“ကဲယံုခ်င္ယံု မယံုခ်င္ေန” ဆိုတဲ့ထဲမွာ ကင္ဆာရဲ႕သမိုင္းလဲ ပါတယ္။ ဟိုေရွးေရွးကတည္းက ရွိခဲ့တဲ့ ေရာဂါ ျဖစ္လို႔ပါ။ ဘီစီ ၁၅၀၀ က အီဂ်စ္ Papyrus ေရွးေဟာင္းစာမွာ ရင္သားကင္ဆာ လူနာ ၈ ေယာက္ကုိ ကုသတယ္လို႔ မွတ္တမ္း တင္ခဲ့တယ္။ ကင္ဆာကို နာမယ္ စေပးခဲ့သူကေတာ့ ေဆးပညာဖခင္ၾကီးလို႔ သတ္မွတ္ခံရတဲ့ Hippocrates ျဖစ္တယ္။ ဘီစီ ၄၀၀ တံုးက (ဟစ္ပိုခေရးတီးစ္) ကေန သားအိမ္ကင္ဆာ “ကုရာနတၴိ”လို႔ ဆိုခဲ့ပါတယ္။
ေဆးပညာ မသင္ဘူးလို႔ ေရာဂါေတြအေၾကာင္း သိပ္မသိေပမဲ့၊ ေဗဒင္ကိုေတာ့ ပိုသိၾကမယ္ ထင္ပါတယ္။ ကင္ဆာ နာမယ္ဟာ ေဗဒင္ကေန လာတာပါ။ ဇြန္ ၂၁ ကေန ဇူလိုင္ ၂၂ ရက္အတြင္း ေမြးဖြါးသူေတြရဲ႕ ဆယ့္ႏွစ္ရာသီခြင္ ရုပ္ဟာ ျမန္မာလို ပုဇြန္လံုး (ကရကဋ္)၊ အဂၤလိပ္လို Cancer zodiac sign 'The Crab' မဟုတ္ပါလား။ ေဗဒင္ေဟာရရင္ သူတို႔ဟာ စိတ္ သိပ္လႈတ္ရွားသူေတြေပါ့။ ဒီအရုပ္နဲ႔ ကင္ဆာ ဘယ္လို ဆက္စပ္သလဲ။ အရုပ္ကို ေသေသျခာျခာ ၾကည့္ပါ။ ေျခေထာက္ေတြ အမ်ားၾကီး မဟုတ္လား။ ကင္ဆာက အဲလိုဘဲ ဟိုေရာက္ ဒီေရာက္ သြားလြန္းလို႔၊ ျဖစ္တဲ့ေနရာတြင္ မကဘဲ ကူးစက္ေစတဲ့ အဓိပၸါယ္ကို ေဖၚညႊန္းတာ ျဖစ္ပါတယ္။
အိႏၵိယမွာ Chaini Khaini (ခိုင္နီး)ဆိုတဲ့ ငံုေဆးကို ေရာင္းတဲ့အခါ ကင္ဆာအႏၲရာယ္ရွိတယ္လို႔ သိေစအာင္ အရုပ္ကိုပါ ပံုႏွိပ္ျပီးမွ ေရာင္းေစတယ္။ လြဲေနတာက ပုဇြန္လံုးရုပ္ မဟုတ္ဘဲ ကင္းျမီးေကာက္ ျဖစ္ေနတယ္။ ကင္းျမီးေကာက္ Scorpio ဆိုတာကလဲ ဆယ့္ႏွစ္ရာသီခြင္ ရုပ္ျဖစ္တယ္။ ဒီလူမ်ိဳးေတြက ေအာက္တိုဘာ ၂၃ နဲ႔ ႏို၀ဘၤာ ၂၂ ၾကား ဖြါးသူမ်ားပါ။ ေဗဒင္အရ ပဋိပကၡနဲ႔ ေမြးလာသူေတြလို႔ ဆိုပါတယ္။ အေ၀းၾကီး သြားရွာစရာ မလိုဘူးေနာ္။ သိပ္မလြဲဘူးလို႔ေတာ့ ေျပာရမလား၊ Scorpion ဆိုတာကလဲ လူကို ေသေစတဲ့ အဆိပ္ရွိ အေကာင္ဘဲ။
အမ်ိဳးသမီးမ်ားမွာ အျဖစ္မ်ားတာေတြက ရင္သားကင္ဆာ၊ အဆုပ္ကင္ဆာ၊ အူမၾကီးကင္ဆာလို႔ သတ္မွတ္ ရာကေန အခု သားအိမ္အ၀ကင္ဆာဟာ ဒုတိယေနရာ ေရာက္လာျပီ။ ေသေစတတ္တဲ့ ကင္ဆာမွာေတာ့ နံပါတ္ ၅ လိုက္တယ္။ အမ်ိဳးသမီး ၁ သိန္းမွာ ၁၆ ေယာက္ျဖစ္ျပီး၊ ၉ ေယာက္ ေသဆံုးရတယ္။ တႏွစ္ သန္းတ၀က္ ျဖစ္ေနျပီး၊ ၂ သိန္းခြဲေက်ာ္ ေသနရပါသတဲ့။
အီဂ်စ္သမိုင္းမွာ ရင္သားကင္ဆာကို မွတ္တမ္းတင္ႏိုင္ခဲ့တာက အျပင္ကေန စမ္းၾကည့္လို႔ ရတာေၾကာင့္ ျဖစ္မယ္ ထင္တယ္။ မွန္ပါတယ္ ရင္သားမွာ အလံုး-အၾကိတ္ ရွိ-မရွိ ကိုယ့္ဖါသာကိုယ္ စမ္းတဲ့နည္းရွိတယ္။ သားအိမ္အ၀ဆိုတာက မျမင္ကြယ္ရာ ဟို အထဲထဲမွာ ရွိတာကိုး။ သားအိမ္ရဲ႕ ပါးစပ္လို အ၀ (အေပါက္) မွာ ျဖစ္ရတာ။ သားအိမ္အ၀ ကင္ဆာက အသက္ၾကီးမွ ျဖစ္တာ မ်ားတယ္။ အသက္ ၂၀ ေအာက္မွာ အနည္းဆံုး ျဖစ္ျပီး။ ၄၅ ကေန ၅၅ အထိအရြယ္မွာ အမ်ားဆံုးျဖစ္တယ္။ ဒါေပမဲ့ Jade Goody ဆိုတဲ့ ျဗိတိန္က တီဗြီ မင္းသမီးဟာ ဒီေရာဂါနဲ႔ဆံုးေတာ့ အသက္ ၂၇ ႏွစ္ဘဲ ရွိေသးတယ္။
ကင္ဆာမွန္သမွ် ဘာ့လို႔ျဖစ္ရတယ္ဆိုတာ တိတိက်က် မသိၾကရေသးပါ။ တခ်ိဳ႕ အမ်ိဳးအစားေတြမွာေတာ့ (ဗိုင္းရပ္စ္) လို႔ သိေနရပါျပီ။ ၁၉၈၀ က်မွ သားအိမ္အ၀ကင္ဆာရဲ႕ တရားခံဟာ Human Papilloma Virus (HPV) လို႔ သိလာခဲ့တယ္။ (HPV) ဆိုတာ သားအိမ္အ၀ ကင္ဆာ ႏွစ္မ်ိဳးထဲက တမ်ိဳးကို ျဖစ္ေစပါတယ္။ သူ႔ေၾကာင့္ ဆိုရင္ေတာ့ လိင္ဆက္ဆံတာကေန ကူးစက္ႏိုင္တယ္။ ေမြးလမ္းမွာ ၾကြက္ႏို႔ျဖစ္တာနဲ႔လဲ ဆိုင္တယ္။
အမ်ားအားျဖင့္ ေစာေစာပိုင္းမွာ ဘာလကၡဏာမွ မေပၚလို႔ ကင္ဆာ ရွိေနမွန္း မသိႏိုင္ဘူး။ အခ်ိန္အခါမဟုတ္ ေမြးလမ္းကေန ေသြးဆင္းတာ။ ေသြးဆံုးျပီးမွ ေသြးဆင္းတာ။ အတူေနျပီး ေသြးဆင္းလာတာ။ အတူေနတံုး ထူးျပီး နာက်င္တာ။ ေသြးမဟုတ္ဘဲ အရည္ဆင္းတာ။ အနံ႔ဆိုးထြက္တာမ်ိဳးလဲ ရွိႏိုင္တယ္။ အျဖဴ၊ ပန္းေရာင္၊ အနီေရာင္၊ အညိဳေရာင္ေတြလဲ ဆင္းတတ္တယ္။
သိပ္မဆိုးတာက သားအိမ္အ၀ကင္ဆာဟာ ေစာေစာစီစီး မကူးတတ္ဘူး။ ပုဇြန္လံုးက အသြားေႏွးတယ္ မဟုတ္လား။ ေနာက္ဆက္ျဖစ္ရင္ သားအိမ္ကေန ေဘးကူးျပီ။ ကူးရင္လဲ အနီးအနားမ်ားတယ္။ အေ၀းသြားရင္ ေသြးျပန္ရည္လမ္း ကေနကူးတယ္။ ေနာက္ပိုင္း ေရာက္လာရင္ေတာ့ အစားပ်က္၊ အားယုတ္၊ ပိန္လာမယ္၊ တင္ပါးဆံုတြင္းက နာမယ္၊ ေျခေထာက္နာ-ေယာင္၊ ဆီးလမ္း၊ ၀မ္းသြားလမ္း ထိခိုက္၊ အရိုးနာတာေတြ ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။
လူ-တိရစၧာန္-သစ္ပင္ သက္ရွိေတြရဲ႕ အေသးဆံုးအစိတ္အပိုင္း တခုကို Cell (ဆဲလ္) လို႔ေခၚတယ္။ အေရျပား၊ ၾကြက္သား၊ အရိုး စသျဖင့္ (ဆဲလ္) အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ (ဆဲလ္) မွန္သမွ် အသစ္ ျဖစ္လာၾက၊ ၾကီးရင့္လာၾက၊ ေနာက္ဆံုး ေသၾကတယ္။ “အနိစၥ အျမဲမရွိ၊ ေဖါက္ျပန္ ပ်က္စီးသည့္ သေဘာရွိ၏” ဆိုတာ ေဆးသိပၸံ အလိုအရပါ မွန္တယ္။
(ဆဲလ္)ေတြ အသစ္ေပါက္ဘို႔ မလိုဘဲ ေပါက္လာရင္၊ ဒါမွမဟုတ္ ေသရမဲ့(ဆဲလ္)က မေသတာမ်ိဳး ျဖစ္လာရင္ Lump (Tumor) အၾကိတ္ (အလံုး) ႏွစ္မ်ိဳးထဲက တခုခုျဖစ္လာမယ္။ တခုကေတာ့ ကင္ဆာ။ တမ်ိဳးက ကင္ဆာ မဟုတ္တဲ့ အၾကိတ္။
အဲလို မူမမွန္တဲ့ (ဆဲလ္)ေတြ ျဖစ္ေန-မေန သိေအာင္ Pap smear လုပ္ရတယ္။ Pap နည္းဆိုတာက ၁၉၂၈ ကတည္းက စေပၚတယ္။ Pap test စမ္းလို႔ မေကာင္းတာ ေတြ႔ရေပမဲ့ ေရာဂါဟုတ္ မဟုတ္ စမ္းလို႔ ေသျခာမွ ကင္ဆာ ေခၚတယ္။ ကင္ဆာ မျဖစ္ေသးတဲ့ အဆင့္ကို Dysplasia လို႔ ေခၚတယ္။ ေယာက္်ားေတြကို HPV ပိုး ရွိမရွိ စစ္ေဆးလို႔ မရေသးပါ။
Pap smear နဲ႔ ဆရာ၀န္ျပတာကို အသက္ ၂၀ ေက်ာ္ေတြ ၁ ႏွစ္ တခါ မွန္မွန္လုပ္သင့္တယ္။ Pap test က ေကာင္းေနယံု နဲ႔ေတာ့ မရွိဘူးလို႔ ရာႏွဳန္းျပည့္ မေျပာႏိုင္ပါ။ ေရာဂါရွိမွန္း ေသျခာေအာင္ ေမြးလမ္းေၾကာင္း စစ္ေဆးတာနဲ႔ စရတယ္။ ၾကည့္တာနဲ႔ကို အေနအထား ေျပာင္းေနတာ ျမင္ရတယ္။ ေသျခာေအာင္ အသားစ ျဖတ္ယူျပီး၊ ဓါတ္ခြဲခမ္းမွာ မွန္ဘီလူးနဲ႔ စစ္ေဆးရတယ္။ Biopsy ေခၚတာေပါ့။
ေရာဂါကို ႏွိမ္နင္းဘို႔ဆိုတာ လူေတြကို အသိရွိေနေအာင္ Awareness လုပ္တာဟာ အေရးပါတယ္။ Screening ေခၚတဲ့ လူေတြကို အစုလိုက္ Pap smear လုပ္ေပးရင္ ေရာဂါျဖစ္တာကို အေစာၾကီးသိရတယ္။ ေကာင္းေကာင္း ကုေပးႏိုင္လို႔ အေသအေပ်ာက္ အေတာ္နည္းလာတယ္။ ျမန္မာျပည္မွာ အမ်ဳိးသမီး ၁၀၀၀ ကို Pap Smear စစ္တမ္း ေကာက္ယူ စစ္ေဆးခဲ့ဘူးတယ္။ အဲဒီမွာ သားအိမ္အ၀ကင္ဆာ ျဖစ္စျပဳေနသူ ၅ ေယာက္ကို ေတြ႕ရွိခဲ့ရတယ္လို႔ ၈-၄-၁၉၇၀ ရက္ေန႕မွာ က်င္းပတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံ ေဆးသုေတသန ေဆြးေႏြးပြဲမွာ တင္ျပခဲ့ဖူးတယ္။
ကင္ဆာေတြထဲမွာ ကာကြယ္ေဆးရယ္လို႔ရွိတာ ဒီေရာဂါပါ။ ၂၀၀၆ ခုႏွစ္မွာ အေမရိကန္ FDA ကေန အသိအမွတ္ ျပဳခဲ့တဲ့ ကာကြယ္ေဆးကို Gardasil လို႔ေခၚတယ္။ ေနာက္တမ်ိဳးကေတာ့ Cervarix ပါ။ သားအိမ္အ၀ကင္ဆာ ၇၀% ကိုျဖစ္ေစတဲ့ HPV ႏွစ္မ်ိဳးအျပင္ တျခား လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ ေရာဂါေတြကိုပါ ကာကြယ္ႏိုင္တယ္။ ၉၂-၉၈% ထိေရာက္တယ္။ သူမ်ားတိုင္းျပည္ေတြမွာေတာ့ လိင္ဆက္ဆံတာမ်ိဳးနဲ႔ မၾကံဳႏိုင္ေသးတဲ့ အသက္ ၉ ႏွစ္သမီးကေန ၂၆ ႏွစ္အရြယ္ မိန္းကေလးေတြကို ျပစ္မွတ္ထားျပီး ထိုးေပးတယ္။ မုဒိတာပြါးပါေလ။ ကိုယ့္ဆီအတြက္ ခက္တာက ဆင္းရဲသူေတြ အျဖစ္မ်ားရတဲ့အထဲ ေဆးေစ်းက ၾကီးလွတယ္။
က်န္းမာေရး (ဘေလာ့ခ္)မွာ ဒီေရာဂါအေၾကာင္း တင္တံုးက ျပည္တြင္းက ဆရာ၀န္တဦးကေန (ကြန္မင့္)မွာ ေရးလာတာတခု ရွိတယ္။ “ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ HPV ကာကြယ္ေဆးထိုးဘို႔ အခက္အခဲေတြ ရွိေနပါတယ္။ လူအမ်ားစုက အဲဒီ ဗဟုသုတ နည္းေနၾကျပီး၊ ေဆးတလံုး က်ပ္ ၅ ေသာင္းေလာက္ ေပးေနရတယ္။ အစိုးရက ျဖစ္ျဖစ္ အစိုးရမဟုတ္တဲ့ အဖြဲ႔မ်ားကျဖစ္ျဖစ္ တာ၀န္ယူ ေဆာင္ရြက္ေပးႏိုင္ရင္ သားအိမ္အ၀ ကင္ဆာ ျဖစ္ရတာကို အေတာ္ၾကီး ကယ္တင္ႏိုင္မယ္”။ ေနာက္ဆရာတေယာက္ ေရးတာကေတာ့ “ေဆးတလံုးကို ၈၆၀၀၀ ကုန္က်ျပီး၊ စုစုေပါင္း ၃ လံုးထိုးရင္ က်ပ္ေငြ ၂ သိန္း၊ ၄ ေထာင္ က်ပါတယ္”။
ေရာဂါျဖစ္ရင္ ၁-၂-၃-၄ ဆိုျပီး၊ အဆင့္ေတြ သတ္မွတ္ထားတယ္။ ကုသတဲ့အခါလဲ အဆင့္လိုက္ ကုရတယ္။ ေစာေစာသိ၊ ခ်က္ခ်င္းကုရင္ ေပ်ာက္ပါတယ္။ အဆင့္ ၁ ကို သားအိမ္ထုတ္ေပးရတယ္၊ သားအိမ္ေဘးက ေသြးျပန္ရည္ အၾကိတ္ေတြကိုပါ ထုတ္ရတာလဲရွိတယ္။ ကေလး ရခ်င္ေသးသူမ်ားဆိုရင္ (LEEP) နည္း လုပ္ေပးရတယ္။ အဆင့္၁ ေနာက္ပိုင္း ေရာက္ေနရင္ အားလံုးကုန္ထုတ္နည္း နဲ႔ ဓါတ္ကင္တာ လုပ္ေပးတယ္။ အဆင့္ ၂ ေရာက္ေနရင္ ဓါတ္ကင္တာနဲ႔ ေဆး၀ါးနဲ႔ ကုေပးတာ ေရာတယ္။ တခ်ိဳ႕လဲ ခြဲစိတ္တာပါ လုပ္ရတယ္။ ၂၀၀၆ ကတည္းကသံုးေနတဲ့ေဆး ၂ မ်ိဳးကေတာ့ Hycamtin နဲ႔ Cisplation တို႔ျဖစ္တယ္။
ကင္ဆာလူနာမွန္သမွ် ၅ ႏွစ္အထိ အသက္ရွင္သူ ရာႏွဳန္းဘယ့္ေလာက္ရွိလဲ ဆိုတာနဲ႔ အဆိုးအေကာင္း ခဲြျခား သတ္မွတ္တယ္။ အဆင့္ေစာေလ ေကာင္းေလ။ အဆင့္ ၁ ဆိုရင္ ၈၀-၉၀%။ ၂ ေတြက ၆၅-၇၀%။ ၃ က ၂၅-၃၀% နဲ႔ ေနာက္က်တဲ့ ၄ က ၁၅% ျဖစ္တယ္။
ျပည္တြင္းထုတ္ မဂၢဇင္းတခုမွာ ေရးတာရွိတယ္။ သားအိမ္ေခါင္းလို႔ သံုးႏံႈးတယ္။ “ကိုယ့္လူက ပါးစပ္ထဲ လက္ထည့္ရင္ေတာင္ မကိုက္တတ္ဘူး” လို႔ေျပာၿပီး၊ ေရာဂါလကၡဏာ ေပၚလာသူ အမ်ိဳးသမီးေတြ ဒုနဲ႕ေဒး။ ပါတနာ (သို႔) ခင္ပြန္းက ေပ်ာ္ပါးလို႔ ဘဝနစ္မြန္းခဲ့ရတဲ့ အမ်ဳိးသမီးေတြလဲ ရွိသလို ပါတနာ (သို႔) ခင္ပြန္းကို အႂကြင္းမဲ့ ယံုၾကည္မိလို႔ ေနာက္ဆံုး ဓားစာခံျဖစ္သြားတဲ့ အမ်ဳိးသမီးေတြလဲ တပံုႀကီးပါ။ တိုးတက္လြန္းၿပီး၊ စိတ္မခ်ရတဲ့ ေခတ္ႀကီးထဲမွာ ဘယ္သူ႔ ဘယ္သူကိုမွ ယံုဖို႔ မခက္ေပဘူးလား” တဲ့။
ကြန္ဒြန္း (Condoms) သံုးတာ ဒီေရာဂါအတြက္ပါ ေကာင္းတယ္။ တကယ္လို႔ အေဖၚမွာ ၾကြက္ႏို႔ရွိေနရင္ ဆက္ဆံဘို႔ ျငင္းသင့္တယ္။ သားအိမ္အ၀ကင္ဆာဟာ ငယ္ငယ္ရြယ္ရြယ္နဲ႔ လိင္ဆက္ဆံသူေတြ အျဖစ္မ်ားလို႔ ဆယ္ေက်ာ္သက္မ်ား သတိထားၾကပါ။ ကေလး အေမြးမ်ားသူေတြမွာလဲ ပိုျဖစ္တတ္လို႔ မိသားစုစီမံကိန္း လုပ္ၾကပါ။ ဆင္းရဲ ႏြမ္းပါးသူေတြမွာ ပိုျဖစ္ၾကရတယ္။ ခ်မ္းခ်မ္းသာသာ ေနႏိုင္ေအာင္ ဒုတိယ-တတိယႏိုင္ငံမ်ား သြားခ်င္ သြားပါေလ။ အေဖၚမ်ားမ်ားနဲ႔ လိင္ဆက္ဆံသူေတြမွာ အျဖစ္မ်ားလို႔ အတူေနအေဖၚ နည္းႏိုင္သမွ် နည္းသင့္တယ္။ တလင္-တမယားစနစ္ကို အေလးအနက္ ျပန္ထားသင့္ေနျပီ။
Dr. တင့္ေဆြ
၅-၁၂-၀၉
Prospect Burma အတြက္ ေရးသည္။
Sunday, December 6, 2009
Friday, December 4, 2009
ေလာကသာရပ်ိဳ႕၊ ကန္ေတာ္မင္းေက်ာင္းဆရာေတာ္
• အသက္ရွည္စြာ အနာမဲ့ေၾကာင္း၊
• ေကာင္းလွေစခ်င္၊ ပဲ့ျပင္နိစၥ၊
• ကြပ္ဆံုးမသား၊ မိဘဆရာ စကားနာ၍၊
• က်မ္းစာသိျမင္၊ တတ္ေအာင္သင္ေလာ့၊
• ေပၚလြင္မျပဳ၊ ေကာင္းရာတုလ်က္၊
• ေကာင္းမႈျမတ္ႏိုး၊ ေကာင္းေအာင္ၾကိဳး၍၊
• ေကာင္းက်ိဳးကိုယ္၌ တည္ေစမင္း။
• ေကာင္းလွေစခ်င္၊ ပဲ့ျပင္နိစၥ၊
• ကြပ္ဆံုးမသား၊ မိဘဆရာ စကားနာ၍၊
• က်မ္းစာသိျမင္၊ တတ္ေအာင္သင္ေလာ့၊
• ေပၚလြင္မျပဳ၊ ေကာင္းရာတုလ်က္၊
• ေကာင္းမႈျမတ္ႏိုး၊ ေကာင္းေအာင္ၾကိဳး၍၊
• ေကာင္းက်ိဳးကိုယ္၌ တည္ေစမင္း။
(အနီးမီးယား) Anemia ေခၚ ဒုကၡသည္ေရာဂါတမ်ိဳး
ဒုကၡသည္ကို (ရျဖဴဂ်ီ) လို႔ေျပာရင္ ပိုနားလည္ၾကတယ္။ အိႏၵိယကို ေရာက္ေနတဲ့ ကုိယ့္ႏိုင္ငံသူ ႏိုင္ငံသားေတြဟာ ဗမာမဟုတ္သူက အမ်ားၾကီး မ်ားလို႔ စကားအသံုးအႏွဳန္းကို အေတာ္ေရြးရပါတယ္။ ဗမာစကားကို ခ်-ေလ်ာ့ေျပာမွ အႏိုင္ႏိုင္။ တင္စားခ်က္တို႔ ဥပမာ-ဥပစာေတြ မပါေလနဲ႔။ ကေလးမီးဖြါးတာဆိုရင္ “သားဦးလား” လို႔ ေမးတာမ်ိဳးကို နားမလည္တတ္ၾကဘူး။ ဒါ့ေၾကာင့္ ခပ္လြယ္လြယ္ ဗမာစကားနဲ႔ ခပ္ရွင္းရွင္း အဂၤလိပ္စကား ေပးစားျပီး ေျပာရတယ္။ “အရင္က Malaria ျဖစ္ဘူးလား”။ “ဒီေန႔ Bathroom ဘယ္ႏွစ္ခါသြားလဲ”။
ယမုန္နာေဆးခန္းကို (ရျဖဴဂ်ီ) ေဆးခန္းလို႔ ေခၚၾကတယ္။ ကိုယ့္လူမ်ိဳးေတြကို ဒုကၡေရာက္ေနသူေတြလို႔ မေျပာခ်င္တာနဲ႔ (ကြန္ျမဴနတီ) ေဆးခန္းလို႔ နာမည္တပ္ပါတယ္။ အေခၚက ဘယ္လိုေခၚေခၚ ဗမာျပည္က (ရျဖဴဂ်ီ)ေတြဟာ တကယ့္ ဒုကၡေရာက္သူေတြပါ။ ဒီေတာ့ သူတို႔အဖို႔ က်န္းမာေရးဆိုတာ ျဖစ္ခါမွျဖစ္ေရာ စားစရာ၊ ေနစရာ၊ ၀တ္စရာေတြျပီးမွ စဥ္းစားရတဲ့ကိစၥ ျဖစ္ေနရတယ္။
ေဆးခန္းလာ လူနာေတြထဲမွာ ၆၀%ေက်ာ္က အမ်ိဳးသမီးေတြ ျဖစ္ျပီး၊ ကေလးမီးဖြါးသူ ဦးေရကလဲ ရာေက်ာ္သြားျပီ။ ကိုယ္၀န္ လာအပ္တဲ့ အမ်ိဳးသမီး အမ်ားစုဟာ အသားအေရ ျဖဴဖတ္ျဖဴေရာ္ေတြ မ်ားတယ္။ တကယ္ေတာ့ ကိုယ္၀န္ မေဆာင္သူေတြနဲ႔ ကေလးေတြပါ၊ က်ား-မ မေရြး၊ ေတြ႕ေနရလို႔ ေသြးအားနည္းေရာဂါ အေၾကာင္းေလး ေရးပါရေစ။
လူတိုင္း အသက္ရွဴေနၾကရတယ္။ ရွဴသြင္းလိုက္တဲ့ေလထဲက ေအာက္စီဂ်င္ကို သံုးျပီး ေသြးကို သန္႔ေအာင္ လုပ္ေပးဘို႔ပါ။ ေသြးထဲမွာ ေသြးနီဥရွိတယ္။ ေသြးနီဥမွာ ေအာက္စီဂ်င္ကို အသံုးခ်ႏိုင္တဲ့ (ဟီမိုဂလိုဘင္)ဆိုတာက သံဓါတ္ နဲ႔လုပ္ရတာ။ ဒါ့ေၾကာင့္ သံဓါတ္နည္းတာကို ေသြးအားနည္းတယ္လို႔ ေယဘူယ်ေခၚတယ္။ ေသြးစစ္ရင္ “HB နည္းေနသည္”လို႔ အေျဖ ထြက္မယ္။ ပံုမွန္ဆိုရင္ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ၁၁ မွ ၁၂၊ နဲ႔ ေယာက္်ားေတြမွာ ၁၃ မွ ၁၄ g/dl ရွိရပါတယ္။
ေသြးအားနည္းေရာဂါက တမ်ိဳးမကရွိတာ။ ရက္တိုနဲ႔ နာတာရွည္။ နည္းနည္းဆိုးတာနဲ႔ မ်ားမ်ားဆိုးတာ။ ျဖစ္ရင္ မ်က္ခြံ၊ ႏုတ္ခမ္း၊ အသားအေရ အေရာင္ျဖဴေလ်ာ့ေနမယ္၊ ေမာလြယ္မယ္၊ အသက္ရွဴမ၀၊ ႏွလံုးခုန္မမွန္၊ ရင္ပတ္နာ၊ ေခါင္းမူး၊ ေျခလက္ေအးစက္၊ ေခါင္းကိုက္။
လစဥ္ ရာသီေသြးဆင္းေနရတာကိုက ေသြးအားနည္းေစတယ္။ ေနာက္ျပီး ကိုယ္၀န္ရွိတာတို႔၊ မစားႏိုင္လို႔-မစားတတ္လို႔ အစားအစာ ေရြးလြန္းလို႔၊ အရက္ ၾကာၾကာေသာက္သူေတြ၊ အူေရာဂါတမ်ိဳးရွိသူ၊ အူကို အရွည္ၾကီး ျဖတ္ျပစ္ရသူ၊ နာတာရွည္ ေက်ာက္ကပ္၊ အသဲ၊ ကင္ဆာ ေရာဂါေတြရွိသူ၊ ဓါတုအဆိပ္မိသူေတြဟာ ေသြးအားနည္းေရာဂါ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ (ရူမတြိဳက္) အဆစ္နာေရာဂါ၊ AIDS ေတြေၾကာင့္လည္း ေသြးအားနည္း ႏိုင္ေသးတယ္။
အမ်ားဆံုးကေတာ့ သံဓါတ္နည္း ေသြးအားနည္းေရာဂါ ျဖစ္တယ္။ ျဖစ္ရင္ သံဓါတ္ပါတဲ့ အစား အစာေတြ ေရြးစားရပါမယ္။ အစားအမ်ိဳးအစားေတြကို ခ်င့္ခ်ိန္သိေအာင္ သံဓါတ္ပါတဲ့ ကိန္းဂဏန္းေတြနဲ႔ တြဲမွတ္ႏိုင္ပါတယ္။ အသဲ (၇၀)၊ ပဲပုတ္ (၅၀)၊ တျခားပဲ (၂၀-၂၅)၊ တိုဖူး (၂၀)၊ ဟင္းႏုႏြယ္ (၂၀)၊ အမဲသား (၁၀-၂၀)၊ ၾကက္သား (၆)၊ ေပါင္မံု႔ (၆)၊ ၀က္သား (၄)။ စပ္မိလို႔ ေရးရအံုးမယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ေဒလီစေရာက္ခ်ိန္က အမဲသားေစ်းက ၁ ေကဂ်ီမွ ရူးပီး ၁၈-၂၀။ အခု ၁၂၀ ေပးေနရတယ္။ ေတာ္ေသးတာက အသဲက ေစ်းနဲနဲသက္သာလို႔။
အထဲတံုးက မစားဘူးဘဲ၊ ခ်င္းေတြနဲ႔ေတြ႔မွ စားဘူးတဲ့ ေဘာက္ရြက္ဆိုတာလဲ သံဓါတ္ပါမယ္။ ကန္ဇြန္းရြက္ကို ကုလားမ်ား မစားတတ္ဘူး။ အရင္က (ကပူး)တေယာက္ ရွာေဖြ ခူးျပီး၊ အိမ္တိုင္ယာေရာက္ လိုက္ေရာင္းလို႔ ေက်းဇူးတင္ရတယ္။ သူလဲ ေက်းဇူးတန္ခိုးနဲ႔ တတိယတိုင္းျပည္ (ဂိုး)သြားျပီ။ ေတာ္ပါေသးရဲ႕ အခု ကုလားေတြက ညေစ်းမွာ ေအာ္ေရာင္းေနျပီ။
ေသြးအားေကာင္းေစတဲ့ ေဆးေတြကို ေဆးကုမၸဏီေတြက အမ်ိဳးမ်ိဳး ထုတ္တယ္။ Iron တမ်ိဳးထဲအျပင္ Folic acid နဲ႔တြဲ၊ Vitamin B, C ပါ ေရာထားတာလဲ ရွိတယ္။ (ဗမာျပည္မွာ ျဖဴရာမင္ ဘီစီ)။ ပံုမွန္ေသြးအားနည္းေနတဲ့ အမ်ိဳးသမီး တေယာက္ကို သံဓါတ္ပါ စားေဆး (၃)လၾကာ ေပးသင့္တယ္။ အခ်ိန္ကာလ ၾကာၾကာေသာက္ရမွာမို႔ ေစ်းခ်ိဳတာ ရွာ၀ယ္ပါေလ။ ဗမာျပည္တံုးကေတာ့ UNICEF ကေန အလားကားေ၀တာကို ထုတ္ေရာင္းလို႔ ၁၀၀၀ ဗူးကို ၁၀ မေပးရဘူး။
သံဓါတ္ေဆးဆိုေတာ့ သံေခ်းနံ႔ရလို မၾကိဳက္သူေတြအတြက္ အေပၚကသၾကားအုပ္ေဆး ထုတ္တယ္။ ေဆး မျမိဳတတ္သူေတြအတြက္ ေဆးအရည္ထုတ္တယ္။ ကိုယ္၀န္လာအပ္တဲ့ သားဦး မိန္းကေလးတေယာက္ အေတာ္ ေသြးအားနည္းေနလို႔ ေဆးခန္းကို တခါလာရင္ ေဆး ၁ ပါတ္စာေပးပါတယ္။ အရပ္စကား ျပန္ၾကားမွ အနံ႔မၾကိဳက္လို႔ ေဆးမေသာက္ဘူးဆုိတာ သိရတယ္။ ဒါနဲ႔ ေနာက္တခါလာေတာ့ မသိခ်င္ေယာင္ ေဆာင္ျပီး၊ ထိုးေဆး အ၀ယ္ခိုင္းျပီး ထိုးေပးတယ္။ အဲဒါလဲ သိပ္အဆင္ မေျပပါဘူး။ ေဆးထိုးတာကလဲ နာလို႔တဲ့၊ ၂ ခါဘဲ လာထိုးတယ္။ သူေမြးရင္ အေတာ္ ဂရူစိုက္ရလိမ့္မယ္လို႔ ဆရာမေတြကို မွာထားရတယ္။
သံဓါတ္က ၀မ္းခ်ဳပ္တတ္လို႔ ၀မ္းလြယ္ေအာင္ သေဘၤာသီး၊ မန္က်ီးမွည့္၊ ကန္ဇြန္းရြက္၊ စတာေတြကိုပါ စားသင့္တယ္။ ျမန္မာဘယေဆးမ်ားကလည္း အသံုး၀င္လွပါတယ္။
သံဓါတ္အျပင္ (ေဖါလစ္အက္စစ္) နည္းတဲ့ ေသြးအားနည္းေရာဂါဆိုတာရွိတယ္။ သာမန္အခ်ိန္မွာ 400 ႏို႔တိုက္ေနရင္ 500 ကိုယ္၀န္ရွိရင္ 600 mcg ေန႔စဥ္ လိုအပ္ပါတယ္။ Folic acid ပါတဲ့ အစာေတြကေတာ့ ပဲအမ်ိဳးမ်ိဳး၊ လိေမၼာ္သီး၊ နာနတ္သီး၊ ခရမ္းခ်ဥ္သီး၊ သေဘၤာသီး၊ စပ်စ္သီး၊ ပဲႏို႔၊ ဟင္းႏုႏြယ္၊ မံုညင္း၊ မံုလာ အမ်ိဳးမ်ိဳး၊ အာလူး၊ ၾကက္သြန္နီပင္စတဲ့ အသီးအရြက္ စိမ္းေတြ၊ ေနၾကာေစ့၊ ေျမပဲ၊ အေစ့အဆံေတြ၊ အသဲ-အျမစ္၊ ေျပာင္း-ေျပာင္းဖူးထြက္ အစာေတြ၊ ေပါင္မံု႔၊ ဂ်ဳံမံႈ႕၊ ေခါက္ဆြဲ၊ ဆန္ေတြျဖစ္တယ္။
Folic acid ဟာ Spina bifida စတဲ့ ေမြးရာပါ ဦးေႏွာက္-အာရံုေၾကာေရာဂါေတြကို ကာကြယ္ႏိုင္ပါေသးတယ္။ Spina bifida ဆိုတာ (ရျဖဴဂ်ီ)ထဲက ရခိုင္-ဗမာ ကေလးတေယာက္မွာ ျဖစ္တာ။ ခြဲစိတ္ကုေပးႏိုင္လို႔ အေတာ္အေျခအေန ေကာင္းတယ္။ ကိုယ့္တိုင္းျပည္မွာဆို သနားပါတယ္ဘဲ ေျပာႏိုင္ၾကမွာ။ အခု ပိုကံေကာင္းတယ္ ေျပာရမယ္ တတိယႏိုင္ငံ ေရာက္ျပီး၊ အေတာ္ တိုးတက္ေနျပီတဲ့။ ေက်ာင္းလဲတက္ေနျပီ။
ေနာက္တမ်ိဳးက ဗီတာမင္ ဘီ-၁၂ နဲတဲ့ ေသြးအားနည္းေရာဂါ။ တေန႔ကို 7 mcg လိုအပ္ပါတယ္။ နည္းေနရင္ Vitamin 12 ထိုးေပးရမယ္။ B-12 ဟာ ေသြးအတြက္သာမက အာရံုေၾကာအတြက္လည္း အသံုး၀င္တယ္။ ဗီတာမင္ ဘီ ၁၂ မ်ားတဲ့ အစားအစာေတြကေတာ့ ခရု၊ အသဲ၊ ေကာက္ႏွံေတြ၊ ငါး၊ အမဲသား၊ ဒိန္ခ်ဥ္၊ ႏြားႏို႔၊ ဥ၊ ၾကက္သားတို႔ပါ။
ဆရာ၀န္ေပါက္စေတြကို ၀ါရင့္ေတြက သင္ေပးသလို လူနာေတြက ဆရာ၀န္ကို သင္ေပးတာလဲရွိတယ္။ ေဆးထိုးတဲ့အခါ ဗီတာမင္ဘီ ထိုးရင္ နာတယ္။ ဘီ ၁၂ ကို ထိုးရင္ မနာဘူး။ တခ်ိဳ႕လူနာက ေဆးထိုးတာ မနာမွ ဒီဆရာ၀န္ လက္ေကာင္းတယ္လို႔ သတ္မွတ္တယ္၊ တခ်ိဳ႕ၾက “ေဆးက နာလဲမနာဘူး၊ စြမ္းပံုမရဘူး”လို႔ ေျပာသူလဲရွိတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ (ဂ်ီပီ) ေကာင္းခ်င္ရင္ လူနာ့အထာ သိဘို႔လိုတယ္။
(ရိုးတြင္းျခင္ဆီ) မေကာင္းသူေတြမွာ Aplastic anemia နဲ႔ (လူကီးမီးယား) ေသြးအားနည္းေရာဂါ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ေသြးသြင္းေပးရတာတို႔ ရိုးတြင္းျခင္ဆီ အစားထိုးေပးတာတို႔ လုပ္ေပးရတယ္။ ဆိုး၀ါးတဲ့ ေရာဂါေတြျဖစ္လို႔ ၀တၳဳေတြ၊ ရုပ္ရွင္ေတြမွာ ဇာတ္လိုက္ကို ဒီေရာဂါရွိတယ္လုပ္ျပီး ဇာတ္နာေအာင္လုပ္တတ္တယ္။ ရုပ္ရွင္မင္းသမီး Valerie French တို႔၊ ေဇာရိုး ဇာတ္ကားေတြ ရိုက္ခဲ့တဲ့ မင္းသား John Carroll တို႔ဟာ တကယ္ဘဲ လူကီးမီးယား နဲ႔ ေသသြားၾကရတယ္။
ေသြးအားနည္းတာကို အိပ္ေပါက္နဲ႔ ဖါးေကာက္သလို မျဖစ္ေအာင္ အေၾကာင္းရင္းကိုပါ ကုေပးရပါမယ္။ လိပ္ေခါင္းက ေသြးယိုတာ၊ ရာသီဆင္းမ်ားတာ၊ သြားဖံုး-ႏွာေခါင္းက ေသြးယိုတာေတြ ေျပာတာပါ။ အစာလမ္းကေန မသိမသာ ေသြးယိ ုဖန္မ်ားျပီး၊ ရက္ေတြ၊ လေတြၾကာမွ ေသြးအား အလြန္နည္းေနတာမ်ိဳး ျဖစ္တတ္တယ္။ ၀မ္းသြားတဲ့အထဲ ပါတဲ့ေသြးကို မ်က္စိနဲ႔ မျမင္ႏိုင္လို႔ ၀မ္းစစ္မွ ေတြ႕ႏိုင္တယ္။ ဒုကၡသည္ေတြၾကား ငွက္ဖ်ားေၾကာင့္ ေသြးအားနည္းသူေတြ မနည္းမေနာရွိတယ္။
ေသြးအားနည္းတာနဲ႔ (ပရက္ရွာ)က်တာ မတူဘူး။ ခုခ်က္ခ်င္းၾကီး ေသြးယုိ-ေသြးဆင္းသူကို ေသြးဖိအားေခၚတဲ့ Blood Pressure တိုင္းရင္ေတာ့ နည္းေနတာကို ေတြ႕ရေပမဲ့ ရက္ၾကာၾကာ ေသြးအားနည္းေနသူေတြက (ပရက္ရွာ) ပံုမွန္ ျဖစ္ေနမယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ BP ေကာင္းေပမဲ့ ေသြးအားနည္းေနႏိုင္တယ္။
ေသြးသြင္းတာဟာ အေရးေပၚနဲ႔ ဆိုး၀ါးတဲ့ ေသြးအားနည္းေရာဂါေတြအတြက္ အသက္ကို ကယ္ႏိုင္တယ္။ ေသြးနီဥဆိုတာ ရက္ ၉၀-၁၂၀ သာ အသက္ရွည္ျပီး အသစ္ထပ္ထပ္လဲေနၾကတာ။ ဒါ့ေၾကာင့္ ေသြးလွဴရွင္ တဦးဟာ ရက္ ၁၂၀ ဒါမွမဟုတ္ ၄ လတခါ (ေသြးလွဴဘဏ္က လက္ခံရင္) စိတ္ခ် လက္ခ် လွဴႏိုင္ပါတယ္။
ေသြးအားနည္းေရာဂါကို ပညာေတာ့ ေပးႏိုင္ပါရဲ႕၊ (ရျဖဴဂ်ီ)ေတြက အာဟာရလဲ စံုေအာင္မစားႏိုင္၊ ေဆးလဲ အျပင္က မ၀ယ္ႏိုင္။ ေဆးခန္းကေနလဲ တခါလာမွ ၂ ရက္စာကေန ၅ ရက္စာထက္ ပိုမေပးႏိုင္ဘူး။ (ရျဖဴဂ်ီ)မ်ား စားႏိုင္-ေသာက္ႏိုင္-၀ယ္ႏိုင္တဲ့ ဘ၀ကို ျမန္ျမန္ၾကီး ေရာက္ၾကပါေစ။
Dr. တင့္ေဆြ
၄-၁၂-၀၉
ယမုန္နာေဆးခန္းကို (ရျဖဴဂ်ီ) ေဆးခန္းလို႔ ေခၚၾကတယ္။ ကိုယ့္လူမ်ိဳးေတြကို ဒုကၡေရာက္ေနသူေတြလို႔ မေျပာခ်င္တာနဲ႔ (ကြန္ျမဴနတီ) ေဆးခန္းလို႔ နာမည္တပ္ပါတယ္။ အေခၚက ဘယ္လိုေခၚေခၚ ဗမာျပည္က (ရျဖဴဂ်ီ)ေတြဟာ တကယ့္ ဒုကၡေရာက္သူေတြပါ။ ဒီေတာ့ သူတို႔အဖို႔ က်န္းမာေရးဆိုတာ ျဖစ္ခါမွျဖစ္ေရာ စားစရာ၊ ေနစရာ၊ ၀တ္စရာေတြျပီးမွ စဥ္းစားရတဲ့ကိစၥ ျဖစ္ေနရတယ္။
ေဆးခန္းလာ လူနာေတြထဲမွာ ၆၀%ေက်ာ္က အမ်ိဳးသမီးေတြ ျဖစ္ျပီး၊ ကေလးမီးဖြါးသူ ဦးေရကလဲ ရာေက်ာ္သြားျပီ။ ကိုယ္၀န္ လာအပ္တဲ့ အမ်ိဳးသမီး အမ်ားစုဟာ အသားအေရ ျဖဴဖတ္ျဖဴေရာ္ေတြ မ်ားတယ္။ တကယ္ေတာ့ ကိုယ္၀န္ မေဆာင္သူေတြနဲ႔ ကေလးေတြပါ၊ က်ား-မ မေရြး၊ ေတြ႕ေနရလို႔ ေသြးအားနည္းေရာဂါ အေၾကာင္းေလး ေရးပါရေစ။
လူတိုင္း အသက္ရွဴေနၾကရတယ္။ ရွဴသြင္းလိုက္တဲ့ေလထဲက ေအာက္စီဂ်င္ကို သံုးျပီး ေသြးကို သန္႔ေအာင္ လုပ္ေပးဘို႔ပါ။ ေသြးထဲမွာ ေသြးနီဥရွိတယ္။ ေသြးနီဥမွာ ေအာက္စီဂ်င္ကို အသံုးခ်ႏိုင္တဲ့ (ဟီမိုဂလိုဘင္)ဆိုတာက သံဓါတ္ နဲ႔လုပ္ရတာ။ ဒါ့ေၾကာင့္ သံဓါတ္နည္းတာကို ေသြးအားနည္းတယ္လို႔ ေယဘူယ်ေခၚတယ္။ ေသြးစစ္ရင္ “HB နည္းေနသည္”လို႔ အေျဖ ထြက္မယ္။ ပံုမွန္ဆိုရင္ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ၁၁ မွ ၁၂၊ နဲ႔ ေယာက္်ားေတြမွာ ၁၃ မွ ၁၄ g/dl ရွိရပါတယ္။
ေသြးအားနည္းေရာဂါက တမ်ိဳးမကရွိတာ။ ရက္တိုနဲ႔ နာတာရွည္။ နည္းနည္းဆိုးတာနဲ႔ မ်ားမ်ားဆိုးတာ။ ျဖစ္ရင္ မ်က္ခြံ၊ ႏုတ္ခမ္း၊ အသားအေရ အေရာင္ျဖဴေလ်ာ့ေနမယ္၊ ေမာလြယ္မယ္၊ အသက္ရွဴမ၀၊ ႏွလံုးခုန္မမွန္၊ ရင္ပတ္နာ၊ ေခါင္းမူး၊ ေျခလက္ေအးစက္၊ ေခါင္းကိုက္။
လစဥ္ ရာသီေသြးဆင္းေနရတာကိုက ေသြးအားနည္းေစတယ္။ ေနာက္ျပီး ကိုယ္၀န္ရွိတာတို႔၊ မစားႏိုင္လို႔-မစားတတ္လို႔ အစားအစာ ေရြးလြန္းလို႔၊ အရက္ ၾကာၾကာေသာက္သူေတြ၊ အူေရာဂါတမ်ိဳးရွိသူ၊ အူကို အရွည္ၾကီး ျဖတ္ျပစ္ရသူ၊ နာတာရွည္ ေက်ာက္ကပ္၊ အသဲ၊ ကင္ဆာ ေရာဂါေတြရွိသူ၊ ဓါတုအဆိပ္မိသူေတြဟာ ေသြးအားနည္းေရာဂါ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ (ရူမတြိဳက္) အဆစ္နာေရာဂါ၊ AIDS ေတြေၾကာင့္လည္း ေသြးအားနည္း ႏိုင္ေသးတယ္။
အမ်ားဆံုးကေတာ့ သံဓါတ္နည္း ေသြးအားနည္းေရာဂါ ျဖစ္တယ္။ ျဖစ္ရင္ သံဓါတ္ပါတဲ့ အစား အစာေတြ ေရြးစားရပါမယ္။ အစားအမ်ိဳးအစားေတြကို ခ်င့္ခ်ိန္သိေအာင္ သံဓါတ္ပါတဲ့ ကိန္းဂဏန္းေတြနဲ႔ တြဲမွတ္ႏိုင္ပါတယ္။ အသဲ (၇၀)၊ ပဲပုတ္ (၅၀)၊ တျခားပဲ (၂၀-၂၅)၊ တိုဖူး (၂၀)၊ ဟင္းႏုႏြယ္ (၂၀)၊ အမဲသား (၁၀-၂၀)၊ ၾကက္သား (၆)၊ ေပါင္မံု႔ (၆)၊ ၀က္သား (၄)။ စပ္မိလို႔ ေရးရအံုးမယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ေဒလီစေရာက္ခ်ိန္က အမဲသားေစ်းက ၁ ေကဂ်ီမွ ရူးပီး ၁၈-၂၀။ အခု ၁၂၀ ေပးေနရတယ္။ ေတာ္ေသးတာက အသဲက ေစ်းနဲနဲသက္သာလို႔။
အထဲတံုးက မစားဘူးဘဲ၊ ခ်င္းေတြနဲ႔ေတြ႔မွ စားဘူးတဲ့ ေဘာက္ရြက္ဆိုတာလဲ သံဓါတ္ပါမယ္။ ကန္ဇြန္းရြက္ကို ကုလားမ်ား မစားတတ္ဘူး။ အရင္က (ကပူး)တေယာက္ ရွာေဖြ ခူးျပီး၊ အိမ္တိုင္ယာေရာက္ လိုက္ေရာင္းလို႔ ေက်းဇူးတင္ရတယ္။ သူလဲ ေက်းဇူးတန္ခိုးနဲ႔ တတိယတိုင္းျပည္ (ဂိုး)သြားျပီ။ ေတာ္ပါေသးရဲ႕ အခု ကုလားေတြက ညေစ်းမွာ ေအာ္ေရာင္းေနျပီ။
ေသြးအားေကာင္းေစတဲ့ ေဆးေတြကို ေဆးကုမၸဏီေတြက အမ်ိဳးမ်ိဳး ထုတ္တယ္။ Iron တမ်ိဳးထဲအျပင္ Folic acid နဲ႔တြဲ၊ Vitamin B, C ပါ ေရာထားတာလဲ ရွိတယ္။ (ဗမာျပည္မွာ ျဖဴရာမင္ ဘီစီ)။ ပံုမွန္ေသြးအားနည္းေနတဲ့ အမ်ိဳးသမီး တေယာက္ကို သံဓါတ္ပါ စားေဆး (၃)လၾကာ ေပးသင့္တယ္။ အခ်ိန္ကာလ ၾကာၾကာေသာက္ရမွာမို႔ ေစ်းခ်ိဳတာ ရွာ၀ယ္ပါေလ။ ဗမာျပည္တံုးကေတာ့ UNICEF ကေန အလားကားေ၀တာကို ထုတ္ေရာင္းလို႔ ၁၀၀၀ ဗူးကို ၁၀ မေပးရဘူး။
သံဓါတ္ေဆးဆိုေတာ့ သံေခ်းနံ႔ရလို မၾကိဳက္သူေတြအတြက္ အေပၚကသၾကားအုပ္ေဆး ထုတ္တယ္။ ေဆး မျမိဳတတ္သူေတြအတြက္ ေဆးအရည္ထုတ္တယ္။ ကိုယ္၀န္လာအပ္တဲ့ သားဦး မိန္းကေလးတေယာက္ အေတာ္ ေသြးအားနည္းေနလို႔ ေဆးခန္းကို တခါလာရင္ ေဆး ၁ ပါတ္စာေပးပါတယ္။ အရပ္စကား ျပန္ၾကားမွ အနံ႔မၾကိဳက္လို႔ ေဆးမေသာက္ဘူးဆုိတာ သိရတယ္။ ဒါနဲ႔ ေနာက္တခါလာေတာ့ မသိခ်င္ေယာင္ ေဆာင္ျပီး၊ ထိုးေဆး အ၀ယ္ခိုင္းျပီး ထိုးေပးတယ္။ အဲဒါလဲ သိပ္အဆင္ မေျပပါဘူး။ ေဆးထိုးတာကလဲ နာလို႔တဲ့၊ ၂ ခါဘဲ လာထိုးတယ္။ သူေမြးရင္ အေတာ္ ဂရူစိုက္ရလိမ့္မယ္လို႔ ဆရာမေတြကို မွာထားရတယ္။
သံဓါတ္က ၀မ္းခ်ဳပ္တတ္လို႔ ၀မ္းလြယ္ေအာင္ သေဘၤာသီး၊ မန္က်ီးမွည့္၊ ကန္ဇြန္းရြက္၊ စတာေတြကိုပါ စားသင့္တယ္။ ျမန္မာဘယေဆးမ်ားကလည္း အသံုး၀င္လွပါတယ္။
သံဓါတ္အျပင္ (ေဖါလစ္အက္စစ္) နည္းတဲ့ ေသြးအားနည္းေရာဂါဆိုတာရွိတယ္။ သာမန္အခ်ိန္မွာ 400 ႏို႔တိုက္ေနရင္ 500 ကိုယ္၀န္ရွိရင္ 600 mcg ေန႔စဥ္ လိုအပ္ပါတယ္။ Folic acid ပါတဲ့ အစာေတြကေတာ့ ပဲအမ်ိဳးမ်ိဳး၊ လိေမၼာ္သီး၊ နာနတ္သီး၊ ခရမ္းခ်ဥ္သီး၊ သေဘၤာသီး၊ စပ်စ္သီး၊ ပဲႏို႔၊ ဟင္းႏုႏြယ္၊ မံုညင္း၊ မံုလာ အမ်ိဳးမ်ိဳး၊ အာလူး၊ ၾကက္သြန္နီပင္စတဲ့ အသီးအရြက္ စိမ္းေတြ၊ ေနၾကာေစ့၊ ေျမပဲ၊ အေစ့အဆံေတြ၊ အသဲ-အျမစ္၊ ေျပာင္း-ေျပာင္းဖူးထြက္ အစာေတြ၊ ေပါင္မံု႔၊ ဂ်ဳံမံႈ႕၊ ေခါက္ဆြဲ၊ ဆန္ေတြျဖစ္တယ္။
Folic acid ဟာ Spina bifida စတဲ့ ေမြးရာပါ ဦးေႏွာက္-အာရံုေၾကာေရာဂါေတြကို ကာကြယ္ႏိုင္ပါေသးတယ္။ Spina bifida ဆိုတာ (ရျဖဴဂ်ီ)ထဲက ရခိုင္-ဗမာ ကေလးတေယာက္မွာ ျဖစ္တာ။ ခြဲစိတ္ကုေပးႏိုင္လို႔ အေတာ္အေျခအေန ေကာင္းတယ္။ ကိုယ့္တိုင္းျပည္မွာဆို သနားပါတယ္ဘဲ ေျပာႏိုင္ၾကမွာ။ အခု ပိုကံေကာင္းတယ္ ေျပာရမယ္ တတိယႏိုင္ငံ ေရာက္ျပီး၊ အေတာ္ တိုးတက္ေနျပီတဲ့။ ေက်ာင္းလဲတက္ေနျပီ။
ေနာက္တမ်ိဳးက ဗီတာမင္ ဘီ-၁၂ နဲတဲ့ ေသြးအားနည္းေရာဂါ။ တေန႔ကို 7 mcg လိုအပ္ပါတယ္။ နည္းေနရင္ Vitamin 12 ထိုးေပးရမယ္။ B-12 ဟာ ေသြးအတြက္သာမက အာရံုေၾကာအတြက္လည္း အသံုး၀င္တယ္။ ဗီတာမင္ ဘီ ၁၂ မ်ားတဲ့ အစားအစာေတြကေတာ့ ခရု၊ အသဲ၊ ေကာက္ႏွံေတြ၊ ငါး၊ အမဲသား၊ ဒိန္ခ်ဥ္၊ ႏြားႏို႔၊ ဥ၊ ၾကက္သားတို႔ပါ။
ဆရာ၀န္ေပါက္စေတြကို ၀ါရင့္ေတြက သင္ေပးသလို လူနာေတြက ဆရာ၀န္ကို သင္ေပးတာလဲရွိတယ္။ ေဆးထိုးတဲ့အခါ ဗီတာမင္ဘီ ထိုးရင္ နာတယ္။ ဘီ ၁၂ ကို ထိုးရင္ မနာဘူး။ တခ်ိဳ႕လူနာက ေဆးထိုးတာ မနာမွ ဒီဆရာ၀န္ လက္ေကာင္းတယ္လို႔ သတ္မွတ္တယ္၊ တခ်ိဳ႕ၾက “ေဆးက နာလဲမနာဘူး၊ စြမ္းပံုမရဘူး”လို႔ ေျပာသူလဲရွိတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ (ဂ်ီပီ) ေကာင္းခ်င္ရင္ လူနာ့အထာ သိဘို႔လိုတယ္။
(ရိုးတြင္းျခင္ဆီ) မေကာင္းသူေတြမွာ Aplastic anemia နဲ႔ (လူကီးမီးယား) ေသြးအားနည္းေရာဂါ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ေသြးသြင္းေပးရတာတို႔ ရိုးတြင္းျခင္ဆီ အစားထိုးေပးတာတို႔ လုပ္ေပးရတယ္။ ဆိုး၀ါးတဲ့ ေရာဂါေတြျဖစ္လို႔ ၀တၳဳေတြ၊ ရုပ္ရွင္ေတြမွာ ဇာတ္လိုက္ကို ဒီေရာဂါရွိတယ္လုပ္ျပီး ဇာတ္နာေအာင္လုပ္တတ္တယ္။ ရုပ္ရွင္မင္းသမီး Valerie French တို႔၊ ေဇာရိုး ဇာတ္ကားေတြ ရိုက္ခဲ့တဲ့ မင္းသား John Carroll တို႔ဟာ တကယ္ဘဲ လူကီးမီးယား နဲ႔ ေသသြားၾကရတယ္။
ေသြးအားနည္းတာကို အိပ္ေပါက္နဲ႔ ဖါးေကာက္သလို မျဖစ္ေအာင္ အေၾကာင္းရင္းကိုပါ ကုေပးရပါမယ္။ လိပ္ေခါင္းက ေသြးယိုတာ၊ ရာသီဆင္းမ်ားတာ၊ သြားဖံုး-ႏွာေခါင္းက ေသြးယိုတာေတြ ေျပာတာပါ။ အစာလမ္းကေန မသိမသာ ေသြးယိ ုဖန္မ်ားျပီး၊ ရက္ေတြ၊ လေတြၾကာမွ ေသြးအား အလြန္နည္းေနတာမ်ိဳး ျဖစ္တတ္တယ္။ ၀မ္းသြားတဲ့အထဲ ပါတဲ့ေသြးကို မ်က္စိနဲ႔ မျမင္ႏိုင္လို႔ ၀မ္းစစ္မွ ေတြ႕ႏိုင္တယ္။ ဒုကၡသည္ေတြၾကား ငွက္ဖ်ားေၾကာင့္ ေသြးအားနည္းသူေတြ မနည္းမေနာရွိတယ္။
ေသြးအားနည္းတာနဲ႔ (ပရက္ရွာ)က်တာ မတူဘူး။ ခုခ်က္ခ်င္းၾကီး ေသြးယုိ-ေသြးဆင္းသူကို ေသြးဖိအားေခၚတဲ့ Blood Pressure တိုင္းရင္ေတာ့ နည္းေနတာကို ေတြ႕ရေပမဲ့ ရက္ၾကာၾကာ ေသြးအားနည္းေနသူေတြက (ပရက္ရွာ) ပံုမွန္ ျဖစ္ေနမယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ BP ေကာင္းေပမဲ့ ေသြးအားနည္းေနႏိုင္တယ္။
ေသြးသြင္းတာဟာ အေရးေပၚနဲ႔ ဆိုး၀ါးတဲ့ ေသြးအားနည္းေရာဂါေတြအတြက္ အသက္ကို ကယ္ႏိုင္တယ္။ ေသြးနီဥဆိုတာ ရက္ ၉၀-၁၂၀ သာ အသက္ရွည္ျပီး အသစ္ထပ္ထပ္လဲေနၾကတာ။ ဒါ့ေၾကာင့္ ေသြးလွဴရွင္ တဦးဟာ ရက္ ၁၂၀ ဒါမွမဟုတ္ ၄ လတခါ (ေသြးလွဴဘဏ္က လက္ခံရင္) စိတ္ခ် လက္ခ် လွဴႏိုင္ပါတယ္။
ေသြးအားနည္းေရာဂါကို ပညာေတာ့ ေပးႏိုင္ပါရဲ႕၊ (ရျဖဴဂ်ီ)ေတြက အာဟာရလဲ စံုေအာင္မစားႏိုင္၊ ေဆးလဲ အျပင္က မ၀ယ္ႏိုင္။ ေဆးခန္းကေနလဲ တခါလာမွ ၂ ရက္စာကေန ၅ ရက္စာထက္ ပိုမေပးႏိုင္ဘူး။ (ရျဖဴဂ်ီ)မ်ား စားႏိုင္-ေသာက္ႏိုင္-၀ယ္ႏိုင္တဲ့ ဘ၀ကို ျမန္ျမန္ၾကီး ေရာက္ၾကပါေစ။
Dr. တင့္ေဆြ
၄-၁၂-၀၉
Wednesday, December 2, 2009
ေယာက္်ား ေဖါင္စီး၊ မိန္းမ မီးေန
ကေလးမီးဖြါးရတာ ဘယ့္ေလာက္ အႏၲရာယ္မ်ားလဲဆိုတာကို တင္စားေျပာလိုက္တဲ့ စကားပါ။ အေတာ္ကို မွန္ပါတယ္။ တကမာၻလံုး ၁ ႏွစ္ ၁ ႏွစ္၊ သန္းတ၀က္မက ကေလးမီးဖြါးရင္း ကိုယ္၀န္ေဆာင္ေတြ ေသေနရဆဲပါ။ ဟိုအရင္ ေခတ္ေဟာင္းသမိုင္းမွာ ၁၀၀ မွာ ၁ ေယာက္ ေသႏိုင္ခဲ့ႏိုင္တယ္လို႔ ထင္ၾကတယ္။ ၁၈၀၀ ခုႏွစ္မ်ား ကေတာ့ အဆိုးဆံုးမို႔ ၄၀%ေတာင္ ေသဆံုးရသတဲ့။ ၁၉၀၀ ျပည့္ႏွစ္ေတြမွာေတာ့ ၁% ရွိခဲ့တယ္။
ကေလးဖြါးရင္း မိခင္ေတြ ဘာ့လို႔ ေသဆံုးရသလဲဆိုတဲ့ အေၾကာင္းေတြထဲမယ္ ေသြးသြန္ (ေသြးလြန္) တာက ထိပ္ဆံုးကပါ။ ေရာဂါပိုး၀င္တာက ဒုတိယ၊ ကိုယ္၀န္ပ်က္တာျဖစ္ျဖစ္ ဖ်က္တာျဖစ္ျဖစ္ မွားလို႔ ေသရတာကလဲ ဒုတိယအဆင့္နဲ႔ အတူတူဘဲ။ ကိုယ္၀န္ေဆာင္တံုး ကိုယ္ေတြေရာင္ ေသြးဖိအားေတြ တက္တဲ့ ကိုယ္၀န္ ေသြးဆိပ္တက္ေရာဂါ ဆိုတာက တတိယလိုက္တယ္။ ေမြးလမ္းကေန မေမြးႏိုင္လို႔က စတုတၴေနရာမွာ ရွိတယ္။
“ေယာက္်ား ေဖါင္စီး၊ မိန္းမ မီးေန” ဒီစကားက ေပၚတာ ၾကာျပီနဲ႔ တူပါတယ္။ ကေန႔ေခတ္မွာ ကေလး မီးဖြါးရတာက အဲေလာက္ အဖိတ္အစင္ မမ်ားေတာ့ပါ။ ပိုးသတ္ေဆးေတြ ေပၚလာတာရယ္၊ ေသြးသြင္း ေပးႏိုင္လာတာရယ္၊ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ေတြကို ပိုျပီး ေကာင္းေကာင္း ေစာင့္ေရွာက္ေပးႏိုင္လာတာေတြေၾကာင့္ မေအေတြ အေသနဲလာရတာပါ။ အရင္ေလာက္ သိပ္မဆိုးေတာ့ဘူး။
ဆိုးတယ္၊ မဆိုးဘူးဆိုတာကို တိတိက်က်ေျပာရင္ ေဆးပညာမွာ maternal mortality ratio (MMR) လို႔ ေခၚတာနဲ႔ စာရင္းေကာက္ တြက္ခ်က္ရတယ္။ ကေလး ၁ သိန္းေမြးတိုင္း ေမြးရင္းေသဆံုးရတဲ့ မိခင္ ဘယ္ေလာက္ ရွိလဲဆိုတာကို ေျပာတာပါ။
ကေလးမီးဖြါးျပီး ေသတယ္ဆိုတာ အဆန္းေတာ့ မဟုတ္ပါ။ သိဒၶတၴေမြးျပီး၊ မယ္ေတာ္ မဟာမာယာေဒ၀ီ လဲ လုမၺိနီသာေမာ အင္ၾကင္းေတာထဲမွာ ေသဆံုးခဲ့ရတာ ႏွစ္ေပါင္း ၂၅၀၀ ေက်ာ္က တကဲ့ အျဖစ္အပ်က္ပါ။ ပံုျပင္ေတြ၊ ၀တၴဳေတြထဲမွာလဲ တကူးတက ထည့္ေရးၾကတာ ေတြ႕ရပါမယ္။ မင္းသမီးေလး (စႏိုး၀ိႈက္) အေမက ဆံုးသြားလို႔ ဘုရင္က ေနာက္မိန္းမ ယူရတာက ေခ်ာေတာ့ ေခ်ာေပမဲ့ စိတ္က အက်ဥ္းတန္၊ ကေ၀ပညာလဲ တတ္သတဲ့။ စစ္နဲ႔ျငိမ္းခ်မ္းေရး ထဲမယ္ မင္းသား (အင္ဒရူး) ဇနီးဟာ သားေလး (နီကိုလိုင္) ကို ေမြးျပီး ေသဆံုးသြားရတယ္။ (အိုလီဗာ တြစ္) ကလဲ မိတဆိုးဘဲ မဟုတ္လား။
ရုပ္ရွင္ေတြမွာလဲ ပါတာဘဲ။ (ေဇာရိုး မ်က္ႏွာဖံုး)ထဲမယ္ လူဆိုးၾကီး (ရဖယ္လ္ မြန္တဲရိုး)ကေန (အလီနာ) အေမကို ျပစ္သတ္၊ ကေလးေမြရင္း ေသရတာလို႔ လိမ္ေျပာျပီး၊ ေမြးစားခဲ့တယ္။ (ဟယ္ရီေပၚတာ) ထဲမွာလဲ (ေလာ့ဒ္ ဗိုလ္ဒမ္ေမာ့တ္) ရဲ႕အေမ (မာရုပ္ ေဂါက္-ရစ္ဒယ္လ္) ကလဲ ကေလးေမြးျပီး ေသသြားရတယ္။
ထင္ၾကမဲ့အတိုင္း အဆိုးမွန္သမွ် အာရွ၊ အာဖရိကမွာဘဲေပါ့။ အေကာင္းဆံုးက အေအးဆံုးျဖစ္တဲ့ အိုက္စလန္ မွာ ၁ သိန္းေမြးလို႔ ၁ ေယာက္ေတာင္မွ မေသဘူးတဲ့။ အေမရိကားမွာေတာ့ ၁၁ ေယာက္ေသတယ္။ ေသရတဲ့ မိခင္ ၉၀-၉၉% က ဖြံ႔ျဖိဳးဆဲႏိုင္ငံေတြမွာပါ။ ဗမာျပည္ဟာ ၁၉၈၇ ခုႏွစ္ကတည္းက စာရင္း၀င္ခဲ့ရျပီး၊ ကေန႔အထိ ျပန္မထြက္ႏိုင္ေသးတဲ့ အဆင္းရဲဆံုးတိုင္းျပည္ LDC ျဖစ္တယ္။ ခ်မ္းသာတဲ့ တိုင္းျပည္ေတြထက္ LDC ေတြက အဆ ၃၀၀ ပိုဆိုးပါသတဲ့။ ဒါ့ေၾကာင့္လဲ “မိန္းမမီးေန” ဆိုတာကို ဗမာစကားနဲ႔ တိတိက်က် ရွိေနေသးတာ ျဖစ္မွာေပါ့။
ကုလသမဂၢ အဖြဲ႔အစည္းေတြျဖစ္တဲ့ WHO, UNICEF, UNFPA နဲ႔ ကမာၻ႔ဘဏ္တို႔က ျပဳစုထားတဲ့ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္ စာရင္းအရဆိုရင္ ကေလး ၁ သိန္းအရွင္ေမြးရင္ မီးတြင္း ေသဆံုးရတဲ့ မိခင္ေပါင္း ၅၀၀ ေက်ာ္တာ ၆၅ ႏိုင္ငံ ရွိတဲ့ထဲမယ္ ျမန္မာႏိုင္ငံက ၅၁၀ နဲ႔ပါတယ္။ ပိုဆိုးတာက ၁၀၀၀ ေက်ာ္ရွိတာ ၃၃ ႏိုင္ငံ၊ ၂ ေထာင္ေက်ာ္ ၆ ႏိုင္ငံနဲ႔ ဘိတ္ဆံုးဟာ ၃၇၀၀ နဲ႔က (ဆာရာလီအြန္) ျဖစ္တယ္။
ကြ်န္ေတာ္တို႔ တိုင္းျပည္မွာက သုေတသနဆိုတာ အေတာ္ၾကီး နည္း၊ အေတာ္ၾကီး ခက္ခဲေနေသးတယ္။ တာ၀န္ရွိသူေတြကေနသာ ကိုင္တြယ္ ထုတ္ျပန္ေလ့ရွိတဲ့အျပင္ မေကာင္းတဲ့ စာရင္းဆို မျပတတ္တဲ့ အက်င့္ ပါေနတယ္။ တာ၀န္ရွိသူေတြလို႔ ေျပာတာကိုက မွားေနတယ္။ က်န္းမာေရး ျပႆနာကို ေကာင္းမြန္ တိုးတက္ေအာင္ ေျဖရွင္းရာမွာ အုပ္ခ်ဳပ္သူေတြနဲ႔ က်န္းမာေရးနယ္မွာ လုပ္ေနၾကသူေတြခ်ည္းနဲ႔ မလံုေလာက္ပါ။
မေအေတြ အေသနဲလာရတဲ့ တျခား အေရးၾကီးတဲ့ အေၾကာင္းတခုကေတာ့ ႏိုင္ငံေရးပါ။ အမ်ိဳးသမီးေတြကို ပိုဂရုစိုက္ေပးဘို႔ လိုတယ္ဆိုတဲ့ ႏိုင္ငံေရးအျမင္၊ လူမႈေရးအသိ ေကာင္းလာလို႔ ျဖစ္တယ္။ ႏိုင္ငံေရး အဖြဲ႔ အစည္းေတြ၊ လူမႈေရး အသင္းအပင္းေတြ၊ အမ်ိဳးသမီး အစုအစည္းေတြဟာ ေနရာတိုင္းမွာ အေရးပါလွပါတယ္။ သူ႔အသိစိတ္နဲ႔သူ ဖြဲ႔ၾကရတာျဖစ္ဘို႔လဲ လိုပါမယ္။
CEDAW လို႔ေခၚတဲ့ အမ်ိဳးသမီးမ်ား ခြဲျခားဆက္ဆံခံရမႈမ်ိဳးစံု ပေပ်ာက္ေရး ေကာ္မတီဆိုတာရွိတယ္။ ကုလသမဂၢ ေအာက္ကပါ။ ၂၀၀၀ ခုႏွစ္က ျမန္မာကိုယ္စားလွယ္ကေန ၁၀၀၀ မွာ ၁ ေယာက္ ေသေနတာက ၂၀၀၀ မွာ ၁ ေယာက္သာ ေသေအာင္လုပ္မယ္လို႔ နယူးေယာ့မွာ ကတိေပးခဲ့တယ္။ ဘယ္ေလာက္ ေကာင္းသလဲ။
လက္လွမ္းမီသေလာက္ စာရင္းလိုက္ရွာေတာ့ ၁၉၉၅ မွာ MMR ၁၇၀ ေယာက္လို႔ UNDP စာရင္းတခုမွာ ေတြ႕တယ္။ ၁၉၉၉ တံုးက (ဆာေဗး)လုပ္ေတာ့ ၂၅၅ ေယာက္လို႔ ထုတ္ျပန္ခဲ့တယ္။ ေနာက္ထပ္ ေတြ႔ရတာက ၁၉၉၀ မွာ ၅၈၀၊ ၂၀၀၀ မွာ ၃၆၀၊ ၂၀၀၇ မွာ ၃၂၀ ဆိုျပီး ေတြ႕ရတယ္။ ဒီထဲမွာ ၁၉၉၅ နဲ႔ ၁၉၉၉ က စာရင္းေတြကို ထည့္မေရးတာ သတိထားမိမွာပါ။ ေနာက္ႏွစ္ေတြမွာ ပိုဆိုးသြာတဲ့ သေဘာျဖစ္ေနလို႔ စာရင္း မသြင္းေတာ့တာနဲ႔ တူတယ္။ မီးတြင္းမွာ ေသသြားရတဲ့ အမ်ိဳးသမီးမ်ား စာရင္းေတာင္ အသြင္းမခံရပါလား။
သတင္းတို႔၊ စာရင္းတို႔ ထုတ္ျပန္ေတာ့ အရင္စာရင္းနဲ႔ ေနာက္စာရင္း ႏိႈင္းယွဥ္ရင္ “တိုးတက္၊ ေကာင္းမြန္၊ ေအာင္ျမင္တယ္” ဆိုတာကို သိပ္ေျပာခ်င္ၾကတယ္။ အေကာင္းေတြ တိုးလာေစ၊ အဆိုးေတြ နည္းလာေစဆိုမွ မ်က္ႏွာပန္းက လွမွာကိုး၊ သတိၾကီးၾကီး ထားတတ္ၾကတယ္။ သတိၾကီးတယ္ဆိုတာ ေကာင္းတာေပါ့။ သတင္းေရးသူေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိသလို ကိုးကားတာကလဲ တမ်ိဳးတမ်ိဳးၾကီး ျဖစ္ေနမွာပါဘဲ။ ဗမာျပည္မွာ စာရင္းဇယား၊ ကိန္းဂဏန္းဆိုတာ ကိုးကားခ်င္ရင္ ေလဖမ္း ဒန္းစီးရသလိုမ်ိဳးကိုး။
ကြ်န္ေတာ္တို႔တိုင္းျပည္မွာ ၁ ႏွစ္မွာ ေမြးလူနာေပါင္း ၁႕၃ သန္းရွိပါတယ္။ ၂၀၀၅ ေမလ ၂ ရက္က (ဆင္ဟြာ) သတင္းဌာနကေန က်န္းမာေရးဌာနကို ကိုးကားျပီး ျမိဳ႕နယ္ေပါင္း ၁၂၀ က၊ အိမ္ေထာင္စုေပါင္း ၂ သိန္းခြဲကို UNICEF နဲ႔ေပါင္းျပီး၊ ဆန္းစစ္မယ္လို႔ ပါတယ္။ ၂၀၀၀ ခုႏွစ္ တံုးက ေမြးလူနာ ၁ သိန္းမွာ ေသရတဲ့ မိခင္ေပါင္းက ၄၃၀၀ ရွိတယ္လို႔ပါတယ္။ ၂၀၀၉ ဇႏၷ၀ါရီလ သတင္းတခုမွာ UN Population Fund (UNFPA) အဆိုအရ ႏွစ္တိုင္း မိခင္ေပါင္း ၃၈၀၀ ေသဆံုးေနရတယ္လို႔ ဆိုတယ္။
၂၀၀၈ ခုႏွစ္အတြင္း ကေလးဖြါးရာမွာ ၅၇%ကဘဲ ၾကြမ္းက်င္တဲ့ သူေတြနဲ႔ ေမြးၾကတယ္။ ေသဆံုးရသူေတြထဲက ၈၇% က ေတာပိုင္းမွာ ျဖစ္တယ္။ ေသသူေတြဟာ ေဆးရံု ေဆးခန္းမွာ ၁၀%၊ လမ္းမွာ ၂% နဲ႔ အိမ္မွာက ၈၈% ရွိတယ္လို႔ တိတိက်က် ေတြ႔တယ္။ သားဖြါး ဆရာမတေယာက္ဟာ ရြာ ၁၆ ရြာကို ၾကည့္ေပးေနရတယ္လို႔ပါ ေထာက္ျပတာ ေတြ႔ရတယ္။ ျပည္နယ္တခုမွာ အရံသားဖြါးဆရာမ ျဖစ္ေအာင္ သင္တန္းေပးတာ ၃ လစာကို ၁ ပါတ္ထဲ ေပးလိုက္သတဲ့။ ဒီသတင္းအမွန္မ်ိဳးက စာရင္းဇယား၊ သတင္းမ်ားမွာ ပါတာမဟုတ္ဘူး။
၂၀၀၉ ဇြန္လ တတိယပါတ္ထုတ္ (ျမန္မာ တိုင္းမ္) မွာ မိခင္ႏွင့္ကေလး က်န္းမာေရး တိုးတက္လာတယ္လို႔ ဖတ္ရတယ္။ သာဓုေခၚရမွာေပါ့။ တပါတည္း မွတ္ခ်က္ျပဳထားတာက တိုးတက္လာတယ္ ဆိုတာကို ကိန္း ဂဏန္းေတြနဲ႔ ျပမရဘူးတဲ့။ ဘာ့လိုလဲဆိုေတာ့ ခိုင္လံုတဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္ ရဘို႔ ခက္ခဲလို႔ပါတဲ့။ အားရွိစရာလို႔ ေျပာရမလားေတာ့ မသိဘူး၊ ဗမာျပည္ဟာ အေရွ႕ေတာင္အာရွမွာ အဆိုးဆံုးျဖစ္ေပမဲ့ ၂၀၀၅ မွာ ၁၉၉၀ ကထက္ ၄၅႕၅% ေတာင္မွ ေလ်ာ့က်ခဲ့တယ္။ ၂၀၁၅ ေရာက္ရင္ မီးတြင္းေသႏွဳန္းကို ၄ ပံု ၃ ပံု ေလ်ာ့က်ေစရမယ္တဲ့။ ဒုတိယအၾကိမ္ သာဓုေခၚပါတယ္။
Dr. တင့္ေဆြ
၂-၁၂-၀၉
ကေလးဖြါးရင္း မိခင္ေတြ ဘာ့လို႔ ေသဆံုးရသလဲဆိုတဲ့ အေၾကာင္းေတြထဲမယ္ ေသြးသြန္ (ေသြးလြန္) တာက ထိပ္ဆံုးကပါ။ ေရာဂါပိုး၀င္တာက ဒုတိယ၊ ကိုယ္၀န္ပ်က္တာျဖစ္ျဖစ္ ဖ်က္တာျဖစ္ျဖစ္ မွားလို႔ ေသရတာကလဲ ဒုတိယအဆင့္နဲ႔ အတူတူဘဲ။ ကိုယ္၀န္ေဆာင္တံုး ကိုယ္ေတြေရာင္ ေသြးဖိအားေတြ တက္တဲ့ ကိုယ္၀န္ ေသြးဆိပ္တက္ေရာဂါ ဆိုတာက တတိယလိုက္တယ္။ ေမြးလမ္းကေန မေမြးႏိုင္လို႔က စတုတၴေနရာမွာ ရွိတယ္။
“ေယာက္်ား ေဖါင္စီး၊ မိန္းမ မီးေန” ဒီစကားက ေပၚတာ ၾကာျပီနဲ႔ တူပါတယ္။ ကေန႔ေခတ္မွာ ကေလး မီးဖြါးရတာက အဲေလာက္ အဖိတ္အစင္ မမ်ားေတာ့ပါ။ ပိုးသတ္ေဆးေတြ ေပၚလာတာရယ္၊ ေသြးသြင္း ေပးႏိုင္လာတာရယ္၊ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ေတြကို ပိုျပီး ေကာင္းေကာင္း ေစာင့္ေရွာက္ေပးႏိုင္လာတာေတြေၾကာင့္ မေအေတြ အေသနဲလာရတာပါ။ အရင္ေလာက္ သိပ္မဆိုးေတာ့ဘူး။
ဆိုးတယ္၊ မဆိုးဘူးဆိုတာကို တိတိက်က်ေျပာရင္ ေဆးပညာမွာ maternal mortality ratio (MMR) လို႔ ေခၚတာနဲ႔ စာရင္းေကာက္ တြက္ခ်က္ရတယ္။ ကေလး ၁ သိန္းေမြးတိုင္း ေမြးရင္းေသဆံုးရတဲ့ မိခင္ ဘယ္ေလာက္ ရွိလဲဆိုတာကို ေျပာတာပါ။
ကေလးမီးဖြါးျပီး ေသတယ္ဆိုတာ အဆန္းေတာ့ မဟုတ္ပါ။ သိဒၶတၴေမြးျပီး၊ မယ္ေတာ္ မဟာမာယာေဒ၀ီ လဲ လုမၺိနီသာေမာ အင္ၾကင္းေတာထဲမွာ ေသဆံုးခဲ့ရတာ ႏွစ္ေပါင္း ၂၅၀၀ ေက်ာ္က တကဲ့ အျဖစ္အပ်က္ပါ။ ပံုျပင္ေတြ၊ ၀တၴဳေတြထဲမွာလဲ တကူးတက ထည့္ေရးၾကတာ ေတြ႕ရပါမယ္။ မင္းသမီးေလး (စႏိုး၀ိႈက္) အေမက ဆံုးသြားလို႔ ဘုရင္က ေနာက္မိန္းမ ယူရတာက ေခ်ာေတာ့ ေခ်ာေပမဲ့ စိတ္က အက်ဥ္းတန္၊ ကေ၀ပညာလဲ တတ္သတဲ့။ စစ္နဲ႔ျငိမ္းခ်မ္းေရး ထဲမယ္ မင္းသား (အင္ဒရူး) ဇနီးဟာ သားေလး (နီကိုလိုင္) ကို ေမြးျပီး ေသဆံုးသြားရတယ္။ (အိုလီဗာ တြစ္) ကလဲ မိတဆိုးဘဲ မဟုတ္လား။
ရုပ္ရွင္ေတြမွာလဲ ပါတာဘဲ။ (ေဇာရိုး မ်က္ႏွာဖံုး)ထဲမယ္ လူဆိုးၾကီး (ရဖယ္လ္ မြန္တဲရိုး)ကေန (အလီနာ) အေမကို ျပစ္သတ္၊ ကေလးေမြရင္း ေသရတာလို႔ လိမ္ေျပာျပီး၊ ေမြးစားခဲ့တယ္။ (ဟယ္ရီေပၚတာ) ထဲမွာလဲ (ေလာ့ဒ္ ဗိုလ္ဒမ္ေမာ့တ္) ရဲ႕အေမ (မာရုပ္ ေဂါက္-ရစ္ဒယ္လ္) ကလဲ ကေလးေမြးျပီး ေသသြားရတယ္။
ထင္ၾကမဲ့အတိုင္း အဆိုးမွန္သမွ် အာရွ၊ အာဖရိကမွာဘဲေပါ့။ အေကာင္းဆံုးက အေအးဆံုးျဖစ္တဲ့ အိုက္စလန္ မွာ ၁ သိန္းေမြးလို႔ ၁ ေယာက္ေတာင္မွ မေသဘူးတဲ့။ အေမရိကားမွာေတာ့ ၁၁ ေယာက္ေသတယ္။ ေသရတဲ့ မိခင္ ၉၀-၉၉% က ဖြံ႔ျဖိဳးဆဲႏိုင္ငံေတြမွာပါ။ ဗမာျပည္ဟာ ၁၉၈၇ ခုႏွစ္ကတည္းက စာရင္း၀င္ခဲ့ရျပီး၊ ကေန႔အထိ ျပန္မထြက္ႏိုင္ေသးတဲ့ အဆင္းရဲဆံုးတိုင္းျပည္ LDC ျဖစ္တယ္။ ခ်မ္းသာတဲ့ တိုင္းျပည္ေတြထက္ LDC ေတြက အဆ ၃၀၀ ပိုဆိုးပါသတဲ့။ ဒါ့ေၾကာင့္လဲ “မိန္းမမီးေန” ဆိုတာကို ဗမာစကားနဲ႔ တိတိက်က် ရွိေနေသးတာ ျဖစ္မွာေပါ့။
ကုလသမဂၢ အဖြဲ႔အစည္းေတြျဖစ္တဲ့ WHO, UNICEF, UNFPA နဲ႔ ကမာၻ႔ဘဏ္တို႔က ျပဳစုထားတဲ့ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္ စာရင္းအရဆိုရင္ ကေလး ၁ သိန္းအရွင္ေမြးရင္ မီးတြင္း ေသဆံုးရတဲ့ မိခင္ေပါင္း ၅၀၀ ေက်ာ္တာ ၆၅ ႏိုင္ငံ ရွိတဲ့ထဲမယ္ ျမန္မာႏိုင္ငံက ၅၁၀ နဲ႔ပါတယ္။ ပိုဆိုးတာက ၁၀၀၀ ေက်ာ္ရွိတာ ၃၃ ႏိုင္ငံ၊ ၂ ေထာင္ေက်ာ္ ၆ ႏိုင္ငံနဲ႔ ဘိတ္ဆံုးဟာ ၃၇၀၀ နဲ႔က (ဆာရာလီအြန္) ျဖစ္တယ္။
ကြ်န္ေတာ္တို႔ တိုင္းျပည္မွာက သုေတသနဆိုတာ အေတာ္ၾကီး နည္း၊ အေတာ္ၾကီး ခက္ခဲေနေသးတယ္။ တာ၀န္ရွိသူေတြကေနသာ ကိုင္တြယ္ ထုတ္ျပန္ေလ့ရွိတဲ့အျပင္ မေကာင္းတဲ့ စာရင္းဆို မျပတတ္တဲ့ အက်င့္ ပါေနတယ္။ တာ၀န္ရွိသူေတြလို႔ ေျပာတာကိုက မွားေနတယ္။ က်န္းမာေရး ျပႆနာကို ေကာင္းမြန္ တိုးတက္ေအာင္ ေျဖရွင္းရာမွာ အုပ္ခ်ဳပ္သူေတြနဲ႔ က်န္းမာေရးနယ္မွာ လုပ္ေနၾကသူေတြခ်ည္းနဲ႔ မလံုေလာက္ပါ။
မေအေတြ အေသနဲလာရတဲ့ တျခား အေရးၾကီးတဲ့ အေၾကာင္းတခုကေတာ့ ႏိုင္ငံေရးပါ။ အမ်ိဳးသမီးေတြကို ပိုဂရုစိုက္ေပးဘို႔ လိုတယ္ဆိုတဲ့ ႏိုင္ငံေရးအျမင္၊ လူမႈေရးအသိ ေကာင္းလာလို႔ ျဖစ္တယ္။ ႏိုင္ငံေရး အဖြဲ႔ အစည္းေတြ၊ လူမႈေရး အသင္းအပင္းေတြ၊ အမ်ိဳးသမီး အစုအစည္းေတြဟာ ေနရာတိုင္းမွာ အေရးပါလွပါတယ္။ သူ႔အသိစိတ္နဲ႔သူ ဖြဲ႔ၾကရတာျဖစ္ဘို႔လဲ လိုပါမယ္။
CEDAW လို႔ေခၚတဲ့ အမ်ိဳးသမီးမ်ား ခြဲျခားဆက္ဆံခံရမႈမ်ိဳးစံု ပေပ်ာက္ေရး ေကာ္မတီဆိုတာရွိတယ္။ ကုလသမဂၢ ေအာက္ကပါ။ ၂၀၀၀ ခုႏွစ္က ျမန္မာကိုယ္စားလွယ္ကေန ၁၀၀၀ မွာ ၁ ေယာက္ ေသေနတာက ၂၀၀၀ မွာ ၁ ေယာက္သာ ေသေအာင္လုပ္မယ္လို႔ နယူးေယာ့မွာ ကတိေပးခဲ့တယ္။ ဘယ္ေလာက္ ေကာင္းသလဲ။
လက္လွမ္းမီသေလာက္ စာရင္းလိုက္ရွာေတာ့ ၁၉၉၅ မွာ MMR ၁၇၀ ေယာက္လို႔ UNDP စာရင္းတခုမွာ ေတြ႕တယ္။ ၁၉၉၉ တံုးက (ဆာေဗး)လုပ္ေတာ့ ၂၅၅ ေယာက္လို႔ ထုတ္ျပန္ခဲ့တယ္။ ေနာက္ထပ္ ေတြ႔ရတာက ၁၉၉၀ မွာ ၅၈၀၊ ၂၀၀၀ မွာ ၃၆၀၊ ၂၀၀၇ မွာ ၃၂၀ ဆိုျပီး ေတြ႕ရတယ္။ ဒီထဲမွာ ၁၉၉၅ နဲ႔ ၁၉၉၉ က စာရင္းေတြကို ထည့္မေရးတာ သတိထားမိမွာပါ။ ေနာက္ႏွစ္ေတြမွာ ပိုဆိုးသြာတဲ့ သေဘာျဖစ္ေနလို႔ စာရင္း မသြင္းေတာ့တာနဲ႔ တူတယ္။ မီးတြင္းမွာ ေသသြားရတဲ့ အမ်ိဳးသမီးမ်ား စာရင္းေတာင္ အသြင္းမခံရပါလား။
သတင္းတို႔၊ စာရင္းတို႔ ထုတ္ျပန္ေတာ့ အရင္စာရင္းနဲ႔ ေနာက္စာရင္း ႏိႈင္းယွဥ္ရင္ “တိုးတက္၊ ေကာင္းမြန္၊ ေအာင္ျမင္တယ္” ဆိုတာကို သိပ္ေျပာခ်င္ၾကတယ္။ အေကာင္းေတြ တိုးလာေစ၊ အဆိုးေတြ နည္းလာေစဆိုမွ မ်က္ႏွာပန္းက လွမွာကိုး၊ သတိၾကီးၾကီး ထားတတ္ၾကတယ္။ သတိၾကီးတယ္ဆိုတာ ေကာင္းတာေပါ့။ သတင္းေရးသူေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိသလို ကိုးကားတာကလဲ တမ်ိဳးတမ်ိဳးၾကီး ျဖစ္ေနမွာပါဘဲ။ ဗမာျပည္မွာ စာရင္းဇယား၊ ကိန္းဂဏန္းဆိုတာ ကိုးကားခ်င္ရင္ ေလဖမ္း ဒန္းစီးရသလိုမ်ိဳးကိုး။
ကြ်န္ေတာ္တို႔တိုင္းျပည္မွာ ၁ ႏွစ္မွာ ေမြးလူနာေပါင္း ၁႕၃ သန္းရွိပါတယ္။ ၂၀၀၅ ေမလ ၂ ရက္က (ဆင္ဟြာ) သတင္းဌာနကေန က်န္းမာေရးဌာနကို ကိုးကားျပီး ျမိဳ႕နယ္ေပါင္း ၁၂၀ က၊ အိမ္ေထာင္စုေပါင္း ၂ သိန္းခြဲကို UNICEF နဲ႔ေပါင္းျပီး၊ ဆန္းစစ္မယ္လို႔ ပါတယ္။ ၂၀၀၀ ခုႏွစ္ တံုးက ေမြးလူနာ ၁ သိန္းမွာ ေသရတဲ့ မိခင္ေပါင္းက ၄၃၀၀ ရွိတယ္လို႔ပါတယ္။ ၂၀၀၉ ဇႏၷ၀ါရီလ သတင္းတခုမွာ UN Population Fund (UNFPA) အဆိုအရ ႏွစ္တိုင္း မိခင္ေပါင္း ၃၈၀၀ ေသဆံုးေနရတယ္လို႔ ဆိုတယ္။
၂၀၀၈ ခုႏွစ္အတြင္း ကေလးဖြါးရာမွာ ၅၇%ကဘဲ ၾကြမ္းက်င္တဲ့ သူေတြနဲ႔ ေမြးၾကတယ္။ ေသဆံုးရသူေတြထဲက ၈၇% က ေတာပိုင္းမွာ ျဖစ္တယ္။ ေသသူေတြဟာ ေဆးရံု ေဆးခန္းမွာ ၁၀%၊ လမ္းမွာ ၂% နဲ႔ အိမ္မွာက ၈၈% ရွိတယ္လို႔ တိတိက်က် ေတြ႔တယ္။ သားဖြါး ဆရာမတေယာက္ဟာ ရြာ ၁၆ ရြာကို ၾကည့္ေပးေနရတယ္လို႔ပါ ေထာက္ျပတာ ေတြ႔ရတယ္။ ျပည္နယ္တခုမွာ အရံသားဖြါးဆရာမ ျဖစ္ေအာင္ သင္တန္းေပးတာ ၃ လစာကို ၁ ပါတ္ထဲ ေပးလိုက္သတဲ့။ ဒီသတင္းအမွန္မ်ိဳးက စာရင္းဇယား၊ သတင္းမ်ားမွာ ပါတာမဟုတ္ဘူး။
၂၀၀၉ ဇြန္လ တတိယပါတ္ထုတ္ (ျမန္မာ တိုင္းမ္) မွာ မိခင္ႏွင့္ကေလး က်န္းမာေရး တိုးတက္လာတယ္လို႔ ဖတ္ရတယ္။ သာဓုေခၚရမွာေပါ့။ တပါတည္း မွတ္ခ်က္ျပဳထားတာက တိုးတက္လာတယ္ ဆိုတာကို ကိန္း ဂဏန္းေတြနဲ႔ ျပမရဘူးတဲ့။ ဘာ့လိုလဲဆိုေတာ့ ခိုင္လံုတဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္ ရဘို႔ ခက္ခဲလို႔ပါတဲ့။ အားရွိစရာလို႔ ေျပာရမလားေတာ့ မသိဘူး၊ ဗမာျပည္ဟာ အေရွ႕ေတာင္အာရွမွာ အဆိုးဆံုးျဖစ္ေပမဲ့ ၂၀၀၅ မွာ ၁၉၉၀ ကထက္ ၄၅႕၅% ေတာင္မွ ေလ်ာ့က်ခဲ့တယ္။ ၂၀၁၅ ေရာက္ရင္ မီးတြင္းေသႏွဳန္းကို ၄ ပံု ၃ ပံု ေလ်ာ့က်ေစရမယ္တဲ့။ ဒုတိယအၾကိမ္ သာဓုေခၚပါတယ္။
Dr. တင့္ေဆြ
၂-၁၂-၀၉
Wednesday, November 18, 2009
သနားစိတ္၊ စာနာစိတ္ ႏွင့္ ဆရာ၀န္ Sympathy and Empathy
လူနာတဦးရဲ႕ေရာဂါအေျခအေနကို ညွာတာစိတ္နဲ႔ သက္သာေအာင္လုပ္ေပးခ်င္တာကို သနားစိတ္ Sympathy လို႔ ေခၚမယ္။ လူနာတဦး ျဖစ္ပ်က္ခံစားေနရတာကို ကိုယ္ခ်င္းစာျပီး၊ လူနာနဲ႔ မွ်ေ၀ခံစားတာကို စာနာစိတ္ Empathy ေခၚပါရေစ။
အဆက္အစပ္ သေဘာအရဆိုရင္ Sympathy က နိမ့္က်ေနသူ၊ ကံအေၾကာင္း မလွသူေတြအေပၚထားတဲ့ စိတ္သေဘာ ျဖစ္ျပီး၊ Empathy ကေတာ့ ေဆြးမ်ိဳး၊ မိတ္သဂၤဟေတြအေပၚ ထားတာမ်ိဳးျဖစ္တယ္။ အသိဥာဏ္ကလာတဲ့ ပရဟိတ သေဘာလဲ ျဖစ္ပါတယ္။ စိတ္လႈတ္ရွားမႈအရ ေျပာရရင္ Empathy က နီးနီးကပ္ကပ္ဆက္စပ္မႈျဖစ္ျပီး Sympathy က ေစာင့္ေရွာက္မႈ ေပးျခင္းသေဘာ ေဆာင္ပါတယ္။
ဥပမာ “ခင္ဗ်ားမွာ ဒီေရာဂါျဖစ္ရတာ ကြ်န္ေတာ္ စိတ္မေကာင္းပါဘူးဗ်ာ”လို႔ ေျပာတာနဲ႔ ကိုယ္အမူအယာျပတာေတြက Empathy စိတ္။ “ခင္ဗ်ားမွာ ဒီေရာဂါျဖစ္ေနရတာကို ကြ်န္ေတာ္ ဒီလိုအေကာင္းဆံုးလုပ္ေပးပါမယ္”လို႔ မေျပာရင္ေတာင္မွ တကယ္ လုပ္ေပးတာမ်ိဳးက Sympathy စိတ္ျဖစ္ပါတယ္။
ႏွစ္မ်ိဳးက တူေပမဲ့ ျခားနာပါတယ္။ Sympathy စိတ္က သူမ်ားေ၀ဒနာကို အသိအမွတ္ျပဳရာေရာက္ျပီး၊ Empathy စိတ္က ထပ္တူထပ္မွ် ခံစားတဲ့သေဘာေဆာင္ပါတယ္။ Empathy စိတ္ဟာ ႏွစ္ဦးသားအၾကား တိုင္ပင္မထားၾကေပမဲ့ ဆံုးျဖတ္ လုပ္ေဆာင္တာမွာ သြားတူေနတာမ်ိဳးပါ။ လူနည္းစုေလးတခုမွာ ရွိတတ္တဲ့ ယဥ္ေက်းမႈမ်ိဳးေပါ့။ Sympathy စိတ္က Empathy လို တဖက္သား အနားမွာရွိေနမွ ျဖစ္တတ္တာ မဟုတ္ပါ။
Sympathy စိတ္နဲ႔ Empathy စိတ္ဟာ ဆက္စပ္ေနတယ္။ လူနာကို ကုသေပးတဲ့နယ္ပယ္မွာ မတူတဲ့ အက်ိဳးေတြ ရေစပါတယ္။ ဆရာ၀န္က Empathy စိတ္ထားရင္ သူဟာ လူနာရဲ႕ ေ၀ဒနာခံစားေနရတာကို နားလည္ျပီး ေ၀ဒနာရဲ႕ အမ်ိဳးအစားနဲ႔ အရည္အေသြး (ဘာေရာဂါလဲ၊ ဘယ္ေလာက္ဆိုးသလဲ) ဆိုတာအေပၚ အာရံုထားပါမယ္။ Sympathy စိတ္နဲ႔ၾကည့္တဲ့ ဆရာ၀န္ကေတာ့ လူနာခံစားမႈ ရဲ႕ အရည္အေသြး (ဘယ္လိုနဲ႔ ဘယ္ေလာက္အထိ ခံစားေနရသလဲ) ဆိုတာကို မွ်ေ၀ခံစားတာမ်ိဳး၊ မတူၾကပါဘူး။
ဒါ့ေၾကာင့္ Empathy စိတ္ ပိုေလေလ၊ ေရာဂါကိုကုသရာမွာ အက်ိဳးမ်ားေလ ျဖစ္ႏိုင္ျပီး၊ Sympathy စိတ္ မ်ားတာဟာ ဆရာ၀န္က ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်ရာမွာ လိုအပ္တဲ့ ၾကားေနသေဘာ ပ်က္ယြင္းတဲ့အတြက္ ေျပာင္းျပန္အက်ိဳး ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ တိတိက်က် ေျပာရရင္ Empathy စိတ္ဆိုတာက မ်ဥ္းေျဖာင့္သြားသလို မ်ားေလ၊ တိုးေလျဖစ္တယ္။ Sympathy စိတ္ မ်ားတာက (ဂ)ငယ္မ်ဥ္းလို အစပိုင္းမ်ားတာက (အေကာင္းသေဘာ) အတက္ဆီ ဦးတည္ျပီး၊ ေနာက္ ဆက္မ်ားလာတာနဲ႔ ေအာက္ျပန္ ဆင္းသြားတာမ်ိဳး။
ေဟာေျပာပြဲတခုမွာ တေယာက္က “ေျပာသြားတဲ့ဘာသာရပ္ကို ေဟာေျပာသူဘယ္ေလာက္ ဂရုတစိုက္ေလ့လာသလဲ empathetic study of the subject ဆိုတာ နားလည္ႏိုင္တယ္။” လို႔ မွတ္ခ်က္ခ်မယ္။ ေနာက္တေယာက္က “ငါေတာ့ ေဟာေျပာသူဟာ ဘာသာရင္ကို ပိုင္ပိုင္ႏိုင္ႏိုင္ မရွိတဲ့အေပၚ only sympathize သနားေတာင္သနားေသး။”လို႔ ေျပာတာမ်ိဳး။
အေျခအေနတခုမွာ empathetic ျဖစ္ေပမဲ့ sympathetic မျဖစ္ဘဲရွိႏိုင္တယ္။ ဥပမာ လူနာဟာ မဆင္မျခင္ေနလို႔ ေရာဂါ ဆိုး၀ါးသြားတာကို ဆရာ၀န္က “သူ ဘာ့လို႔ ဒီလိုျဖစ္သြားရတာပါလိမ့္”လို႔ ေစာေၾကာ ဆန္းစစ္တာဟာ empathetic စိတ္နဲ႔ လုပ္တာပါ။
မိမိလူနာတေယာက္ ဆံုးပါးသြားတဲ့အခါ ဆရာ၀န္ျဖစ္တဲ့စိတ္မ်ိဳးက empathetic ျဖစ္တာ။ ဆရာ၀န္ရဲ႕ေဆြမ်ိဳးသားခ်င္း ဆံုးတဲ့အခါမ်ိဳးမွာေတာ့ empathetic ေရာ၊ sympathetic ေရာ ႏွစ္ခုလံုးျဖစ္ရပါတယ္။
Empathetic ျဖစ္ဘို႔ ဆရာ၀န္-လူနာဆက္ဆံေရးက အေရးပါတယ္။ Communications ၾကြမ္းက်င္ပါမွ။ မတူတာ ေနာက္တခုကေတာ့ Empathy စိတ္ကိုေတာ့ သင္ယူ ေလ့က်င့္ေပးလို႔ တိုးပြါးလာႏိုင္ပါတယ္။ Sympathy စိတ္ဆိုတာကို ေမြးယူ၊ သင္ေပးလို႔ မရပါ။
Empathy စိတ္နဲ႔ Sympathy စိတ္ ႏွစ္မ်ိဳးလံုးဟာ ကရုဏာစိတ္ Compassion ရဲ႕အေျခခံေတြျဖစ္ၾကျပီး၊ ေမတၲာ Love ဆိုတာမွာလဲ ႏွစ္မ်ိဳးလံုး အၾကံဳး၀င္ၾကပါတယ္။
Dr. တင့္ေဆြ
၁၈-၉-၀၉
အဆက္အစပ္ သေဘာအရဆိုရင္ Sympathy က နိမ့္က်ေနသူ၊ ကံအေၾကာင္း မလွသူေတြအေပၚထားတဲ့ စိတ္သေဘာ ျဖစ္ျပီး၊ Empathy ကေတာ့ ေဆြးမ်ိဳး၊ မိတ္သဂၤဟေတြအေပၚ ထားတာမ်ိဳးျဖစ္တယ္။ အသိဥာဏ္ကလာတဲ့ ပရဟိတ သေဘာလဲ ျဖစ္ပါတယ္။ စိတ္လႈတ္ရွားမႈအရ ေျပာရရင္ Empathy က နီးနီးကပ္ကပ္ဆက္စပ္မႈျဖစ္ျပီး Sympathy က ေစာင့္ေရွာက္မႈ ေပးျခင္းသေဘာ ေဆာင္ပါတယ္။
ဥပမာ “ခင္ဗ်ားမွာ ဒီေရာဂါျဖစ္ရတာ ကြ်န္ေတာ္ စိတ္မေကာင္းပါဘူးဗ်ာ”လို႔ ေျပာတာနဲ႔ ကိုယ္အမူအယာျပတာေတြက Empathy စိတ္။ “ခင္ဗ်ားမွာ ဒီေရာဂါျဖစ္ေနရတာကို ကြ်န္ေတာ္ ဒီလိုအေကာင္းဆံုးလုပ္ေပးပါမယ္”လို႔ မေျပာရင္ေတာင္မွ တကယ္ လုပ္ေပးတာမ်ိဳးက Sympathy စိတ္ျဖစ္ပါတယ္။
ႏွစ္မ်ိဳးက တူေပမဲ့ ျခားနာပါတယ္။ Sympathy စိတ္က သူမ်ားေ၀ဒနာကို အသိအမွတ္ျပဳရာေရာက္ျပီး၊ Empathy စိတ္က ထပ္တူထပ္မွ် ခံစားတဲ့သေဘာေဆာင္ပါတယ္။ Empathy စိတ္ဟာ ႏွစ္ဦးသားအၾကား တိုင္ပင္မထားၾကေပမဲ့ ဆံုးျဖတ္ လုပ္ေဆာင္တာမွာ သြားတူေနတာမ်ိဳးပါ။ လူနည္းစုေလးတခုမွာ ရွိတတ္တဲ့ ယဥ္ေက်းမႈမ်ိဳးေပါ့။ Sympathy စိတ္က Empathy လို တဖက္သား အနားမွာရွိေနမွ ျဖစ္တတ္တာ မဟုတ္ပါ။
Sympathy စိတ္နဲ႔ Empathy စိတ္ဟာ ဆက္စပ္ေနတယ္။ လူနာကို ကုသေပးတဲ့နယ္ပယ္မွာ မတူတဲ့ အက်ိဳးေတြ ရေစပါတယ္။ ဆရာ၀န္က Empathy စိတ္ထားရင္ သူဟာ လူနာရဲ႕ ေ၀ဒနာခံစားေနရတာကို နားလည္ျပီး ေ၀ဒနာရဲ႕ အမ်ိဳးအစားနဲ႔ အရည္အေသြး (ဘာေရာဂါလဲ၊ ဘယ္ေလာက္ဆိုးသလဲ) ဆိုတာအေပၚ အာရံုထားပါမယ္။ Sympathy စိတ္နဲ႔ၾကည့္တဲ့ ဆရာ၀န္ကေတာ့ လူနာခံစားမႈ ရဲ႕ အရည္အေသြး (ဘယ္လိုနဲ႔ ဘယ္ေလာက္အထိ ခံစားေနရသလဲ) ဆိုတာကို မွ်ေ၀ခံစားတာမ်ိဳး၊ မတူၾကပါဘူး။
ဒါ့ေၾကာင့္ Empathy စိတ္ ပိုေလေလ၊ ေရာဂါကိုကုသရာမွာ အက်ိဳးမ်ားေလ ျဖစ္ႏိုင္ျပီး၊ Sympathy စိတ္ မ်ားတာဟာ ဆရာ၀န္က ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်ရာမွာ လိုအပ္တဲ့ ၾကားေနသေဘာ ပ်က္ယြင္းတဲ့အတြက္ ေျပာင္းျပန္အက်ိဳး ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ တိတိက်က် ေျပာရရင္ Empathy စိတ္ဆိုတာက မ်ဥ္းေျဖာင့္သြားသလို မ်ားေလ၊ တိုးေလျဖစ္တယ္။ Sympathy စိတ္ မ်ားတာက (ဂ)ငယ္မ်ဥ္းလို အစပိုင္းမ်ားတာက (အေကာင္းသေဘာ) အတက္ဆီ ဦးတည္ျပီး၊ ေနာက္ ဆက္မ်ားလာတာနဲ႔ ေအာက္ျပန္ ဆင္းသြားတာမ်ိဳး။
ေဟာေျပာပြဲတခုမွာ တေယာက္က “ေျပာသြားတဲ့ဘာသာရပ္ကို ေဟာေျပာသူဘယ္ေလာက္ ဂရုတစိုက္ေလ့လာသလဲ empathetic study of the subject ဆိုတာ နားလည္ႏိုင္တယ္။” လို႔ မွတ္ခ်က္ခ်မယ္။ ေနာက္တေယာက္က “ငါေတာ့ ေဟာေျပာသူဟာ ဘာသာရင္ကို ပိုင္ပိုင္ႏိုင္ႏိုင္ မရွိတဲ့အေပၚ only sympathize သနားေတာင္သနားေသး။”လို႔ ေျပာတာမ်ိဳး။
အေျခအေနတခုမွာ empathetic ျဖစ္ေပမဲ့ sympathetic မျဖစ္ဘဲရွိႏိုင္တယ္။ ဥပမာ လူနာဟာ မဆင္မျခင္ေနလို႔ ေရာဂါ ဆိုး၀ါးသြားတာကို ဆရာ၀န္က “သူ ဘာ့လို႔ ဒီလိုျဖစ္သြားရတာပါလိမ့္”လို႔ ေစာေၾကာ ဆန္းစစ္တာဟာ empathetic စိတ္နဲ႔ လုပ္တာပါ။
မိမိလူနာတေယာက္ ဆံုးပါးသြားတဲ့အခါ ဆရာ၀န္ျဖစ္တဲ့စိတ္မ်ိဳးက empathetic ျဖစ္တာ။ ဆရာ၀န္ရဲ႕ေဆြမ်ိဳးသားခ်င္း ဆံုးတဲ့အခါမ်ိဳးမွာေတာ့ empathetic ေရာ၊ sympathetic ေရာ ႏွစ္ခုလံုးျဖစ္ရပါတယ္။
Empathetic ျဖစ္ဘို႔ ဆရာ၀န္-လူနာဆက္ဆံေရးက အေရးပါတယ္။ Communications ၾကြမ္းက်င္ပါမွ။ မတူတာ ေနာက္တခုကေတာ့ Empathy စိတ္ကိုေတာ့ သင္ယူ ေလ့က်င့္ေပးလို႔ တိုးပြါးလာႏိုင္ပါတယ္။ Sympathy စိတ္ဆိုတာကို ေမြးယူ၊ သင္ေပးလို႔ မရပါ။
Empathy စိတ္နဲ႔ Sympathy စိတ္ ႏွစ္မ်ိဳးလံုးဟာ ကရုဏာစိတ္ Compassion ရဲ႕အေျခခံေတြျဖစ္ၾကျပီး၊ ေမတၲာ Love ဆိုတာမွာလဲ ႏွစ္မ်ိဳးလံုး အၾကံဳး၀င္ၾကပါတယ္။
Dr. တင့္ေဆြ
၁၈-၉-၀၉
Tuesday, November 17, 2009
အညာသားမ်ား ဆီစားၾကသည္ Trans fats
ငယ္ငယ္က ခုလိုေႏြရာသီ ေက်ာင္းပိတ္ရင္ ဇာတိရြာကို သြားလည္ေနက်။ အိမ္တိုင္းမွာ ဆီၾကိတ္တဲ့ဆံု ဆိုတာရွိတယ္။ သစ္ပင္ၾကီးၾကီးရဲ႕ ေအာက္ေျခပင္စည္ကို အလည္မွာ တြင္းေပါက္တခု ထြန္းျပီး ဆံုလုပ္တာပါ။ ဆံုထဲကို ေျမပဲျဖစ္ျဖစ္ ႏွမ္းျဖစ္ျဖစ္ထည့္၊ သစ္က်ဥ္ေပြ႕မွာ ၀ါးကုိင္းတပ္ျပီး ႏြားတေကာင္ကို ဆြဲခိုင္းတယ္၊ ဆံုေအာက္ေျခမွာ သစ္သားျပားၾကီးကို ခြေထာက္လုပ္ျပီး ေထာက္ေပးထားတာမို႔ ႏြားက ပတ္ျခာလည္သြားတယ္။ သစ္သားျပားၾကီေပၚမွာ တက္စီးလိုက္ရတာ ေပ်ာ္စရာ ေကာင္းတယ္။ ၾကာေတာ့ ႏွမ္းကေန ႏွမ္းဆီ၊ ေျမပဲကေန ေျမပဲဆီေတြ ထြက္လာျပီ၊ လူၾကီးေတြက ဆီစစ္စစ္က ေမႊးတယ္လို႔ ေျပာတာကို နားမလည္ တတ္တဲ့အရြယ္ကေပါ့။
တခ်ိန္ကဗမာျပည္ဟာ တကယ္ကို “ဆီကိုေရခ်ိဳး၊ ေဆးရိုးမီးလွံဳ” ဘ၀မွာရွိခဲ့တာပါ။ ဆီဆံုေခတ္ကေန ဆီစက္ေခတ္ ေရာက္ေတာ့ အမ်ိဳးမ်ိဳး အေထြေထြေသာ ဆီဆိုတာေတြ ေပၚလာတယ္။ ေျမပဲထဲ၊ ႏွမ္းထဲ တျခားအေစ့ အဆံေတြ ေရာရေတာ့တဲ့ေခတ္ ေရာက္လာတယ္။ ဒီေနာက္ေတာ့ ဆီကိုေရခ်ိဳးဘို႔ ေနေနသာသာ လက္ဖက္ကို ဆမ္းဘို႔ေတာင္ မေလာက္ေတာ့ပါ။
အရင္တံုးက တိရစၧာန္အဆီထက္ အသီးအႏွံဆီက ပိုေကာင္းတယ္လို႔ ေျပာခဲ့ၾကတယ္။ အခုမဟုတ္ေတာ့ပါ။ က်န္းမာေရးနဲ႔ မသင့္တဲ့ ဆီေတြဆိုတာ အဂၤလိပ္လို Trans fats or trans fatty acids လို႔ေခၚတယ္။ (ထရန္႔ဆီ)ဟာ ၀ါေစ့ဆီ၊ ပဲပုတ္ေစ့ဆီ ေတြကေန ထုတ္တာပါ။ လူေတြ သမားရိုးက် စားသံုးခဲ့ၾကတဲ့ဆီကို လူေတြကဘဲ ျပဳျပင္ျပီး၊ (ထရန္႔ဆီ) လုပ္ၾကတာပါ။ သမားရိုးက်ဆီကို ဟိုက္ဒရိုဂ်င္ ထပ္ေပါင္း ထည့္လိုက္တာတဲ့။ စလုပ္ခဲ့သူက ဂ်ာမန္လူမ်ိဳး။ ၁၉၀၂ ကေပါ့။
အဲလိုလုပ္ လိုက္ေတာ့ ျပစ္သြားတယ္။ ျပစ္ေတာ့ ဘာပိုေကာင္း လာလဲဆိုေတာ့ လြယ္လြယ္ေျပာရရင္ အသံုးခံတာေပါ့ဗ်ာ။ ဒီဆီနဲ႔ေၾကာ္တဲ့ အစားအေသာက္ကလည္း အရသာ တမ်ိဳးထူးလာေစတယ္။ ျပန္ျပန္ လဲသံုးႏိုင္လို႔ တြက္ေျခလဲကိုက္တယ္။ မကုိက္တာကေတာ့ က်န္းမာေရးနဲ႔ပါ။ နာမည္ၾကီး (ကိုလက္စေထာ)ဆိုး တိုးေစတယ္။
(ကိုလက္စေထာ)ကလည္း အဆိုး(LDL) နဲ႔ အေကာင္း(HDL)ဆိုျပီး၊ ႏွစ္မ်ိဳးႏွစ္စား ရွိတာဘဲ။ လူေတြနဲ႔ အေတာ္တူပါလား။ အဆိုးမ်ားရင္ သိတဲ့အတိုင္း ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းတဲ့ (စထုပ္ခ္) ရမယ္။ ဆီးခ်ိဳအမ်ိဳးအစား ၂ ရမယ္။ ေနာက္ျပီး အ၀လြန္၊ အသဲ၊ ကင္ဆာ၊ အဇာမိုင္ယား ဆိုတဲ့ေရာဂါေတြကိုလည္း ျဖစ္ေစမယ္။ ေၾကာက္စရာၾကီး။ အဇာမိုင္ယား ဆိုတာက နာမည္ၾကီး ေဟာလီ၀ုဒ္မင္းသားကေန ႏွစ္ထပ္ကြမ္း (ေအာ္စကာဆု မဟုတ္ဘူး) သမတျဖစ္ခဲ့သူ ေရာ္နယ္ရီဂင္ အသက္ၾကီးေတာ့ ျဖစ္တာမ်ိဳးေျပာတာ။
ဒီလိုမေကာင္းပါရက္ကနဲ႔ ဘာလို႔ ေပၚျပဴလာျဖစ္လာလဲဆိုတာ သိဘို႔လိုတယ္။ ၁၉၉၀ (ေရြးေကာက္ပြဲအေၾကာင္း ေျပာမွာ မဟုတ္ဘူးေနာ္။) အရင္က (ထရန္႔ဆီ)မေကာင္းတာကို သိပ္မသိၾကဘူး။ သူငယ္ခ်င္းတို႔၊ လင္မယားတို႔လို ေပါင္းၾကည့္မွ သိတာမ်ိဳးေပါ့။
လူစားတာေတြထဲမယ္ ကဇီဓါတ္၊ သား-ငါး နဲ႔ ဆီ-အဆီဆိုတဲ့ သံုးမ်ိဳးကိုယွဥ္ၾကည့္ရင္ တဇြန္းခ်င္း တူတာေတာင္ ဆီ-အဆီ ကေနရတဲ့ (ကလိုရီ)ဟာ က်န္တဲ့အုပ္စုေတြထက္ ႏွစ္ဆမကမ်ားတာ။ လူတေယာက္ဟာ ကိုယ္လိုတဲ့(ကယ္လိုရီ)ရဲ႕ ဆယ္ပံုတပံုထက္ (ထရန္႔ဆီ) ကေနရတာဆိုရင္ေတာ့ မေကာင္းဘူးမွတ္ပါ။
အစားအေသာက္ေတြမွာ အဆီဘယ္ေလာက္ ပါတယ္ဆိုတာ ေရးျပီးမွ ေရာင္းရမယ္လို႔ ဥပေဒထုတ္တဲ့ တိုင္းျပည္ေတြမွာဆို သတိထားႏိုင္ပါမယ္။ ဘာဥပေဒမွ ဂရုမစိုက္တဲ့ႏိုင္ငံဆိုရင္ “ကံသာလ်င္အမိ၊ ကံသာလ်င္အဖ” သေဘာထားျပီး၊ တရားနဲ႔သာ ေျဖေပေတာ့။ (ကံ ကို မိဘလို အားထားရာလို႔ ဆိုလိုတာပါ။ ကိုယ့္မိဘ အစစ္ကလြဲရင္ တျခားဟာေတြက မိဘမဟုတ္တာ သတိထားပါ။)
သူမ်ားကိုဘဲ အျပစ္မေျပာနဲ႔ဗ်ိဳ႕။ (ထရန္႔ဆီ)ျဖစ္ေအာင္မလုပ္ဘဲ နဂိုကတည္းက (ထရန္႔ဆီ) ပါတဲ့ဆီေတြဆိုတာလည္း ရွိပါတယ္။ ႏြားႏို႔၊ အမဲ-ဆိတ္-သိုးအဆီ၊ ေထာပတ္၊ မာဂ်ရင္း။
ဇာတိျမိဳ႕ရြာကေန ခ်င္းေတာင္ဖက္က ျဖတ္ထြက္ရတံုးက ကားလမ္းေဘးမွာ ေက်ာက္ဆံုထဲကို ခ်င္းႏွမ္း မဲမဲေတြတည့္ျပီး ၾကည္ေပြ႕ကုိ လက္နဲ႕မေမာမပမ္း ေထာင္းျပီး၊ ဆီျဖစ္ေအာင္လုပ္ေနတဲ့ ခ်င္းမၾကီးေတြ ျမင္ခဲ့ရဘူးတယ္။ စိတ္မေကာင္းဘူး။ ခုခ်ိန္မွာ (ကပီး)တို႔ ဆီေထာင္းႏိုင္ေသးရဲ႕လား။ ကြ်န္ေတာ့္ ရြာမွာေတာ့ ဆီဆံုေပ်ာက္တာ ၾကာခဲ့ပါျပီေကာ။
လူေတြအားလံုး (ဂလိုဘယ္လိုက္)ျဖစ္ကုန္ျပီ။ (ဂလိုဘယ္လိုက္ေဇးရွင္း)နဲ႔ အတူပါလာတဲ့ အစားအေသာက္ေတြမွာ (ထရန္႔ဆီ) ေတြပါတယ္။ (ဖရင့္ခ်္-ဖရိုင္း)၊ (ဒူးနတ္)၊ (ပက္စ္ထရီ)၊ (ပီဇာ)၊ (ကြတ္ကီးစ္)၊ အာလူး(ခ်စ္ပ္)၊ (ကင္ဒီ-ဘား)၊ ဟမ္းဘာဂါ၊ ၾကက္ေၾကာ္၊ (ေပါ့ပ္ကြန္)၊ (မာဂ်ရင္း-စတစ္)၊ ႕႕႕။
ကဲ ႕႕႕ (မက္ေဒၚနယ္)တို႔၊ (ေကအက္ဖ္စီ)တို႔၊ (ပီဇာ)တို႔ သြားစားႏိုင္သူမ်ား ကံေကာင္းပါေစ။
တင့္ေဆြ
တခ်ိန္ကဗမာျပည္ဟာ တကယ္ကို “ဆီကိုေရခ်ိဳး၊ ေဆးရိုးမီးလွံဳ” ဘ၀မွာရွိခဲ့တာပါ။ ဆီဆံုေခတ္ကေန ဆီစက္ေခတ္ ေရာက္ေတာ့ အမ်ိဳးမ်ိဳး အေထြေထြေသာ ဆီဆိုတာေတြ ေပၚလာတယ္။ ေျမပဲထဲ၊ ႏွမ္းထဲ တျခားအေစ့ အဆံေတြ ေရာရေတာ့တဲ့ေခတ္ ေရာက္လာတယ္။ ဒီေနာက္ေတာ့ ဆီကိုေရခ်ိဳးဘို႔ ေနေနသာသာ လက္ဖက္ကို ဆမ္းဘို႔ေတာင္ မေလာက္ေတာ့ပါ။
အရင္တံုးက တိရစၧာန္အဆီထက္ အသီးအႏွံဆီက ပိုေကာင္းတယ္လို႔ ေျပာခဲ့ၾကတယ္။ အခုမဟုတ္ေတာ့ပါ။ က်န္းမာေရးနဲ႔ မသင့္တဲ့ ဆီေတြဆိုတာ အဂၤလိပ္လို Trans fats or trans fatty acids လို႔ေခၚတယ္။ (ထရန္႔ဆီ)ဟာ ၀ါေစ့ဆီ၊ ပဲပုတ္ေစ့ဆီ ေတြကေန ထုတ္တာပါ။ လူေတြ သမားရိုးက် စားသံုးခဲ့ၾကတဲ့ဆီကို လူေတြကဘဲ ျပဳျပင္ျပီး၊ (ထရန္႔ဆီ) လုပ္ၾကတာပါ။ သမားရိုးက်ဆီကို ဟိုက္ဒရိုဂ်င္ ထပ္ေပါင္း ထည့္လိုက္တာတဲ့။ စလုပ္ခဲ့သူက ဂ်ာမန္လူမ်ိဳး။ ၁၉၀၂ ကေပါ့။
အဲလိုလုပ္ လိုက္ေတာ့ ျပစ္သြားတယ္။ ျပစ္ေတာ့ ဘာပိုေကာင္း လာလဲဆိုေတာ့ လြယ္လြယ္ေျပာရရင္ အသံုးခံတာေပါ့ဗ်ာ။ ဒီဆီနဲ႔ေၾကာ္တဲ့ အစားအေသာက္ကလည္း အရသာ တမ်ိဳးထူးလာေစတယ္။ ျပန္ျပန္ လဲသံုးႏိုင္လို႔ တြက္ေျခလဲကိုက္တယ္။ မကုိက္တာကေတာ့ က်န္းမာေရးနဲ႔ပါ။ နာမည္ၾကီး (ကိုလက္စေထာ)ဆိုး တိုးေစတယ္။
(ကိုလက္စေထာ)ကလည္း အဆိုး(LDL) နဲ႔ အေကာင္း(HDL)ဆိုျပီး၊ ႏွစ္မ်ိဳးႏွစ္စား ရွိတာဘဲ။ လူေတြနဲ႔ အေတာ္တူပါလား။ အဆိုးမ်ားရင္ သိတဲ့အတိုင္း ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းတဲ့ (စထုပ္ခ္) ရမယ္။ ဆီးခ်ိဳအမ်ိဳးအစား ၂ ရမယ္။ ေနာက္ျပီး အ၀လြန္၊ အသဲ၊ ကင္ဆာ၊ အဇာမိုင္ယား ဆိုတဲ့ေရာဂါေတြကိုလည္း ျဖစ္ေစမယ္။ ေၾကာက္စရာၾကီး။ အဇာမိုင္ယား ဆိုတာက နာမည္ၾကီး ေဟာလီ၀ုဒ္မင္းသားကေန ႏွစ္ထပ္ကြမ္း (ေအာ္စကာဆု မဟုတ္ဘူး) သမတျဖစ္ခဲ့သူ ေရာ္နယ္ရီဂင္ အသက္ၾကီးေတာ့ ျဖစ္တာမ်ိဳးေျပာတာ။
ဒီလိုမေကာင္းပါရက္ကနဲ႔ ဘာလို႔ ေပၚျပဴလာျဖစ္လာလဲဆိုတာ သိဘို႔လိုတယ္။ ၁၉၉၀ (ေရြးေကာက္ပြဲအေၾကာင္း ေျပာမွာ မဟုတ္ဘူးေနာ္။) အရင္က (ထရန္႔ဆီ)မေကာင္းတာကို သိပ္မသိၾကဘူး။ သူငယ္ခ်င္းတို႔၊ လင္မယားတို႔လို ေပါင္းၾကည့္မွ သိတာမ်ိဳးေပါ့။
လူစားတာေတြထဲမယ္ ကဇီဓါတ္၊ သား-ငါး နဲ႔ ဆီ-အဆီဆိုတဲ့ သံုးမ်ိဳးကိုယွဥ္ၾကည့္ရင္ တဇြန္းခ်င္း တူတာေတာင္ ဆီ-အဆီ ကေနရတဲ့ (ကလိုရီ)ဟာ က်န္တဲ့အုပ္စုေတြထက္ ႏွစ္ဆမကမ်ားတာ။ လူတေယာက္ဟာ ကိုယ္လိုတဲ့(ကယ္လိုရီ)ရဲ႕ ဆယ္ပံုတပံုထက္ (ထရန္႔ဆီ) ကေနရတာဆိုရင္ေတာ့ မေကာင္းဘူးမွတ္ပါ။
အစားအေသာက္ေတြမွာ အဆီဘယ္ေလာက္ ပါတယ္ဆိုတာ ေရးျပီးမွ ေရာင္းရမယ္လို႔ ဥပေဒထုတ္တဲ့ တိုင္းျပည္ေတြမွာဆို သတိထားႏိုင္ပါမယ္။ ဘာဥပေဒမွ ဂရုမစိုက္တဲ့ႏိုင္ငံဆိုရင္ “ကံသာလ်င္အမိ၊ ကံသာလ်င္အဖ” သေဘာထားျပီး၊ တရားနဲ႔သာ ေျဖေပေတာ့။ (ကံ ကို မိဘလို အားထားရာလို႔ ဆိုလိုတာပါ။ ကိုယ့္မိဘ အစစ္ကလြဲရင္ တျခားဟာေတြက မိဘမဟုတ္တာ သတိထားပါ။)
သူမ်ားကိုဘဲ အျပစ္မေျပာနဲ႔ဗ်ိဳ႕။ (ထရန္႔ဆီ)ျဖစ္ေအာင္မလုပ္ဘဲ နဂိုကတည္းက (ထရန္႔ဆီ) ပါတဲ့ဆီေတြဆိုတာလည္း ရွိပါတယ္။ ႏြားႏို႔၊ အမဲ-ဆိတ္-သိုးအဆီ၊ ေထာပတ္၊ မာဂ်ရင္း။
ဇာတိျမိဳ႕ရြာကေန ခ်င္းေတာင္ဖက္က ျဖတ္ထြက္ရတံုးက ကားလမ္းေဘးမွာ ေက်ာက္ဆံုထဲကို ခ်င္းႏွမ္း မဲမဲေတြတည့္ျပီး ၾကည္ေပြ႕ကုိ လက္နဲ႕မေမာမပမ္း ေထာင္းျပီး၊ ဆီျဖစ္ေအာင္လုပ္ေနတဲ့ ခ်င္းမၾကီးေတြ ျမင္ခဲ့ရဘူးတယ္။ စိတ္မေကာင္းဘူး။ ခုခ်ိန္မွာ (ကပီး)တို႔ ဆီေထာင္းႏိုင္ေသးရဲ႕လား။ ကြ်န္ေတာ့္ ရြာမွာေတာ့ ဆီဆံုေပ်ာက္တာ ၾကာခဲ့ပါျပီေကာ။
လူေတြအားလံုး (ဂလိုဘယ္လိုက္)ျဖစ္ကုန္ျပီ။ (ဂလိုဘယ္လိုက္ေဇးရွင္း)နဲ႔ အတူပါလာတဲ့ အစားအေသာက္ေတြမွာ (ထရန္႔ဆီ) ေတြပါတယ္။ (ဖရင့္ခ်္-ဖရိုင္း)၊ (ဒူးနတ္)၊ (ပက္စ္ထရီ)၊ (ပီဇာ)၊ (ကြတ္ကီးစ္)၊ အာလူး(ခ်စ္ပ္)၊ (ကင္ဒီ-ဘား)၊ ဟမ္းဘာဂါ၊ ၾကက္ေၾကာ္၊ (ေပါ့ပ္ကြန္)၊ (မာဂ်ရင္း-စတစ္)၊ ႕႕႕။
ကဲ ႕႕႕ (မက္ေဒၚနယ္)တို႔၊ (ေကအက္ဖ္စီ)တို႔၊ (ပီဇာ)တို႔ သြားစားႏိုင္သူမ်ား ကံေကာင္းပါေစ။
တင့္ေဆြ
Monday, November 16, 2009
အထူးကု Specialist
အထူးကု Specialist
ေဆးပညာဘြဲ႕ရျပီးတဲ့ေနာက္ သူငယ္ခ်င္းတခ်ိဳ႕ ဘြဲ႕လြန္တက္ၾကရတယ္။ တခ်ိဳ႕ၾက တျခားႏိုင္ငံ သြားျပီးေတာင္ ဘြဲ႕ထပ္ ယူႏိုင္ၾကေသးတယ္။ သူတို႔အားလံုး အေတာ္ၾကိဳးစားၾကရတာပါ။ စာၾကိဳးစားတာတခုထဲေတာ့ ဘယ္ဟုတ္မလဲ၊ မရရေအာင္လုပ္ရတဲ့ ၾကိဳးစားမႈေတြလဲ ပါရတာ။ ကံဆိုတာကလဲ လိုျပန္ေသးတယ္။ အားလဲက်ပါရဲ႕၊ ကိုယ္မျဖစ္ရလို႕ အမ်ားၾကီးေတာ့ စိတ္မပ်က္ပါ။ ခံစားမႈေတာ့ ရွိတာေပါ့။ ကိုယ္မျဖစ္တဲ့အခါ ေခတ္ကို ယိုးမယ္ဖြဲ႕ဘူးတယ္။ အေစာပိုင္း ကာလေတြတံုးကေပါ့။
အမွန္က ကြ်န္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံမွာ ၾကိဳးစားသေလာက္ မေပါက္ႏိုင္တာ ေဆးေလာက တခုထဲေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ ပညာေရး ေလာက တခုလံုးလဲ မကဘူး။ ပိုျပီးသိသာတာက စီးပြါးေရး လုပ္တဲ့လူေတြ။ ကုန္ကုန္ေရးရရင္ ကို္ယ့္လယ္ေလး၊ ယာေလး စိုက္ပ်ိဳး စားေသာက္သူေတြေရာ အကုန္ပါဘဲ။ ဒီေတာ့ ဘာလုပ္ၾကရသလဲ။ ဗမာလူမ်ိဳးေတြမွာ ထူးျခားတာေတြ ရွိတယ္။ အမွန္က လူမ်ိဳးတိုင္းမွာလဲ ရွိတာပါဘဲ။ တူေတာ့ မတူၾကဘူး။ ကမၻာ့သမိုင္းမွာ တခ်ိဳ႕က စစ္အင္အားအရာမွာ ေခတ္ၾကီး တေခတ္ ေျပာင္းသြားေစအာင္ စြမ္းႏိုင္ခဲ့သူေတြရွိခဲ့တယ္။ ယဥ္ေက်းမႈသစ္ၾကီးကို စတင္ႏိုင္သူေတြရွိတယ္။ တခ်ိဳ႕က ကိုယ့္အသက္ကို စြန္႕ရဲတာမ်ိဳးကို လူမ်ိဳးေတြလိုက္ ထင္ရွားခဲ့တယ္။
ဗမာျပည္က လူေတြရဲ႕ လြန္ခဲ့တဲ့ႏွစ္ ၅၀ ေက်ာ္က သမိုင္းကို ဆန္းစစ္ရင္ “မရွိေအာင္ လုပ္ထားတဲ့ ေခတ္ကာလ” ကို အေတာ္ၾကီး ၾကာေအာင္ ျဖတ္သန္းခဲ့ၾကရာတာမို႔၊ “မရွိတဲ့အထဲကေန ျဖစ္ေအာင္လုပ္တဲ့ အတတ္ေတြ ထူးခြ်န္လာခဲ့တယ္။” အေဟာင္း ျပင္ရာမွာ အေကာင္းနဲ႔ တူေအာင္ လုပ္တတ္တယ္။ ဟိုပစၥည္း မရွိရင္ ဒီပစၥည္းနဲ႔ တည့္ေအာင္ တန္ေအာင္ လုပ္တတ္တယ္။ ဂ်စ္ကားဆိုပါေတာ့ ဒုတိယကမာၻစစ္က ေပၚခဲ့တာ။ ေနာက္ထပ္လဲ မသြင္းဘူး။ ကေန႔အထိ သံုးျဖစ္ေနေအာင္ လုပ္ႏိုင္စြမ္းရွိတယ္။ တခ်ိဳ႕ဆို အသစ္လို ေကာင္းေနေအာင္ တစီးလံုးကို ကိုယ့္ဖါသာ လုပ္ႏိုင္တယ္။ (စပ္မိလို႔ ေျပာရအံုးမယ္။ Jeep ကို ဘာ့လို ဒီနာမယ္ေပးလဲဆိုေတာ့ (ဂ်ီ-ပီ)၊ Government Purpose (GP) ကေန လာတာတဲ့။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ဆရာ၀န္ေတြအသံုးနဲ႔ မဆင္ပါလား။)
ဆရာ၀န္ေတြလဲ အမ်ားနည္းတူ မျဖစ္ျဖစ္တဲ့နည္း လုပ္ၾကေရာ။ ေတာရြာေတြမွာ ေရာဂါေတြက တကယ့္ (အင္မာဂ်င္စီ) ေတြ၊ (ေမဂ်ာ)ေတြ မ်ားမွ မ်ား။ ေပါမွ ေပါ။ ေဆးရံုၾကီးေတြမွာဆို အထူးကု ဆရာ၀န္ၾကီးေတြ။ မမေတြ ကိုယ္တိုင္ ကိုင္ရတာမ်ိဳးေတြ။ မမဆိုတာ ပါေမာကၡ ဆရာ၀န္မၾကီးေတြကို ခ်စ္-ေၾကာက္-ရိုေသ ေခၚၾကတာပါ။ ေတာမွာ တေယာက္တည္း တာ၀န္က်တဲ့ ဆရာ၀န္အဖို႔ကေတာ့ ဘာအထူးကုမဆို ကိုယ္။ ေသြးစစ္ခ်င္ရင္ ေနေရာင္ ေထာင္ၾကည့္ ေပေရာ့။ ဆီးစစ္ဘို႕ကေတာ့ ပနယ္စလင္ ပုလင္းခြံထဲထည့္။ အရက္ျပန္မီးခြက္က ရြာထဲက သံျဖဴဆရာ့လက္ရာ၊ ေကာင္းမွေကာင္း။ အရက္ျပန္ကလဲ ရွားေတာ့ ေတာအရက္ ဦးေရသည္သာ အားထားရာ။ (မီသိုင္လိတ္တက္) မျဖစ္လဲ မတတ္ႏိုင္ဘူး။ လ်ွပ္စစ္ဆိုတာ ေ၀လာေ၀း။ ခြဲဘို႔စိတ္ဘို႕ လိုသလား။ ဆီစက္ပို္င္က ပဲေတြ ႏွမ္းေတြကို ခြဲလူနာလာခ်ိန္က်မွ စက္လည္ေပးတဲ့အထိ ေစတနာေကာင္းတာ။ အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့လူေတြက ရွားေအာင္ လုပ္တဲ့ ေခတ္မယ္၊ လူေတြက ေစတနာ မရွားလို႔ လူနာေတြ အက်ိဳးမ်ားရတယ္။
ထန္းေပါလွတဲ့အရပ္ ထန္းေလ်ာဆိုတာ လာလိုက္မွျဖင့္ မေသရင္ ေျခသလံုးက်ိဳး၊ ေပါင္က်ိဳး။ ခါးက်ိဳး။ ေယာဖက္ပိုင္းမွာ ထန္းေလ်ာတယ္ဆိုရင္ ဘယ္ႏွစ္ေယာက္လဲ ေမးရတာ။ ျမိဳ႕သာဖက္မွာလို စီးပြါးျဖစ္ ထန္းလ်က္ခ်က္ဘို႔ ထန္းတက္တာ မဟုတ္ဘူး။ ေယာသားေတြက ထန္းေရခါးကို ထန္းပင္ေပၚ လင့္စဥ္ထိုးျပီး တက္ေသာက္ၾကတာ။ က်ျပီဆိုရင္ တေယာက္ ဘယ္ကမလဲ။
တတန္းထဲက တႏွစ္တည္းေအာင္တဲ့ သူငယ္ခ်င္းတေယာက္က အဂၤလန္မွာ အရိုးအထူးကု လုပ္ေနေလရဲ႕။ ကြ်န္ေတာ္လဲ ကိုယ့္ေနရာမွာကို အရိုးကို အထူးကုရတာပါဘဲ။ အရိုးအထူးကုဆိုတာ ေပါင္ကို အေလးဆြဲတတ္ရတာ။ လူေကာင္ၾကီးရင္ အုတ္ခဲ ၄ ခဲ၊ သိပ္မၾကီးရင္ ၃ ခဲ၊ အေတာ္ဘဲ။ အုတ္ခဲေတာ့ ႏိုင္ငံျခားက မွာရတာ မဟုတ္ဘူး။ ၾကိဳးဆိုတာ ႏြားဖါးၾကိဳး အသစ္။ ဘယ္ႏွစ္ေခ်ာင္း လိုခ်င္လဲ။ ေပါင္ေအာက္နား ဒူးရိုးကို ကန္႔လန္႔ ေဖါက္ထည့္ဘို႕ သံေခ်ာင္း။ (ဆာဂ်ီကယ္-စတီးလ္)မွ လူ႔ကိုယ္က လက္ခံတာဆိုေတာ့၊ ဘယ္ကရမလဲ။ လိုလ်င္ၾကံဆ နည္းလမ္းရ။ ဘယ္ကာလက ရွိေနလဲ မသိတဲ့ ကိုယ္၀န္ ဗိုက္တိုင္းတဲ့ ကရိယာက ခပ္ေကြးေကြး သံေခ်ာင္းတဖက္ကို ျဖဳတ္၊ ေျဖာင့္၊ ေသြး၊ ခြ်န္၊ လိုသေလာက္ ျဖတ္။ ရေရာ့ မဟုတ္လား။ အက်ိဳးက တေယာက္မကဘူးလား၊ ရတယ္။ ဗိုက္တိုင္းကရိယာတခုမွာ သံေခ်ာင္းက ႏွစ္ေခ်ာင္း ပါတာ။
ေက်ာင္းမွာ သင္ရတာခ်င္း အတူတူ၊ စာေမးပြဲအမွတ္ ျဖစ္ျဖစ္၊ ေက်ာင္းျပီးလို႔ ေနာက္ဆက္ျဖစ္ရတာျဖစ္ျဖစ္၊ တေယာက္နဲ႔ တေယာက္ မတူၾကေတာ့ဘူး။ က်ယ္ျပန္႔လွတဲ့ ေဆးပညာနယ္ပယ္ထဲက ဘာသာရပ္တခုခုကို ကြက္ျပီး သင္ယူေလ့လာလို႔ အထူးကုလုပ္ရတာကလဲ ထူးျခားခ်က္လို႔ မဆိုႏိုင္ပါ။ “ဂ်င္နရယ္လစ္” ေတြထဲက “စပယ္ရွယ္လစ္” ဆိုတာကေတာ့ နဲနဲ ထူးသလိုရွိပါတယ္။ ဘာအထူးကုမွ မျဖစ္ၾကရတဲ့ ကြ်န္ေတာ္တို႔လို အေကာင္းစားေတြအဖို႔ တာ၀န္က်တဲ့ ေနရာမ်ိဳးေတြက မတူၾကျပန္ဘူး။ ေဆးရံုေတြကို ေရာက္သူေတြရယ္၊ စီမံကိန္းဌာနေတြရယ္ ေရာက္ၾကတယ္။ စီမံကိန္း ဆိုတာေတြက ကာလသားေရာဂါ၊ ငွက္ဖ်ား၊ တီဘီ၊ မ်က္ခမ္းစပ္ ဆိုတဲ့ တိုက္ဖ်က္ေရးေတြကိုဆိုတာ။ ဒီေတာ့ နယ္ပယ္ မတူတဲ့အတြက္ မတူတာေတြ လုပ္ၾကရ၊ ျဖစ္ၾကရေရာ့။
ေဆးရံုဆိုတာၾကျပန္ေတာ့ ေဆးရံုၾကီး။ ေဆးရံုလတ္။ ေဆးရံုငယ္ေတြ မတူေသးဘူး။ ဘြဲ႕လြန္တက္ခ်င္ရင္ ေဆးရံုၾကီးကို ေရာက္ဘို႔ လိုတယ္။ ေဆးရံုလတ္ ေရာက္ရင္ ကံမဆိုးဘူး။ လက္ေတြ႔နယ္မွာ ကူညီသင္ျပေပးမဲ့ ကိုယ့္အရင္ ဆရာ၀န္ ျဖစ္သူေတြ ရွိတာကိုး။ အဲ ့ ့ ့ေဆးရံုငယ္ေလးေတြကို တန္းေရာက္သြားမွျဖင့္၊ ေသာင္ျပင္ အလႊတ္ခံရတဲ့ အေကာင္မ်ိဳး ျဖစ္ေရာ။ ေမးစရာလဲ အနားမွာမရွိ။ ဖတ္စရာ စာအုပ္ကလဲ သူမ်ားေပးလိုက္ျပီ။ အတၲာဟိ အတၲေနာ နာေထာ အစစ္။
၀ါသနာလို႔ ေျပာတာထက္ တန္ရာတန္ရာ၊ သန္ရာသန္ရာ ျဖစ္ရတယ္လို႔ဆိုတာ ပိုနီးစပ္မယ္။ သူငယ္ခ်င္း တခ်ိဳ႕က ေဆး၀ါးနဲ႔ကုရတာမွာ သန္တယ္။ တခ်ိဳ႕က ခြဲတာစိတ္တာမွာ သန္တယ္။ တခ်ိဳ႕က “ပတ္ဘလစ္-ဟဲ့လ္သ္” ေခၚတဲ့ ေရာဂါကာကြယ္ေရး သန္တယ္။ အတူတူနဲ႕အႏူႏူထဲက တန္ရာ၊ သန္ရာေတြ ျဖစ္လာၾကတယ္။ ေဆးေက်ာင္း ၇ ႏွစ္မွာ အတူတူခ်င္းေပမဲ့ ေနာက္ ဘာလို႔ မတူၾကေတာ့တာလဲ။
ဗမာေတြက တိတိက်က် ေျပာမရတဲ့ ပစၥည္းကို “ဓါတ္” ဆိုျပီး ေခၚတယ္။ ဓါတ္ခဲ၊ ဓါတ္မီး၊ လိုမ်ိဳးေပါ့။ လူ႔ဘ၀မွာ ေရေရရာရာ မသိဘဲျဖစ္လာတဲ့ အက်ိဳးတရားမ်ိဳးကို ကံေၾကာင့္လို႔ ေျပာေလ့ရွိတယ္။ ေဆးပညာမွာေတာ့ ျဖစ္ေစတတ္တဲ့ အေၾကာင္းရင္း “ေကာ့စ္” ကို ေသေသျခာျခာ မသိတာကို “Primary” လို႔ သံုးတယ္။ ဥပမာ ေသြးတိုး ေရာဂါမ်ိဳး။ ရွင္းမျပတတ္တာကို “X” လုပ္လိုက္တယ္။ ၁၈၉၅ ကေပၚခဲ့တဲ့ X-ray ဓါတ္မွန္။ ဒီေနာက္ ၁၉၆၀ မွာစေပၚတဲ့ နာမယ္ၾကီး ကာတြန္း၊ ေနာက္ ရုပ္ရွင္ကိုလဲ X-men လုပ္တယ္။
အထူးကု မဟုတ္တဲ့ ဆရာ၀န္ေတြ တဖက္ဖက္မွာ ပိုျပီး ၾကြမ္းက်င္လာတာမ်ိဳးကို ဘယ္လိုေျပာရင္ အသင့္ဆံုးျဖစ္မလဲ။ ေဆးစကားနဲ႔ဆိုရင္ Acquired က အနီးစပ္ဆံုးလို႔ ထင္တယ္။ မိဘေတြဆီက ပါလာတာလဲ မဟုတ္။ ကံေၾကာင့္ ခ်ည္းလဲ မဟုတ္။ အေၾကာင္းတိုက္ဆိုင္ျပီး ျဖစ္ရတာမ်ိဳး။ Acquired ဆိုတာ AIDS ထဲက ေအ ဆိုတဲ့ စကားလံုးကို ဆိုလိုတာ။ လုပ္လို႔ ျဖစ္ရတဲ့သေဘာလဲ ပါတယ္။ Acquired Specialist (AS) ေတာ့ ဟုတ္ပါတယ္။ လက္ေထာက္ဆရာ၀န္ကိုလဲ အဲလို (AS) ေခၚတာဘဲ။
Dr. တင့္ေဆြ
၁၆-၁၁-၀၉
ေဆးပညာဘြဲ႕ရျပီးတဲ့ေနာက္ သူငယ္ခ်င္းတခ်ိဳ႕ ဘြဲ႕လြန္တက္ၾကရတယ္။ တခ်ိဳ႕ၾက တျခားႏိုင္ငံ သြားျပီးေတာင္ ဘြဲ႕ထပ္ ယူႏိုင္ၾကေသးတယ္။ သူတို႔အားလံုး အေတာ္ၾကိဳးစားၾကရတာပါ။ စာၾကိဳးစားတာတခုထဲေတာ့ ဘယ္ဟုတ္မလဲ၊ မရရေအာင္လုပ္ရတဲ့ ၾကိဳးစားမႈေတြလဲ ပါရတာ။ ကံဆိုတာကလဲ လိုျပန္ေသးတယ္။ အားလဲက်ပါရဲ႕၊ ကိုယ္မျဖစ္ရလို႕ အမ်ားၾကီးေတာ့ စိတ္မပ်က္ပါ။ ခံစားမႈေတာ့ ရွိတာေပါ့။ ကိုယ္မျဖစ္တဲ့အခါ ေခတ္ကို ယိုးမယ္ဖြဲ႕ဘူးတယ္။ အေစာပိုင္း ကာလေတြတံုးကေပါ့။
အမွန္က ကြ်န္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံမွာ ၾကိဳးစားသေလာက္ မေပါက္ႏိုင္တာ ေဆးေလာက တခုထဲေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ ပညာေရး ေလာက တခုလံုးလဲ မကဘူး။ ပိုျပီးသိသာတာက စီးပြါးေရး လုပ္တဲ့လူေတြ။ ကုန္ကုန္ေရးရရင္ ကို္ယ့္လယ္ေလး၊ ယာေလး စိုက္ပ်ိဳး စားေသာက္သူေတြေရာ အကုန္ပါဘဲ။ ဒီေတာ့ ဘာလုပ္ၾကရသလဲ။ ဗမာလူမ်ိဳးေတြမွာ ထူးျခားတာေတြ ရွိတယ္။ အမွန္က လူမ်ိဳးတိုင္းမွာလဲ ရွိတာပါဘဲ။ တူေတာ့ မတူၾကဘူး။ ကမၻာ့သမိုင္းမွာ တခ်ိဳ႕က စစ္အင္အားအရာမွာ ေခတ္ၾကီး တေခတ္ ေျပာင္းသြားေစအာင္ စြမ္းႏိုင္ခဲ့သူေတြရွိခဲ့တယ္။ ယဥ္ေက်းမႈသစ္ၾကီးကို စတင္ႏိုင္သူေတြရွိတယ္။ တခ်ိဳ႕က ကိုယ့္အသက္ကို စြန္႕ရဲတာမ်ိဳးကို လူမ်ိဳးေတြလိုက္ ထင္ရွားခဲ့တယ္။
ဗမာျပည္က လူေတြရဲ႕ လြန္ခဲ့တဲ့ႏွစ္ ၅၀ ေက်ာ္က သမိုင္းကို ဆန္းစစ္ရင္ “မရွိေအာင္ လုပ္ထားတဲ့ ေခတ္ကာလ” ကို အေတာ္ၾကီး ၾကာေအာင္ ျဖတ္သန္းခဲ့ၾကရာတာမို႔၊ “မရွိတဲ့အထဲကေန ျဖစ္ေအာင္လုပ္တဲ့ အတတ္ေတြ ထူးခြ်န္လာခဲ့တယ္။” အေဟာင္း ျပင္ရာမွာ အေကာင္းနဲ႔ တူေအာင္ လုပ္တတ္တယ္။ ဟိုပစၥည္း မရွိရင္ ဒီပစၥည္းနဲ႔ တည့္ေအာင္ တန္ေအာင္ လုပ္တတ္တယ္။ ဂ်စ္ကားဆိုပါေတာ့ ဒုတိယကမာၻစစ္က ေပၚခဲ့တာ။ ေနာက္ထပ္လဲ မသြင္းဘူး။ ကေန႔အထိ သံုးျဖစ္ေနေအာင္ လုပ္ႏိုင္စြမ္းရွိတယ္။ တခ်ိဳ႕ဆို အသစ္လို ေကာင္းေနေအာင္ တစီးလံုးကို ကိုယ့္ဖါသာ လုပ္ႏိုင္တယ္။ (စပ္မိလို႔ ေျပာရအံုးမယ္။ Jeep ကို ဘာ့လို ဒီနာမယ္ေပးလဲဆိုေတာ့ (ဂ်ီ-ပီ)၊ Government Purpose (GP) ကေန လာတာတဲ့။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ဆရာ၀န္ေတြအသံုးနဲ႔ မဆင္ပါလား။)
ဆရာ၀န္ေတြလဲ အမ်ားနည္းတူ မျဖစ္ျဖစ္တဲ့နည္း လုပ္ၾကေရာ။ ေတာရြာေတြမွာ ေရာဂါေတြက တကယ့္ (အင္မာဂ်င္စီ) ေတြ၊ (ေမဂ်ာ)ေတြ မ်ားမွ မ်ား။ ေပါမွ ေပါ။ ေဆးရံုၾကီးေတြမွာဆို အထူးကု ဆရာ၀န္ၾကီးေတြ။ မမေတြ ကိုယ္တိုင္ ကိုင္ရတာမ်ိဳးေတြ။ မမဆိုတာ ပါေမာကၡ ဆရာ၀န္မၾကီးေတြကို ခ်စ္-ေၾကာက္-ရိုေသ ေခၚၾကတာပါ။ ေတာမွာ တေယာက္တည္း တာ၀န္က်တဲ့ ဆရာ၀န္အဖို႔ကေတာ့ ဘာအထူးကုမဆို ကိုယ္။ ေသြးစစ္ခ်င္ရင္ ေနေရာင္ ေထာင္ၾကည့္ ေပေရာ့။ ဆီးစစ္ဘို႕ကေတာ့ ပနယ္စလင္ ပုလင္းခြံထဲထည့္။ အရက္ျပန္မီးခြက္က ရြာထဲက သံျဖဴဆရာ့လက္ရာ၊ ေကာင္းမွေကာင္း။ အရက္ျပန္ကလဲ ရွားေတာ့ ေတာအရက္ ဦးေရသည္သာ အားထားရာ။ (မီသိုင္လိတ္တက္) မျဖစ္လဲ မတတ္ႏိုင္ဘူး။ လ်ွပ္စစ္ဆိုတာ ေ၀လာေ၀း။ ခြဲဘို႔စိတ္ဘို႕ လိုသလား။ ဆီစက္ပို္င္က ပဲေတြ ႏွမ္းေတြကို ခြဲလူနာလာခ်ိန္က်မွ စက္လည္ေပးတဲ့အထိ ေစတနာေကာင္းတာ။ အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့လူေတြက ရွားေအာင္ လုပ္တဲ့ ေခတ္မယ္၊ လူေတြက ေစတနာ မရွားလို႔ လူနာေတြ အက်ိဳးမ်ားရတယ္။
ထန္းေပါလွတဲ့အရပ္ ထန္းေလ်ာဆိုတာ လာလိုက္မွျဖင့္ မေသရင္ ေျခသလံုးက်ိဳး၊ ေပါင္က်ိဳး။ ခါးက်ိဳး။ ေယာဖက္ပိုင္းမွာ ထန္းေလ်ာတယ္ဆိုရင္ ဘယ္ႏွစ္ေယာက္လဲ ေမးရတာ။ ျမိဳ႕သာဖက္မွာလို စီးပြါးျဖစ္ ထန္းလ်က္ခ်က္ဘို႔ ထန္းတက္တာ မဟုတ္ဘူး။ ေယာသားေတြက ထန္းေရခါးကို ထန္းပင္ေပၚ လင့္စဥ္ထိုးျပီး တက္ေသာက္ၾကတာ။ က်ျပီဆိုရင္ တေယာက္ ဘယ္ကမလဲ။
တတန္းထဲက တႏွစ္တည္းေအာင္တဲ့ သူငယ္ခ်င္းတေယာက္က အဂၤလန္မွာ အရိုးအထူးကု လုပ္ေနေလရဲ႕။ ကြ်န္ေတာ္လဲ ကိုယ့္ေနရာမွာကို အရိုးကို အထူးကုရတာပါဘဲ။ အရိုးအထူးကုဆိုတာ ေပါင္ကို အေလးဆြဲတတ္ရတာ။ လူေကာင္ၾကီးရင္ အုတ္ခဲ ၄ ခဲ၊ သိပ္မၾကီးရင္ ၃ ခဲ၊ အေတာ္ဘဲ။ အုတ္ခဲေတာ့ ႏိုင္ငံျခားက မွာရတာ မဟုတ္ဘူး။ ၾကိဳးဆိုတာ ႏြားဖါးၾကိဳး အသစ္။ ဘယ္ႏွစ္ေခ်ာင္း လိုခ်င္လဲ။ ေပါင္ေအာက္နား ဒူးရိုးကို ကန္႔လန္႔ ေဖါက္ထည့္ဘို႕ သံေခ်ာင္း။ (ဆာဂ်ီကယ္-စတီးလ္)မွ လူ႔ကိုယ္က လက္ခံတာဆိုေတာ့၊ ဘယ္ကရမလဲ။ လိုလ်င္ၾကံဆ နည္းလမ္းရ။ ဘယ္ကာလက ရွိေနလဲ မသိတဲ့ ကိုယ္၀န္ ဗိုက္တိုင္းတဲ့ ကရိယာက ခပ္ေကြးေကြး သံေခ်ာင္းတဖက္ကို ျဖဳတ္၊ ေျဖာင့္၊ ေသြး၊ ခြ်န္၊ လိုသေလာက္ ျဖတ္။ ရေရာ့ မဟုတ္လား။ အက်ိဳးက တေယာက္မကဘူးလား၊ ရတယ္။ ဗိုက္တိုင္းကရိယာတခုမွာ သံေခ်ာင္းက ႏွစ္ေခ်ာင္း ပါတာ။
ေက်ာင္းမွာ သင္ရတာခ်င္း အတူတူ၊ စာေမးပြဲအမွတ္ ျဖစ္ျဖစ္၊ ေက်ာင္းျပီးလို႔ ေနာက္ဆက္ျဖစ္ရတာျဖစ္ျဖစ္၊ တေယာက္နဲ႔ တေယာက္ မတူၾကေတာ့ဘူး။ က်ယ္ျပန္႔လွတဲ့ ေဆးပညာနယ္ပယ္ထဲက ဘာသာရပ္တခုခုကို ကြက္ျပီး သင္ယူေလ့လာလို႔ အထူးကုလုပ္ရတာကလဲ ထူးျခားခ်က္လို႔ မဆိုႏိုင္ပါ။ “ဂ်င္နရယ္လစ္” ေတြထဲက “စပယ္ရွယ္လစ္” ဆိုတာကေတာ့ နဲနဲ ထူးသလိုရွိပါတယ္။ ဘာအထူးကုမွ မျဖစ္ၾကရတဲ့ ကြ်န္ေတာ္တို႔လို အေကာင္းစားေတြအဖို႔ တာ၀န္က်တဲ့ ေနရာမ်ိဳးေတြက မတူၾကျပန္ဘူး။ ေဆးရံုေတြကို ေရာက္သူေတြရယ္၊ စီမံကိန္းဌာနေတြရယ္ ေရာက္ၾကတယ္။ စီမံကိန္း ဆိုတာေတြက ကာလသားေရာဂါ၊ ငွက္ဖ်ား၊ တီဘီ၊ မ်က္ခမ္းစပ္ ဆိုတဲ့ တိုက္ဖ်က္ေရးေတြကိုဆိုတာ။ ဒီေတာ့ နယ္ပယ္ မတူတဲ့အတြက္ မတူတာေတြ လုပ္ၾကရ၊ ျဖစ္ၾကရေရာ့။
ေဆးရံုဆိုတာၾကျပန္ေတာ့ ေဆးရံုၾကီး။ ေဆးရံုလတ္။ ေဆးရံုငယ္ေတြ မတူေသးဘူး။ ဘြဲ႕လြန္တက္ခ်င္ရင္ ေဆးရံုၾကီးကို ေရာက္ဘို႔ လိုတယ္။ ေဆးရံုလတ္ ေရာက္ရင္ ကံမဆိုးဘူး။ လက္ေတြ႔နယ္မွာ ကူညီသင္ျပေပးမဲ့ ကိုယ့္အရင္ ဆရာ၀န္ ျဖစ္သူေတြ ရွိတာကိုး။ အဲ ့ ့ ့ေဆးရံုငယ္ေလးေတြကို တန္းေရာက္သြားမွျဖင့္၊ ေသာင္ျပင္ အလႊတ္ခံရတဲ့ အေကာင္မ်ိဳး ျဖစ္ေရာ။ ေမးစရာလဲ အနားမွာမရွိ။ ဖတ္စရာ စာအုပ္ကလဲ သူမ်ားေပးလိုက္ျပီ။ အတၲာဟိ အတၲေနာ နာေထာ အစစ္။
၀ါသနာလို႔ ေျပာတာထက္ တန္ရာတန္ရာ၊ သန္ရာသန္ရာ ျဖစ္ရတယ္လို႔ဆိုတာ ပိုနီးစပ္မယ္။ သူငယ္ခ်င္း တခ်ိဳ႕က ေဆး၀ါးနဲ႔ကုရတာမွာ သန္တယ္။ တခ်ိဳ႕က ခြဲတာစိတ္တာမွာ သန္တယ္။ တခ်ိဳ႕က “ပတ္ဘလစ္-ဟဲ့လ္သ္” ေခၚတဲ့ ေရာဂါကာကြယ္ေရး သန္တယ္။ အတူတူနဲ႕အႏူႏူထဲက တန္ရာ၊ သန္ရာေတြ ျဖစ္လာၾကတယ္။ ေဆးေက်ာင္း ၇ ႏွစ္မွာ အတူတူခ်င္းေပမဲ့ ေနာက္ ဘာလို႔ မတူၾကေတာ့တာလဲ။
ဗမာေတြက တိတိက်က် ေျပာမရတဲ့ ပစၥည္းကို “ဓါတ္” ဆိုျပီး ေခၚတယ္။ ဓါတ္ခဲ၊ ဓါတ္မီး၊ လိုမ်ိဳးေပါ့။ လူ႔ဘ၀မွာ ေရေရရာရာ မသိဘဲျဖစ္လာတဲ့ အက်ိဳးတရားမ်ိဳးကို ကံေၾကာင့္လို႔ ေျပာေလ့ရွိတယ္။ ေဆးပညာမွာေတာ့ ျဖစ္ေစတတ္တဲ့ အေၾကာင္းရင္း “ေကာ့စ္” ကို ေသေသျခာျခာ မသိတာကို “Primary” လို႔ သံုးတယ္။ ဥပမာ ေသြးတိုး ေရာဂါမ်ိဳး။ ရွင္းမျပတတ္တာကို “X” လုပ္လိုက္တယ္။ ၁၈၉၅ ကေပၚခဲ့တဲ့ X-ray ဓါတ္မွန္။ ဒီေနာက္ ၁၉၆၀ မွာစေပၚတဲ့ နာမယ္ၾကီး ကာတြန္း၊ ေနာက္ ရုပ္ရွင္ကိုလဲ X-men လုပ္တယ္။
အထူးကု မဟုတ္တဲ့ ဆရာ၀န္ေတြ တဖက္ဖက္မွာ ပိုျပီး ၾကြမ္းက်င္လာတာမ်ိဳးကို ဘယ္လိုေျပာရင္ အသင့္ဆံုးျဖစ္မလဲ။ ေဆးစကားနဲ႔ဆိုရင္ Acquired က အနီးစပ္ဆံုးလို႔ ထင္တယ္။ မိဘေတြဆီက ပါလာတာလဲ မဟုတ္။ ကံေၾကာင့္ ခ်ည္းလဲ မဟုတ္။ အေၾကာင္းတိုက္ဆိုင္ျပီး ျဖစ္ရတာမ်ိဳး။ Acquired ဆိုတာ AIDS ထဲက ေအ ဆိုတဲ့ စကားလံုးကို ဆိုလိုတာ။ လုပ္လို႔ ျဖစ္ရတဲ့သေဘာလဲ ပါတယ္။ Acquired Specialist (AS) ေတာ့ ဟုတ္ပါတယ္။ လက္ေထာက္ဆရာ၀န္ကိုလဲ အဲလို (AS) ေခၚတာဘဲ။
Dr. တင့္ေဆြ
၁၆-၁၁-၀၉
Sunday, November 15, 2009
အသက္ ၁၈ ႏွစ္ျပည့္မွ ဖတ္ပါ Read if you are almost 18 years old
ၾကားဘူးတယ္ ဟုတ္၊ မဏိပူ (ကသည္း) ပုဏၰားေတြဟာ အင္မတန္ အသန္႔ၾကိဳက္တယ္ဆိုတာ။ ထမင္းခ်က္ရင္ စည္း၀ိုင္း၀ိုင္း ခ်က္တယ္။ ၀ိုင္းထဲကို ဘယ္သူမွ မ၀င္ရဘူး။ ေရမိုးခ်ိဳးျပီး၊ ပါးစပ္နဲ႔ ႏွာေခါင္းကို အ၀တ္စီးတယ္။ အက်ႍေတာ့ မ၀တ္ဘူး။ တခ်ိဳ႕ထူးတာက ဘယ္ဘက္လက္ကို စည္း၀ိုင္းအျပင္ ထုတ္ထားရသတဲ့။ ဘယ္လက္က (ရိုင္းတယ္ ေျပာေတာ့ဗ်ာ)၊ ၀မ္းသြားျပီးတိုင္း ဖင္ေဆး-သန္႔ရွင္းေရး လုပ္တဲ့လက္မို႔ ရြံတယ္ေပါ့။ ေမးခ်င္တာက ၀မ္းသြားတဲ့ (ဖင္)ကေတာ့ စည္း၀ိုင္းထဲမွာ မဟုတ္ပါလားလို႔။
စအိုကေန၀င္တဲ့ ကူးစက္ေရာဂါဆိုတာ ေဆးစာထဲမွာ မေရးၾကေသးပါ။ Feco-oral route စအို-ပါးစပ္ လမ္းေၾကာင္းကေန ကူးစက္တဲ့ ေရာဂါေတြဆိုတာေတာ့ ရွိတယ္။ ၀မ္းေလ်ာ၊ ၀မ္းပ်က္၊ ၀မ္းကိုက္၊ ကာလ၀မ္း၊ အူေရာင္ငန္းဖ်ား၊ အသဲေရာင္ ေအ၊ ပိုလီယို၊ ဆာလ္မိုနယ္လိုဆစ္၊ ရိုတာ-ဗိုင္းရပ္စ္္၊ စတာေတြပါတယ္။ စအိုကေန”ထြက္”ျပီး၊ ပါးစပ္ထဲကို တနည္းနည္းနဲ႔ ၀င္လို႔ ျဖစ္ရတာေတြေပါ့။ အခုေခတ္မွာၾက စအိုကေန”၀င္”တာေတြ ျဖစ္လာေနပါျပီ။ စအိုကို တလြဲသံုးလာၾကလို႔ပါ။
ခႏၶာေဗဒဆိုတာ ဆရာ၀န္၊ သူနာျပဳေတြ စစခ်င္းသင္ယူရတဲ့ဘာသာရပ္တခုပါ။ ၁၉၁၈ ကတည္းက ေရးခဲ့ေပမဲ့ ကေန႔အထိ ခႏၶာေဗဒကို အျပည့္စံုဆံုး ေရးထားတဲ့စာအုပ္က Gray's Anatomy ျဖစ္ပါတယ္။ သူ႔ေနာက္ ခႏၶာေဗဒ ပညာရွင္ေတြ ေရးသမွ် စာေတြ-က်မ္းေတြမွာလဲ ဖင္(စအို)ရဲ႕တာ၀န္၀တၱရားကို An excretory organ or an eliminative channel အညစ္အေၾကး စြန္႔ထုတ္ေပးရေသာအဂၤါလို႔ သတ္မွတ္ပါတယ္။ ၀မ္းသြား-ေလလည္တာေပါ့။ ခုေတာ့ တာ၀န္ပိုေတြပါ ထမ္းေဆာင္ေနရပါတယ္။
က်ား-က်ား လိင္တူ ဆက္ဆံတယ္ဆိုတာ AIDS ရဲ႕သမိုင္းေနာက္ခံပါ။ ေနာက္ ဘီပိုးကလဲ တစခန္းထလာေတာ့ ေျပာဘို႔-ေရးဘို႔ လိုလာပါေတာ့တယ္။ (ေဂး)အေၾကာင္း မဟုတ္ပါ။ က်ား-က်ား ျဖစ္ျဖစ္၊ က်ား-မျဖစ္ျဖစ္ စအိုလမ္း အသံုးျပဳျပီး ဆက္ဆံတာ၊ တဲ့တဲ့ေျပာပါရေစ၊ (ေအနယ္လ္-ဆက္စ္)ေပါ့။ Dangers of anal sex စအိုကေန လိင္ဆက္ဆံတာရဲ႕ အႏၱရာယ္ေတြကို ေရးခြင့္ျပဳပါခင္ဗ်ား။
စအိုရဲ႕ေမြးရာပါအလုပ္ကို ပဌမ နားလည္သင့္ပါတယ္။ သူ႔အထက္က Rectum အစာေဟာင္းအိမ္ထဲမွာ မစင္(၀မ္း)ေတြ ျပည့္လာတာနဲ႔ ၀မ္းသြားခ်င္စိတ္ ျဖစ္လာျပီး၊ စအိုနံရံေတြက က်ယ္လာပါတယ္။ အစာေဟာင္းအိမ္က အေပၚကေန ေအာက္ဆီ ဦးတည္တဲ့လႈပ္ရွားမႈ Peristaltic waves အရ မစင္(၀မ္း)ေတြဟာ စအိုထဲ၀င္လာခ်ိန္ အထိန္းၾကြက္သား အ၀ိုင္းေတြက ေလ်ာ့ဖြင့္လိုက္လို႔ ၀မ္းသြားျခင္း ျဖစ္လာတာပါ။ “စအိုထဲကို အျပင္ကေန ထိုးသြင္းတာကို လက္ခံရမဲ့ အစီအမံဆိုတာ လံုး၀မရွိပါ။”
ႏွစ္ေပါင္း ၄၀၀၀ ေလာက္က ထြန္းကားခဲ့တဲ့ (အိႏၵဳ)ယဥ္ေက်းမႈေခတ္ကတည္းက ရွိခဲ့ဘူးတဲ့ အေထာက္အထားေတြ၊ ေနာက္ျပီး ၂ ရာစုက ရွိခဲ့တဲ့ (အာဂ်န္တာ) လိႈင္ဂူက ရုပ္တုေတြ၊ တခါ ဟိႏၵဴဘုရားတဆူျဖစ္တဲ့ သွ်ီဗား ရဲ႕တံခါးမွဴး ျမင့္ျမတ္ေသာ ႏြားလား နႏၵီကေန သူ႔သခင္(ဘုရား) နဲ႔ ဒုတိယ မယား (ပါရ္ဗသီ)တို႔ရဲ႕ ခ်စ္ၾကြမ္း၀င္ၾကပံု (နည္းအစံုစံု) ေတြကို ၾကားသိျပီးသကာလ ေနာင္လာေနာက္သား လူအမ်ားအက်ိဳးငွာ ေဖါက္သည္ျပန္ခ်ခဲ့လို႔ သကၠတဘာသာနဲ႔ ေရးမွတ္ခဲ့တဲ့ (ကာမသွ်တၲရ)က်မ္း ဆိုတာေတြ ၾကည့္ရင္ လိင္ဆက္ဆံမႈပညာဆိုတာဟာ သမားရိုးက်ထက္ ဆန္းျပားပါလားလို႔ ေျပာႏိုင္ပါတယ္။ ဆန္းတာေတြ ေရွးကတည္းကရွိလို႔ ဆန္းတာ ဘာဆန္းတာမွတ္လို႔၊ လုပ္သာလုပ္၊ စမ္းခ်င္စမ္းလို႔ အားမေပးလိုပါ။ ဆက္ဖတ္ပါခင္ဗ်ား။
Anal sex ဟာ အမ်ားထင္သလို အႏၲရာယ္မရွိ မဟုတ္ပါ။ စအိုထဲမွာ ဖံုးထားတဲ့ အေပၚဖံုးအလႊာဟာ သာမန္ အေရျပားလို မဟုတ္ဘူး လူ႔အေရျပားဆိုတာက Kerotinized လုပ္တားတာ။ (ကရတင္)ဆိုတဲ့ ပိုခိုင္မာတဲ့ (တစ္ရွဴး)နဲ႔ ဖံုးေနတာ၊ စအိုထဲမွာ အဲဒါ မရွိဘူး။ ေနာက္ျပီး စအိုမွာ (စဖင္တာ)ဆိုတဲ့ ၾကြက္သား၀ိုင္းရွိတယ္။ ႏွစ္ထပ္ေတာင္ ရွိတာ၊ အျပင္ေကာင္က စိတ္ကေန ထိန္းႏိုင္ျပီး၊ အထဲ၀ိုင္းကေတာ့ ထိန္းမရဘူး။ သူတို႔က ၀မ္းသြား-ေလလည္ အ၀င္ အထြက္ကို ထိန္းေပးတာ။ တကယ္လို႔ တစံုတခုက စအိုကို လာထိတာနဲ႔ လူ႔ကိုယ္ခႏၶာရဲ႕ သေဘာ၀အရ (စဖင္တာ)က ပိုျပီး တင္းေတာင့္ ပိတ္ဆို႔တဲ့ တံု႔ျပန္မႈ လုပ္ပါမယ္။ Reflex ေခၚတယ္။
ဒါ့ေၾကာင့္ မာတာနဲ႔ ထိုးမိရင္ စုတ္ျပဲသြားႏိုင္တယ္။ တကယ္လို႔ အလိုမတူသူ ျဖစ္ေနရင္ ပိုဆိုးမွာပါ။ အေရျပားလႊာ ၃ ထပ္ရွိတဲ့ မိန္းမကိုယ္နဲ႔ မတူတာက ၁ ထပ္တဲရွိတဲ့ စအိုဟာ ဆန္႔ႏိုင္ၾကံဳ႕ႏိုင္စြမ္း အေတာ္နည္းပါတယ္။ သဘာ၀အရလည္း မဆက္ဆံမီ မိန္းမကိုယ္က ထြက္လာရတဲ့ အရည္ဟာ အဆင္ေျပအလြန္းလို႔ Honorably discharge လို႔ေတာင္ ေခၚေသးတယ္။
လိင္ဆက္ဆံတဲ့အခါ တခါတေလ လိင္တံရဲ႕ အေရျပားကလည္း ပြန္းပဲ့သြားတတ္တယ္။ အဲဒီနည္းနဲ႔လိင္ဆံဘို႔ Lubrication ေခ်ာဆီ သံုးရတယ္။ KY Jelly (KY Sexual Lubricant) က ေပၚျပဴလာ အျဖစ္ဆံုးပါ။ သူက တခါသံုး မလာပါ။ တခါသံုး မဟုတ္တာ မွန္သမွ် စိတ္မခ်ရတာ သိမွာပါ။ Jelly သံုးေပမဲ့ နဲေနရင္၊ ဒါမွမဟုတ္ အလ်င္အျမန္ ထိုးသြင္းရင္ ေသျခာေပါက္ စအို စုတ္ျပဲ ပါလိမ့္မယ္။ စုတ္ျပဲတာက ေသြးထြက္ခ်င္မွ ထြက္ပါမယ္။ ေသးေသးေလး ျဖစ္အံုးေတာ့ အင္မတိ အင္မတန္ ေသးငယ္လြန္းလွတဲ့ ဗက္တီးရီးယား၊ ဗိုင္းရပ္စ္ေတြအတြက္ကေတာ့ (ဆူပါ-ဟိုင္းေ၀း) ျဖစ္ေနမယ္။
အဲဒီကေန ပိုး၀င္လို႔ ကူးစက္ႏိုင္တဲ့ ေရာဂါေတြကေတာ့ အသဲေရာင္ဘီ၊ လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါေတြ (ရွန္ကာ၊ ၾကြက္ႏို႔၊ ဖတ္းဂတ္စ္၊ ဂႏိုးရီးယား) နဲ႔ HIV တို႔ ျဖစ္ၾကပါတယ္။ စအိုေဘးက အေရျပားမွာ ပိုးရွိရင္ ယားနာဆိုတာလဲ ကူးႏိုင္ျပန္ပါေသးတယ္။ ေနာက္တခ်က္ ေယာက္်ားဆီးျပြန္ကပဲ Urine ဆီးေရာ Semen သုတ္အရင္ထြက္တဲ့ အရည္ခြ်ဲေရာ၊ Sperm သုတ္ရည္ေရာ ထြက္ရတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ဆီးလမ္းေရာဂါပိုးကလဲ စအိုထဲ ၀င္ႏိုင္ျပန္ေရာ။ စအိုကင္ဆာ ကိုေတာ့ ျဖစ္ႏိုင္ေျခစာရင္းေလာက္သာ ထည့္ပါမယ္။
Annal canal အရွည္က 2.5 to 4 cm သာ ရွိတာမို႔ စအိုအထဲကို ဘယ္ေလာက္ပဲ ၀မ္း မရွိေအာင္ လုပ္ထားပါေစ ဘာထည့္ထည့္ ေပက်ံလာမွာပါ။ စအိုနဲ႔ ထိျပီးသားအရာကို အမ်ိဳးသမီးရဲ႕ ဆီးလမ္းအ၀နဲ႔ မထိပါမွ ဆီးလမ္းပိုး ၀င္တာ မျဖစ္မွာပါ။ မိန္းမကိုယ္အ၀ကို တဆက္တည္း ျပန္သံုးရင္ ပိုး၀င္ႏိုင္တယ္။ ပါးစပ္ဆိုတာေတာ့ ေျပာမေနနဲ႕ေပါ့။ ဆိုေတာ့ မတိုင္ခင္ေရာ၊ ၾကားထဲမွာေရာ၊ ကိစၥျပီးခ်ိန္မွာေရာ ဘယ္ေလာက္ ကရိကထမ်ားလိုက္သလဲ။ သာယာမႈနဲ႔ မွ်ပါသလား။ တပ္မက္မႈေၾကာင့္ျဖစ္လာတဲ့ လိင္ဆက္ဆံမႈက ရလိုတာဟာ သာယာမႈ၊ ေက်နပ္မႈ နဲ႔ ျပည့္၀မႈ မဟုတ္ပါေလာ။
လိင္ဆက္ဆံတာဟာ ႏွစ္ဦးႏွစ္ဖက္ကိစၥပါ။ အသက္လည္းျပည့္ပါမွ ႏွစ္ဦးသေဘာတူဆိုပါမွ Rape မျဖစ္မွာ။ ႏွစ္ဦး သေဘာတူ ဆိုရာမွာ (နည္း)ပိုင္း၊ (အေနအထား)ပိုင္း၊ အခ်ိန္ပိုင္းေတြမွာပါ ႏွစ္ဦးသေဘာတူမွ ျပည့္စံုပါလိမ့္မယ္။ တဦးသေဘာမတူတာကို တဦးက နည္းလည္မႈေပးဘို႔ လိုမွာပါ။ မဟုတ္ရင္ တခ်ိဳ႕တိုင္းျပည္ေတြမွာ ဥပေဒက ခြင့္မျပဳပါ။ တကယ္လို႔ ေယာက္်ားနဲ႔ မိန္းမ စအိုလိင္ဆက္ဆံနည္း သံုးမယ္ဆိုရင္ ေယာက္်ားျဖစ္သူဟာ Physiological and Psychological nature of the practice ဇီ၀ကမၼေဗဒ အရေရာ စိတ္ပညာအရပါ နားလည္ဘို႔ လိုမွာပါ။
စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာလဲ ထည့္ေဆြးေႏြးရေအာင္။ သဘာ၀အားျဖင့္ က်ား-မ လိင္ဆက္ဆံတယ္ဆိုတာ ဆက္ဆံခ်င္စိတ္ ျဖစ္ေပၚလာတာနဲ႔ အမ်ိဳးသမီးဟာ ေယာက္်ားရဲ႕ ၾကီးစိုးလႊမ္းမိုးမႈကို Submission or Surrender စိတ္လိုလက္ရ နာခံလိုက္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ မိန္းမရဲ႕စအိုကို ဆက္ဆံခ်င္သူ ေယာက္်ားမ်ိဳးကေတာ့ ဒီလို လႊမ္းမိုးခ်င္စိတ္ Domination ထက္ ကဲပါတယ္။ စိတ္ပညာအလိုအရ အဲလို ေယာက္်ားသားေတြဟာ Male domination complex က်ားလႊမ္းမိုးစိတ္ကဲမႈ၊ Sexual deficiency complex လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ အားနည္းမႈ၊ Low self-esteem မိမိကိုယ္ကိုယ္ အထင္ေရာက္မႈ၊ Demeaning attitude towards women မိန္းမသားနဲ႔ပတ္သက္ရင္ အျမင္ကြဲလြဲမႈ တခုခု ရွိေနတတ္ျပီး၊ ေမတၱာ-ခ်စ္တာ အားနည္းသူ ျဖစ္ေနတတ္ပါသတဲ့။
နည္းအဆန္း စမ္းသူမ်ား (ကြန္ဒြန္)သုတေတာ့ ရွိမယ္ထင္ပါတယ္။ ရွိအံုးေတာ့ (ေအနယ္)နည္း သံုးရင္ ပိုခိုင္မာတဲ့ (စပယ္ရွယ္-ကြန္ဒြန္) သံုးသင့္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ အေမရိကမွာ အေရးေပၚဌာနတခုကိုလာတဲ့ စအိုထဲ ပစၥည္းတခုခု (Foreign body) ၀င္လို႔ လာသူေတြထဲမယ္ ၇၈%ဟာ စအိုလိင္ကိစၥေၾကာင့္ ျဖစ္ရပါသတဲ့။
သိတဲ့အတိုင္း လိင္ဆက္ဆံက (အင္နာဂ်ီ) အေတာ္ ကုန္တာပါ။ စအိုထဲ ထိုးသြင္း-ဆြဲထုတ္တာက ပိုျပီး (အင္နာဂ်ီ) သံုးပါတယ္။ ႏွစ္ေယာက္လံုးက က်န္းမာေရး ေဒါင္ေဒါင္မည္ရပါမယ္။
ေနာက္ဆက္တြဲက စအိုလိင္ဆက္ဆံတာ မ်ားလာတာနဲ႔ ေယာက္်ားျဖစ္ျဖစ္၊ မိန္းမျဖစ္ျဖစ္ စအိုထိန္းၾကြက္သားေတြ အားနည္းလာမယ္။ ၀မ္းထိန္းရတာ၊ ေလထိန္းရတာ အားနည္းလာမယ္။ ၀မ္းသြားမမွန္ျဖစ္လာမယ္။ Kegel exercises ေလ့က်င့္ခန္း အလုပ္ခိုင္းယူရပါလိမ့္မယ္။ လူၾကားသူၾကား သြားတိုင္း (ဒိုင္ပါ)တမ်ိဳးကို အျမဲအပို၀တ္ထားရပါေတာ့တယ္။
သိပၸံအရ ေျပာေျပာ၊ သဘာ၀အရ ဆိုဆို၊ ဆင္ျခင္တံုတရားအရ ေတြးေတြး၊ စအိုဟာ စြန္႔ထုတ္စရာသာျဖစ္ျပီး မိန္းမကိုယ္ (ေမြးလမ္းေၾကာင္း)လို ထိုးသြင္းရမဲ့ဒြါရ မဟုတ္တာ ေသျခာပါတယ္။ သဘာ၀တရားနဲ႔ ဆန္႔က်င္တာ ေနာက္တခုကေတာ့ အထက္ကေန ေအာက္ကို ဆင္းသက္တဲ့ လားရာကို ေျပာင္းျပန္ လုပ္မိတာပါ။ ဒီေခတ္ၾကီးမွာ သဘာ၀ဆိုတာကို Environment သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္၊ ေဂဟစနစ္ နဲ႔ Organic မျပဳမျပင္ အစားအေသာက္ကိုသာ က်ယ္က်ယ္ ေလာင္ေလာင္ ေျပာေနၾကျပီး၊ သဘာ၀မက်တဲ့ လူေတြရဲ႕ အက်င့္စရုိက္ေတြကိုၾကေတာ့ ပိုဆိုးဆိုး လာေနတာဟာ အဆီအေငၚ မတည့္ဘူး ထင္ပါတယ္။
စအိုလိင္ဆက္ဆံနည္း ဥေရာပကစတယ္ ဆိုပါတယ္။ ဂရိ၊ ရိုမန္၊ ေဘဘီလံု၊ ပါရွားေခတ္ကတည္းကပါတဲ့။ အာဖရိက မွာေတာ့ ဒါကို Taboo လို႔ ယူဆပါတယ္။ မလုပ္သင့္ဘူးလို႔ မွတ္ယူတာမ်ိဳးေပါ့။ ဒါေပမဲ့ ကေန႔ေခတ္မွာ အာဖရိက ႏြယ္ဖြါး အေမရိကန္မ်ားမွာ ေခတ္စားလွပါတယ္။ သိတဲ့အတိုင္း အေမရိကားမွာ သူတို႔တေတြရဲ႕ အဆင့္အတန္းဟာ ဘာလဲလို႔။ ၾကားခ်င္ ၾကားဘူးမယ္ သီခ်င္းထဲ ထည့္စပ္ၾကတာ။ သူတို႔တေတြပါဘဲ။ "Lick it till your tongue turn doo doo brown" "Da Butt" "Baby Got Back" ေနာက္ မွတ္သားဘို႔ ေကာင္းတာတခုက အက်ဥ္းစခန္းေတြမွာ အသံုးခ်စရာ စအိုသာရွိလို႔ ေထာင္ကလာတဲ့ ဇာတ္လမ္းလို႔လဲ ဆိုႏိုင္ပါေသးတယ္။
ကမာၻေက်ာ္ ေရေမႊးကို ဂ်ာမနီ Cologne ကေန ထုတ္တာ မဟုတ္ပါလား။ Jovan Musk ဆိုတာ ၁၉၇၃ ကစ ထုတ္တယ္။ သမင္ တမ်ိဳးကရတဲ့ ေယာက္်ားသားေတြရဲ႕ အနံ႔ရွိတယ္ဆိုျပီး၊ လိင္ဆြဲေဆာင္မႈအတြက္ ေရေမႊးလုပ္ ထုတ္တာျဖစ္ပါတယ္။ ေရာင္းေကာင္းလို႔ က်ားသံုး-မသံုး ႏွစ္မ်ိဳးလံုး ထုတ္ပါတယ္။ ဆိုခ်င္တာက လိင္ဆက္ဆံေရးမွာ အနံ႔ရဲ႕ အေရးပါတာကိုပါ။ အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ ေယာနိကေန Pheromones ဆိုတာ အလိုလို ထုတ္ပါတယ္။ ဆန္႔က်င္ဖက္လိင္ကို ဆြဲေဆာင္ႏိုင္တဲ့ အနံ႔ပါ။ စအိုမွာ အဲဒီအစြမ္းက ဗလာနတၳိ မရွိပါ။ မစင္နံ႔သာ ရွိပါတယ္။
လူၾကီးေတြက ဆံုးမတယ္ အိမ္ျပင္ကအမွိဳက္ အိမ္ထဲမသြင္းနဲ႔တဲ့။ ဆရာ၀န္က အၾကံေပးခ်င္တယ္ အညစ္အေၾကးကို အသစ္ကေလး မထင္နဲ႔လို႔။
Dr. တင့္ေဆြ
စအိုကေန၀င္တဲ့ ကူးစက္ေရာဂါဆိုတာ ေဆးစာထဲမွာ မေရးၾကေသးပါ။ Feco-oral route စအို-ပါးစပ္ လမ္းေၾကာင္းကေန ကူးစက္တဲ့ ေရာဂါေတြဆိုတာေတာ့ ရွိတယ္။ ၀မ္းေလ်ာ၊ ၀မ္းပ်က္၊ ၀မ္းကိုက္၊ ကာလ၀မ္း၊ အူေရာင္ငန္းဖ်ား၊ အသဲေရာင္ ေအ၊ ပိုလီယို၊ ဆာလ္မိုနယ္လိုဆစ္၊ ရိုတာ-ဗိုင္းရပ္စ္္၊ စတာေတြပါတယ္။ စအိုကေန”ထြက္”ျပီး၊ ပါးစပ္ထဲကို တနည္းနည္းနဲ႔ ၀င္လို႔ ျဖစ္ရတာေတြေပါ့။ အခုေခတ္မွာၾက စအိုကေန”၀င္”တာေတြ ျဖစ္လာေနပါျပီ။ စအိုကို တလြဲသံုးလာၾကလို႔ပါ။
ခႏၶာေဗဒဆိုတာ ဆရာ၀န္၊ သူနာျပဳေတြ စစခ်င္းသင္ယူရတဲ့ဘာသာရပ္တခုပါ။ ၁၉၁၈ ကတည္းက ေရးခဲ့ေပမဲ့ ကေန႔အထိ ခႏၶာေဗဒကို အျပည့္စံုဆံုး ေရးထားတဲ့စာအုပ္က Gray's Anatomy ျဖစ္ပါတယ္။ သူ႔ေနာက္ ခႏၶာေဗဒ ပညာရွင္ေတြ ေရးသမွ် စာေတြ-က်မ္းေတြမွာလဲ ဖင္(စအို)ရဲ႕တာ၀န္၀တၱရားကို An excretory organ or an eliminative channel အညစ္အေၾကး စြန္႔ထုတ္ေပးရေသာအဂၤါလို႔ သတ္မွတ္ပါတယ္။ ၀မ္းသြား-ေလလည္တာေပါ့။ ခုေတာ့ တာ၀န္ပိုေတြပါ ထမ္းေဆာင္ေနရပါတယ္။
က်ား-က်ား လိင္တူ ဆက္ဆံတယ္ဆိုတာ AIDS ရဲ႕သမိုင္းေနာက္ခံပါ။ ေနာက္ ဘီပိုးကလဲ တစခန္းထလာေတာ့ ေျပာဘို႔-ေရးဘို႔ လိုလာပါေတာ့တယ္။ (ေဂး)အေၾကာင္း မဟုတ္ပါ။ က်ား-က်ား ျဖစ္ျဖစ္၊ က်ား-မျဖစ္ျဖစ္ စအိုလမ္း အသံုးျပဳျပီး ဆက္ဆံတာ၊ တဲ့တဲ့ေျပာပါရေစ၊ (ေအနယ္လ္-ဆက္စ္)ေပါ့။ Dangers of anal sex စအိုကေန လိင္ဆက္ဆံတာရဲ႕ အႏၱရာယ္ေတြကို ေရးခြင့္ျပဳပါခင္ဗ်ား။
စအိုရဲ႕ေမြးရာပါအလုပ္ကို ပဌမ နားလည္သင့္ပါတယ္။ သူ႔အထက္က Rectum အစာေဟာင္းအိမ္ထဲမွာ မစင္(၀မ္း)ေတြ ျပည့္လာတာနဲ႔ ၀မ္းသြားခ်င္စိတ္ ျဖစ္လာျပီး၊ စအိုနံရံေတြက က်ယ္လာပါတယ္။ အစာေဟာင္းအိမ္က အေပၚကေန ေအာက္ဆီ ဦးတည္တဲ့လႈပ္ရွားမႈ Peristaltic waves အရ မစင္(၀မ္း)ေတြဟာ စအိုထဲ၀င္လာခ်ိန္ အထိန္းၾကြက္သား အ၀ိုင္းေတြက ေလ်ာ့ဖြင့္လိုက္လို႔ ၀မ္းသြားျခင္း ျဖစ္လာတာပါ။ “စအိုထဲကို အျပင္ကေန ထိုးသြင္းတာကို လက္ခံရမဲ့ အစီအမံဆိုတာ လံုး၀မရွိပါ။”
ႏွစ္ေပါင္း ၄၀၀၀ ေလာက္က ထြန္းကားခဲ့တဲ့ (အိႏၵဳ)ယဥ္ေက်းမႈေခတ္ကတည္းက ရွိခဲ့ဘူးတဲ့ အေထာက္အထားေတြ၊ ေနာက္ျပီး ၂ ရာစုက ရွိခဲ့တဲ့ (အာဂ်န္တာ) လိႈင္ဂူက ရုပ္တုေတြ၊ တခါ ဟိႏၵဴဘုရားတဆူျဖစ္တဲ့ သွ်ီဗား ရဲ႕တံခါးမွဴး ျမင့္ျမတ္ေသာ ႏြားလား နႏၵီကေန သူ႔သခင္(ဘုရား) နဲ႔ ဒုတိယ မယား (ပါရ္ဗသီ)တို႔ရဲ႕ ခ်စ္ၾကြမ္း၀င္ၾကပံု (နည္းအစံုစံု) ေတြကို ၾကားသိျပီးသကာလ ေနာင္လာေနာက္သား လူအမ်ားအက်ိဳးငွာ ေဖါက္သည္ျပန္ခ်ခဲ့လို႔ သကၠတဘာသာနဲ႔ ေရးမွတ္ခဲ့တဲ့ (ကာမသွ်တၲရ)က်မ္း ဆိုတာေတြ ၾကည့္ရင္ လိင္ဆက္ဆံမႈပညာဆိုတာဟာ သမားရိုးက်ထက္ ဆန္းျပားပါလားလို႔ ေျပာႏိုင္ပါတယ္။ ဆန္းတာေတြ ေရွးကတည္းကရွိလို႔ ဆန္းတာ ဘာဆန္းတာမွတ္လို႔၊ လုပ္သာလုပ္၊ စမ္းခ်င္စမ္းလို႔ အားမေပးလိုပါ။ ဆက္ဖတ္ပါခင္ဗ်ား။
Anal sex ဟာ အမ်ားထင္သလို အႏၲရာယ္မရွိ မဟုတ္ပါ။ စအိုထဲမွာ ဖံုးထားတဲ့ အေပၚဖံုးအလႊာဟာ သာမန္ အေရျပားလို မဟုတ္ဘူး လူ႔အေရျပားဆိုတာက Kerotinized လုပ္တားတာ။ (ကရတင္)ဆိုတဲ့ ပိုခိုင္မာတဲ့ (တစ္ရွဴး)နဲ႔ ဖံုးေနတာ၊ စအိုထဲမွာ အဲဒါ မရွိဘူး။ ေနာက္ျပီး စအိုမွာ (စဖင္တာ)ဆိုတဲ့ ၾကြက္သား၀ိုင္းရွိတယ္။ ႏွစ္ထပ္ေတာင္ ရွိတာ၊ အျပင္ေကာင္က စိတ္ကေန ထိန္းႏိုင္ျပီး၊ အထဲ၀ိုင္းကေတာ့ ထိန္းမရဘူး။ သူတို႔က ၀မ္းသြား-ေလလည္ အ၀င္ အထြက္ကို ထိန္းေပးတာ။ တကယ္လို႔ တစံုတခုက စအိုကို လာထိတာနဲ႔ လူ႔ကိုယ္ခႏၶာရဲ႕ သေဘာ၀အရ (စဖင္တာ)က ပိုျပီး တင္းေတာင့္ ပိတ္ဆို႔တဲ့ တံု႔ျပန္မႈ လုပ္ပါမယ္။ Reflex ေခၚတယ္။
ဒါ့ေၾကာင့္ မာတာနဲ႔ ထိုးမိရင္ စုတ္ျပဲသြားႏိုင္တယ္။ တကယ္လို႔ အလိုမတူသူ ျဖစ္ေနရင္ ပိုဆိုးမွာပါ။ အေရျပားလႊာ ၃ ထပ္ရွိတဲ့ မိန္းမကိုယ္နဲ႔ မတူတာက ၁ ထပ္တဲရွိတဲ့ စအိုဟာ ဆန္႔ႏိုင္ၾကံဳ႕ႏိုင္စြမ္း အေတာ္နည္းပါတယ္။ သဘာ၀အရလည္း မဆက္ဆံမီ မိန္းမကိုယ္က ထြက္လာရတဲ့ အရည္ဟာ အဆင္ေျပအလြန္းလို႔ Honorably discharge လို႔ေတာင္ ေခၚေသးတယ္။
လိင္ဆက္ဆံတဲ့အခါ တခါတေလ လိင္တံရဲ႕ အေရျပားကလည္း ပြန္းပဲ့သြားတတ္တယ္။ အဲဒီနည္းနဲ႔လိင္ဆံဘို႔ Lubrication ေခ်ာဆီ သံုးရတယ္။ KY Jelly (KY Sexual Lubricant) က ေပၚျပဴလာ အျဖစ္ဆံုးပါ။ သူက တခါသံုး မလာပါ။ တခါသံုး မဟုတ္တာ မွန္သမွ် စိတ္မခ်ရတာ သိမွာပါ။ Jelly သံုးေပမဲ့ နဲေနရင္၊ ဒါမွမဟုတ္ အလ်င္အျမန္ ထိုးသြင္းရင္ ေသျခာေပါက္ စအို စုတ္ျပဲ ပါလိမ့္မယ္။ စုတ္ျပဲတာက ေသြးထြက္ခ်င္မွ ထြက္ပါမယ္။ ေသးေသးေလး ျဖစ္အံုးေတာ့ အင္မတိ အင္မတန္ ေသးငယ္လြန္းလွတဲ့ ဗက္တီးရီးယား၊ ဗိုင္းရပ္စ္ေတြအတြက္ကေတာ့ (ဆူပါ-ဟိုင္းေ၀း) ျဖစ္ေနမယ္။
အဲဒီကေန ပိုး၀င္လို႔ ကူးစက္ႏိုင္တဲ့ ေရာဂါေတြကေတာ့ အသဲေရာင္ဘီ၊ လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါေတြ (ရွန္ကာ၊ ၾကြက္ႏို႔၊ ဖတ္းဂတ္စ္၊ ဂႏိုးရီးယား) နဲ႔ HIV တို႔ ျဖစ္ၾကပါတယ္။ စအိုေဘးက အေရျပားမွာ ပိုးရွိရင္ ယားနာဆိုတာလဲ ကူးႏိုင္ျပန္ပါေသးတယ္။ ေနာက္တခ်က္ ေယာက္်ားဆီးျပြန္ကပဲ Urine ဆီးေရာ Semen သုတ္အရင္ထြက္တဲ့ အရည္ခြ်ဲေရာ၊ Sperm သုတ္ရည္ေရာ ထြက္ရတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ဆီးလမ္းေရာဂါပိုးကလဲ စအိုထဲ ၀င္ႏိုင္ျပန္ေရာ။ စအိုကင္ဆာ ကိုေတာ့ ျဖစ္ႏိုင္ေျခစာရင္းေလာက္သာ ထည့္ပါမယ္။
Annal canal အရွည္က 2.5 to 4 cm သာ ရွိတာမို႔ စအိုအထဲကို ဘယ္ေလာက္ပဲ ၀မ္း မရွိေအာင္ လုပ္ထားပါေစ ဘာထည့္ထည့္ ေပက်ံလာမွာပါ။ စအိုနဲ႔ ထိျပီးသားအရာကို အမ်ိဳးသမီးရဲ႕ ဆီးလမ္းအ၀နဲ႔ မထိပါမွ ဆီးလမ္းပိုး ၀င္တာ မျဖစ္မွာပါ။ မိန္းမကိုယ္အ၀ကို တဆက္တည္း ျပန္သံုးရင္ ပိုး၀င္ႏိုင္တယ္။ ပါးစပ္ဆိုတာေတာ့ ေျပာမေနနဲ႕ေပါ့။ ဆိုေတာ့ မတိုင္ခင္ေရာ၊ ၾကားထဲမွာေရာ၊ ကိစၥျပီးခ်ိန္မွာေရာ ဘယ္ေလာက္ ကရိကထမ်ားလိုက္သလဲ။ သာယာမႈနဲ႔ မွ်ပါသလား။ တပ္မက္မႈေၾကာင့္ျဖစ္လာတဲ့ လိင္ဆက္ဆံမႈက ရလိုတာဟာ သာယာမႈ၊ ေက်နပ္မႈ နဲ႔ ျပည့္၀မႈ မဟုတ္ပါေလာ။
လိင္ဆက္ဆံတာဟာ ႏွစ္ဦးႏွစ္ဖက္ကိစၥပါ။ အသက္လည္းျပည့္ပါမွ ႏွစ္ဦးသေဘာတူဆိုပါမွ Rape မျဖစ္မွာ။ ႏွစ္ဦး သေဘာတူ ဆိုရာမွာ (နည္း)ပိုင္း၊ (အေနအထား)ပိုင္း၊ အခ်ိန္ပိုင္းေတြမွာပါ ႏွစ္ဦးသေဘာတူမွ ျပည့္စံုပါလိမ့္မယ္။ တဦးသေဘာမတူတာကို တဦးက နည္းလည္မႈေပးဘို႔ လိုမွာပါ။ မဟုတ္ရင္ တခ်ိဳ႕တိုင္းျပည္ေတြမွာ ဥပေဒက ခြင့္မျပဳပါ။ တကယ္လို႔ ေယာက္်ားနဲ႔ မိန္းမ စအိုလိင္ဆက္ဆံနည္း သံုးမယ္ဆိုရင္ ေယာက္်ားျဖစ္သူဟာ Physiological and Psychological nature of the practice ဇီ၀ကမၼေဗဒ အရေရာ စိတ္ပညာအရပါ နားလည္ဘို႔ လိုမွာပါ။
စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာလဲ ထည့္ေဆြးေႏြးရေအာင္။ သဘာ၀အားျဖင့္ က်ား-မ လိင္ဆက္ဆံတယ္ဆိုတာ ဆက္ဆံခ်င္စိတ္ ျဖစ္ေပၚလာတာနဲ႔ အမ်ိဳးသမီးဟာ ေယာက္်ားရဲ႕ ၾကီးစိုးလႊမ္းမိုးမႈကို Submission or Surrender စိတ္လိုလက္ရ နာခံလိုက္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ မိန္းမရဲ႕စအိုကို ဆက္ဆံခ်င္သူ ေယာက္်ားမ်ိဳးကေတာ့ ဒီလို လႊမ္းမိုးခ်င္စိတ္ Domination ထက္ ကဲပါတယ္။ စိတ္ပညာအလိုအရ အဲလို ေယာက္်ားသားေတြဟာ Male domination complex က်ားလႊမ္းမိုးစိတ္ကဲမႈ၊ Sexual deficiency complex လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ အားနည္းမႈ၊ Low self-esteem မိမိကိုယ္ကိုယ္ အထင္ေရာက္မႈ၊ Demeaning attitude towards women မိန္းမသားနဲ႔ပတ္သက္ရင္ အျမင္ကြဲလြဲမႈ တခုခု ရွိေနတတ္ျပီး၊ ေမတၱာ-ခ်စ္တာ အားနည္းသူ ျဖစ္ေနတတ္ပါသတဲ့။
နည္းအဆန္း စမ္းသူမ်ား (ကြန္ဒြန္)သုတေတာ့ ရွိမယ္ထင္ပါတယ္။ ရွိအံုးေတာ့ (ေအနယ္)နည္း သံုးရင္ ပိုခိုင္မာတဲ့ (စပယ္ရွယ္-ကြန္ဒြန္) သံုးသင့္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ အေမရိကမွာ အေရးေပၚဌာနတခုကိုလာတဲ့ စအိုထဲ ပစၥည္းတခုခု (Foreign body) ၀င္လို႔ လာသူေတြထဲမယ္ ၇၈%ဟာ စအိုလိင္ကိစၥေၾကာင့္ ျဖစ္ရပါသတဲ့။
သိတဲ့အတိုင္း လိင္ဆက္ဆံက (အင္နာဂ်ီ) အေတာ္ ကုန္တာပါ။ စအိုထဲ ထိုးသြင္း-ဆြဲထုတ္တာက ပိုျပီး (အင္နာဂ်ီ) သံုးပါတယ္။ ႏွစ္ေယာက္လံုးက က်န္းမာေရး ေဒါင္ေဒါင္မည္ရပါမယ္။
ေနာက္ဆက္တြဲက စအိုလိင္ဆက္ဆံတာ မ်ားလာတာနဲ႔ ေယာက္်ားျဖစ္ျဖစ္၊ မိန္းမျဖစ္ျဖစ္ စအိုထိန္းၾကြက္သားေတြ အားနည္းလာမယ္။ ၀မ္းထိန္းရတာ၊ ေလထိန္းရတာ အားနည္းလာမယ္။ ၀မ္းသြားမမွန္ျဖစ္လာမယ္။ Kegel exercises ေလ့က်င့္ခန္း အလုပ္ခိုင္းယူရပါလိမ့္မယ္။ လူၾကားသူၾကား သြားတိုင္း (ဒိုင္ပါ)တမ်ိဳးကို အျမဲအပို၀တ္ထားရပါေတာ့တယ္။
သိပၸံအရ ေျပာေျပာ၊ သဘာ၀အရ ဆိုဆို၊ ဆင္ျခင္တံုတရားအရ ေတြးေတြး၊ စအိုဟာ စြန္႔ထုတ္စရာသာျဖစ္ျပီး မိန္းမကိုယ္ (ေမြးလမ္းေၾကာင္း)လို ထိုးသြင္းရမဲ့ဒြါရ မဟုတ္တာ ေသျခာပါတယ္။ သဘာ၀တရားနဲ႔ ဆန္႔က်င္တာ ေနာက္တခုကေတာ့ အထက္ကေန ေအာက္ကို ဆင္းသက္တဲ့ လားရာကို ေျပာင္းျပန္ လုပ္မိတာပါ။ ဒီေခတ္ၾကီးမွာ သဘာ၀ဆိုတာကို Environment သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္၊ ေဂဟစနစ္ နဲ႔ Organic မျပဳမျပင္ အစားအေသာက္ကိုသာ က်ယ္က်ယ္ ေလာင္ေလာင္ ေျပာေနၾကျပီး၊ သဘာ၀မက်တဲ့ လူေတြရဲ႕ အက်င့္စရုိက္ေတြကိုၾကေတာ့ ပိုဆိုးဆိုး လာေနတာဟာ အဆီအေငၚ မတည့္ဘူး ထင္ပါတယ္။
စအိုလိင္ဆက္ဆံနည္း ဥေရာပကစတယ္ ဆိုပါတယ္။ ဂရိ၊ ရိုမန္၊ ေဘဘီလံု၊ ပါရွားေခတ္ကတည္းကပါတဲ့။ အာဖရိက မွာေတာ့ ဒါကို Taboo လို႔ ယူဆပါတယ္။ မလုပ္သင့္ဘူးလို႔ မွတ္ယူတာမ်ိဳးေပါ့။ ဒါေပမဲ့ ကေန႔ေခတ္မွာ အာဖရိက ႏြယ္ဖြါး အေမရိကန္မ်ားမွာ ေခတ္စားလွပါတယ္။ သိတဲ့အတိုင္း အေမရိကားမွာ သူတို႔တေတြရဲ႕ အဆင့္အတန္းဟာ ဘာလဲလို႔။ ၾကားခ်င္ ၾကားဘူးမယ္ သီခ်င္းထဲ ထည့္စပ္ၾကတာ။ သူတို႔တေတြပါဘဲ။ "Lick it till your tongue turn doo doo brown" "Da Butt" "Baby Got Back" ေနာက္ မွတ္သားဘို႔ ေကာင္းတာတခုက အက်ဥ္းစခန္းေတြမွာ အသံုးခ်စရာ စအိုသာရွိလို႔ ေထာင္ကလာတဲ့ ဇာတ္လမ္းလို႔လဲ ဆိုႏိုင္ပါေသးတယ္။
ကမာၻေက်ာ္ ေရေမႊးကို ဂ်ာမနီ Cologne ကေန ထုတ္တာ မဟုတ္ပါလား။ Jovan Musk ဆိုတာ ၁၉၇၃ ကစ ထုတ္တယ္။ သမင္ တမ်ိဳးကရတဲ့ ေယာက္်ားသားေတြရဲ႕ အနံ႔ရွိတယ္ဆိုျပီး၊ လိင္ဆြဲေဆာင္မႈအတြက္ ေရေမႊးလုပ္ ထုတ္တာျဖစ္ပါတယ္။ ေရာင္းေကာင္းလို႔ က်ားသံုး-မသံုး ႏွစ္မ်ိဳးလံုး ထုတ္ပါတယ္။ ဆိုခ်င္တာက လိင္ဆက္ဆံေရးမွာ အနံ႔ရဲ႕ အေရးပါတာကိုပါ။ အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ ေယာနိကေန Pheromones ဆိုတာ အလိုလို ထုတ္ပါတယ္။ ဆန္႔က်င္ဖက္လိင္ကို ဆြဲေဆာင္ႏိုင္တဲ့ အနံ႔ပါ။ စအိုမွာ အဲဒီအစြမ္းက ဗလာနတၳိ မရွိပါ။ မစင္နံ႔သာ ရွိပါတယ္။
လူၾကီးေတြက ဆံုးမတယ္ အိမ္ျပင္ကအမွိဳက္ အိမ္ထဲမသြင္းနဲ႔တဲ့။ ဆရာ၀န္က အၾကံေပးခ်င္တယ္ အညစ္အေၾကးကို အသစ္ကေလး မထင္နဲ႔လို႔။
Dr. တင့္ေဆြ
ဘီ ပိုး
လူပ်ိဳမေရွာင္၊ အပ်ိဳမေရွာင္၊ လင္ေရာ၊ မယားေရာ၊ ကေလးပါ ဒုကၡေပးမဲ့အေကာင္။
(ဘီ)ပိုးဆိုတာ (HBV) ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးကိုေခၚၾကတာပါ။ သူ႔ေၾကာင့္ျဖစ္ရတဲ့ Hepatitis B ဟာ အျဖစ္မ်ားတဲ့ အသဲကူးစက္ေရာဂါ အျပင္းစားျဖစ္တယ္။ သမိုင္းေၾကာင္းပါေျပာရရင္ သီေပါမင္း ပါေတာ္မူတဲ့ ၁၈၈၅ ခုႏွစ္ကစျပီး ကပ္ေရာဂါအသြင္ စျဖစ္ခဲ့ပါသတဲ့။ ပိုးက ေသြးထဲကို တနည္းနည္းနဲ႔ ေရာက္လာျပီး၊ ကိုယ္ထဲက အရည္ေတြထဲထိ ၀င္လာတာ ျဖစ္တယ္။ တကမာၻလံုးဆိုရင္ ၃ ေယာက္မွာ ၁ ေယာက္ရွိႏိုင္တယ္။ အဲဒီထဲက ၇ ေယာက္မွာ ၁ ေယာက္က နာတာရွည္ အဆင့္ ရွိႏိုင္တယ္။ “ႏူရာ ၀ဲစြဲ” ဆိုသလို ဆင္းရဲၾကတဲ့ အာရွ၊ အာဖရိကနဲ႔ ေတာင္အေမရိကမွာ ပိုျဖစ္ေနပါတယ္။
ဘယ္လိုလုပ္ ကူးသလဲေမးရင္ AIDS နဲ႔ အတူတူပါဘဲ။ ေသြးသြင္းတာ၊ ေသြး-ေသြးခ်င္းထိတာ (ေသြးကိုကိုင္ရင္ လက္အိတ္ မသံုးတာ)၊ ပိုးသန္႔မထားတဲ့ ေဆးထိုးအပ္သံုးတာ၊ အကာကြယ္မဲ့ လိင္ဆက္ဆံတာ (ကြန္ဒြန္ မသံုးတာ)၊ ကိုယ္မွာရွိတဲ့ အရည္မွန္သမွ်မွာလဲ ပိုးရွိေနမွာမို႔ လိင္ဆက္ဆံတာနဲ႔ ကူးရတာျဖစ္တယ္။ ေရာဂါရွိတဲ့ မိခင္ကေန ေမြးလာတဲ့ကေလးဆီ ကူးတာေတြျဖစ္တယ္။ အေမေသြးဟာ အခ်င္း-ခ်က္ၾကိဳးကေန ကေလးဆီ ေရာက္ရတာ မဟုတ္လား။
အေသးစိတ္ေျပာရရင္ လွခ်င္တဲ့မိန္းကေလးမ်ား မဂၤလာေဆာင္သြားမွာမို႔ နားကပ္ လဲ၀တ္တာ၊ ခပ္ပ်င္းပ်င္း ေယာက္်ားေလးမ်ား ႏုတ္ခမ္းေမႊးရိတ္တဲ့ဒါး၊ သြားတိုက္တံ၊ လက္သဲညွပ္၊ ရွယ္ယာလုပ္တာ။ ဆံပင္ညွပ္ဆိုင္၊ အလွျပင္ဆိုင္က တခါသံုးဒါး မသံုးရင္လဲ ကူးႏိုင္တယ္။ ဆြဲေဆာင္မႈရွိခ်င္လြန္းလို႔ (တက္တူး) အရုပ္ ထိုးသူေတြ၊ ဟိုေနရာ ဒီေနရာ ကြင္းတပ္သူေတြ။
ဒါေပမဲ့ အစိုးရိမ္ မလြန္ပါနဲ႔။ ပိုးရွိေနသူက ခ်က္ျပဳတ္တာ စားမိလို႔ မကူးပါ။ လက္တြဲလမ္းေလ်ာက္လဲ မကူးပါ၊ ႏွာေျခ၊ ေခ်ာင္ဆိုးတာနဲ႔ မကူးပါ။ အတူတူျခင္ကိုက္လဲ မကူးဘူး။ တဲအိုပ်က္မွာ အတူေနယံုနဲ႔လဲ မကူးပါခင္ဗ်ား။
ဒီပိုး၀င္လာရင္ တျခားပိုးေတြ၀င္လာတဲ့အခါ လုပ္သလို ခႏၶာကိုယ္က ခံျပီးတိုက္ထုတ္ပါတယ္။ ကိုယ္ကႏိုင္ရင္ ျပီးျပီး ေပ်ာက္ေပ်ာက္ ျဖစ္သြားေရာ။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ (အင္တီေဘာ္ဒီ) လို႔ေခၚတဲ့ ခံႏိုင္စြမ္း (အတြင္းအား ေပါ့ဗ်ာ) ရလာလို႔ပါ။ ေနာက္ထပ္ (ဘီ)ပိုး၀င္လာရင္ ဒီဓါတ္ကေန ျပန္တိုက္ျပစ္ပါမယ္။
၀တၳဳဇာတ္ေၾကာင္းေရးသလို တက္လိုက္ က်လိုက္ ေျပာျပရေတာ့မွာဘဲ။ ၆ လၾကာလို႔ ကိုယ္ကမႏိုင္ရင္ေတာ့ နာတာရွည္ အသဲေရာဂါ ျဖစ္ပါျပီ။ စိတ္သက္သာရဘို႔တခုကေတာ့ ၉၀% ေသာ က်န္းမာတဲ့လူၾကီးေတြဟာ နာတာရွည္ ျဖစ္မသြားၾကဘူး။ ကေလးေတြက ကံမေကာင္းၾကပါ။ ငယ္ေလ မခံႏိုင္ေလ၊ သိပ္ငယ္လို႔ကေတာ့ ၉၀% မခံႏိုင္ၾကပါ။ နာတာရွည္ ျဖစ္တိုင္းလဲ လူက လူေကာင္းလို အၾကာၾကီး ေနႏိုင္ပါတယ္။ ေနႏိုင္တယ္ဆိုျပီး ေပါ့လို႔ေတာ့ မရပါ။ ေရာဂါလကၡဏာသာ မရွိတာ ပိုးက အသဲကို တစစနဲ႔ ဖ်က္ဆီးေနပါျပီ။
သူ႔ေၾကာင့္ အသဲေျခာက္ေရာဂါ၊ ဒါမွမဟုတ္ အသဲကင္ဆာ ဆက္ျဖစ္တတ္လို႔ ဆိုးလြန္းပါတယ္။ အသဲက လိုသေလာက္ မလုပ္ႏိုင္ေတာ့ခ်ိန္ ေရာက္ရင္ေတာ့ ေသရေတာ့မွာပါ။
အသဲဆိုတာ အေတာ္အလုပ္လုပ္တဲ့အဂၤါျဖစ္ပါတယ္။ စားလိုက္တဲ့အစာထဲက အဆီ နဲ႔ ဆီေတြကို အစာေျခေပးတယ္။ ဒီလိုလုပ္ႏိုင္ဘို႔ (ဘိုင္းလ္) အစာေျခအရည္ထုတ္ေပးတယ္။ စိမ္းစိမ္း၊ နက္နက္၊ ခါးခါး အရည္ကို ေျပာတာပါ။ တေန႔တာ စားတာနဲ႔သံုးတာထဲက ပိုတဲ့ အား(အင္နာဂ်ီ)ကို သိုေလွာင္ေပးထားတယ္။ အစာတို႔ ေဆးတို႔ထဲမွာ အဆိပ္အေတာက္ ပါလာရင္လဲ ဖယ္ရွားေပးတယ္။ ေနာက္ျပီး (ကိုလက္စတီေရာ)၊ ေသြးခဲေစတဲ့ပစၥည္း၊ ပရိုတင္းေတြကိုလဲ ထုတ္လုပ္ေပးပါေသးတယ္။ ဒီလို မ်ားလြန္းတဲ့ အလုပ္ေတြ ၂ ရက္ေလာက္ အလုပ္မလုပ္ေတာ့ရင္ လူဟာ ေသရေတာ့မွာပါ။ အသဲအသက္ ၂ ရက္၊ ဇာတ္နာျပီေပါ့ဗ်ာ။
(ဘီ)ပိုး စ၀င္လာခ်ိန္မွာ တုပ္ေကြးလိုဘဲ နဲနဲဖ်ား၊ ကိုက္ခဲ၊ အစာမစားခ်င္ ဆိုတာေလာက္သာ ခံစားရပါတယ္။ ရွာရွားပါးပါး ဆိုပါစို႔ ၁% ေလာက္သာ မ်က္စိ၀ါ၊ ဆီး၀ါ၊ အန္ခ်င္ ဆိုတဲ့ ခပ္ျပင္းျပင္း ခံစားရတတ္ပါတယ္။
ေသြးစစ္ရင္ အေျဖ ၃ မ်ိဳးထြက္ႏိုင္ပါတယ္။
HBsAb ေတြ႔ရင္ ဒီလူ ကံေကာင္းတယ္။ ခံႏိုင္အားရွိေနျပီ။ သူမ်ားကိုလဲ မကူး၊ ကာကြယ္ေဆးလဲ မလိုဘူး။
HBsAg ေတြ႔ရင္ ေသြးထဲမွာ ပိုးရွိေနျပီ။ ၆ လၾကာရင္ တခါထပ္စစ္ပါ။ ေရာဂါျပီးသြားတာ ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။
HBcAb ေတြ႔တယ္ ဆိုရင္ေတာ့ ကူးစက္ခံေနရျပီမို႔ အသဲအထူးကုဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ရပါေတာ့မယ္။
ဆရာ၀န္ဆီေရာက္ျပန္ေတာ့ တခ်ိဳ႕က ေဆးကုေပးဘို႔ မလိုပါ။ ၆ လတခါ ၁ ႏွစ္တခါေတာ့ ျပန္ျပပါ။ ဆရာ၀န္က အနားခိုင္းမယ္။ အစာေကာင္းေကာင္း စားခိုင္းမယ္။ အဆီနဲရင္ ပိုေကာင္းပါတယ္။ အဆီခ်က္မဲ့စက္က ပ်က္ေန မဟုတ္လား။ ေရမ်ားမ်ား ေသာက္ခိုင္းမယ္။ ေဆးလိပ္၊ အရက္ ျဖတ္ခိုင္းမယ္။ (ေအ) ကာကြယ္ေဆး ထိုးခိုင္းမယ္။ တျခားေနမေကာင္းထိုင္မသာျဖစ္ရင္ ေဆးကို ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ျပီးမွ ေသာက္ဘို႔ သင့္ပါတယ္။ သိတဲ့အတိုင္း ေဆးမွန္သမွ် တိုင္းရင္းေဆးျဖစ္ျဖစ္ မေကာင္းက်ိဳးဆိုတာ ရွိတယ္။ မေကာင္းတာ မွန္သမွ် ေျခဖ်က္ေပးမဲ့ အသဲက မေကာင္းဘူး မဟုတ္ပါလား။
(ဘီ)ပိုးဟာ HIV ထက္ အဆ ၁၀၀ ပိုျပီး ကူးစက္တတ္လို႔ သိထားရပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ကာကြယ္ေဆးကို အားကိုးၾကပါ။ ကာကြယ္ေဆးကို ၃ ၾကိမ္ ၃ ခါတိတိ ထိုးရပါမယ္။ ပဌမတခါထိုးျပီး ေနာက္ ၁ လမွာ ဒုတိယ၊ ေနာက္ ၅ လ မွာ တတိယ။
ေမြးစကေန အသက္ ၁၈ ႏွစ္ေအာက္ေတြကို ကာကြယ္ေဆး ေသျခာေပါက္ ထိုးေပးသင့္ပါတယ္။ လူၾကီးေတြထဲကဆိုရင္ ေဆးရံု-ေဆးခန္းမွာ အလုပ္လုပ္သူေတြ၊ ေထာင္မွာ အလုပ္လုပ္သူနဲ႔ ေထာင္က်သူေတြ၊ မူးယစ္ထိုးေဆး သံုးသူေတြ၊ လိင္တူ ဆက္ဆံသူေတြ၊ က်ား-မ ဆက္ဆံဘက္မ်ားသူေတြ၊ ခႏၶာကုိယ္ရင္းျပီး လုပ္ကိုင္ရသူေတြ၊ မိသားစုအတူေနထဲက တေယာက္ ေယာက္မွာ ပိုးရွိေနရင္၊ ကာကြယ္ေဆး ထိုးေပးသင့္ပါတယ္။ ကိုယ္၀န္ေဆာင္မိခင္က ပိုးရွိေနရင္ ကေလးကို ေမြးျပီးျပီးခ်င္း ကာကြယ္ေဆးနဲ႔ HBIG ဆိုတဲ့ေဆး ထိုးပါေလ။ ပိုး၀င္ျပီးသူမ်ားကေတာ့ ကာကြယ္ေဆး မထူးေတာ့ပါ။
(ဘီ)ပိုးရွိသူကို ေဆးေပးတာဟာ အသဲေျခာက္တာနဲ႔ ကင္ဆာအဆင့္ ေရာက္မသြားဘို႔သာ ရည္ရြယ္ႏိုင္တာပါ။ ရိုးရိုးသားသား ေျပာရရင္ ေပ်ာက္သြားေအာင္ ကုတဲ့ေဆး မရွိေသးပါ။ အသဲေျခာက္တာဆိုရင္ေတာ့ လုပ္ေပးႏိုင္တာက အသဲအစားထိုးေပးတာပါဘဲ။ သိတဲ့အတိုင္း ဒီလိုလုပ္တာဟာ အင္မတန္ ကရိကထမ်ား၊ ေငြကုန္ေၾကးက်မ်ား၊ ရာသက္ပန္ လူနာဘ၀ ေရာက္သြားရတာမ်ိဳးပါ။
အသဲကင္ဆာကေတာ့ ေရာဂါနာမယ္တပ္ျပီး ၆ လ ထက္ အသက္မရွည္ပါ။ ဒီလိုေရးတာက အေတြ႕အၾကံဳအရ ေရးလိုက္တာပါ။ ေဆးကုသက္က အခုဆို အႏွစ္ ၃၀ ေတာ့ ေက်ာ္ျပီေပါ့။ ေနရာေဒသလဲ စံုတယ္ေပါ့။ အသဲကင္ဆာ လူနာက ၁၀၀ မေက်ာ္ပါ။ ကြ်န္ေတာ္သိတဲ့ အသဲကင္ဆာလူနာေတြထဲမယ္ ဆင္းရဲတဲ့လူေရာ၊ ခ်မ္းသာသူေရာ၊ ဆရာ၀န္ပါ ပါတယ္။ သုေတသန တခုဆိုတာ ဒီေလာက္နဲ႔ မရပါ။ ေသေျခာတာက ေယာက္်ားက လံုး၀အမ်ားစုျဖစ္တယ္။ ကုသၾကတာကလဲ တိုင္းျပည္ ၃ ခု(ျမန္မာျပည္၊ အိႏၵိယ နဲ႔ ထိုင္း)ေတြမွာ ျဖစ္ေပမဲ့ အားလံုး ၅ ႏွစ္မခံၾကပါ။
သုေတသနစာေတြကို ေလ့လာရင္ အမ်ားၾကီးနဲ႔ အမ်ိဳးမ်ိဳးေတြ႕ပါမယ္။ ၅ ႏွစ္မက ခံသူေတြရွိပါသတဲ့။ ဒါေပမဲ့ “အသဲကင္ဆာ ကုသေရး” ဆိုတာ “ဘီလ်ံေဒၚလာ စီးပြါးေရး”ျဖစ္ပါတယ္။ စီးပြါးေရးသမားေတြက အင္မတန္ ေၾကာ္ညာ ေကာင္းၾကတာကလား။
အသဲေကာင္းၾကပါေစ။
တင့္ေဆြ
၃၀-၈-၀၉
(ဘီ)ပိုးဆိုတာ (HBV) ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးကိုေခၚၾကတာပါ။ သူ႔ေၾကာင့္ျဖစ္ရတဲ့ Hepatitis B ဟာ အျဖစ္မ်ားတဲ့ အသဲကူးစက္ေရာဂါ အျပင္းစားျဖစ္တယ္။ သမိုင္းေၾကာင္းပါေျပာရရင္ သီေပါမင္း ပါေတာ္မူတဲ့ ၁၈၈၅ ခုႏွစ္ကစျပီး ကပ္ေရာဂါအသြင္ စျဖစ္ခဲ့ပါသတဲ့။ ပိုးက ေသြးထဲကို တနည္းနည္းနဲ႔ ေရာက္လာျပီး၊ ကိုယ္ထဲက အရည္ေတြထဲထိ ၀င္လာတာ ျဖစ္တယ္။ တကမာၻလံုးဆိုရင္ ၃ ေယာက္မွာ ၁ ေယာက္ရွိႏိုင္တယ္။ အဲဒီထဲက ၇ ေယာက္မွာ ၁ ေယာက္က နာတာရွည္ အဆင့္ ရွိႏိုင္တယ္။ “ႏူရာ ၀ဲစြဲ” ဆိုသလို ဆင္းရဲၾကတဲ့ အာရွ၊ အာဖရိကနဲ႔ ေတာင္အေမရိကမွာ ပိုျဖစ္ေနပါတယ္။
ဘယ္လိုလုပ္ ကူးသလဲေမးရင္ AIDS နဲ႔ အတူတူပါဘဲ။ ေသြးသြင္းတာ၊ ေသြး-ေသြးခ်င္းထိတာ (ေသြးကိုကိုင္ရင္ လက္အိတ္ မသံုးတာ)၊ ပိုးသန္႔မထားတဲ့ ေဆးထိုးအပ္သံုးတာ၊ အကာကြယ္မဲ့ လိင္ဆက္ဆံတာ (ကြန္ဒြန္ မသံုးတာ)၊ ကိုယ္မွာရွိတဲ့ အရည္မွန္သမွ်မွာလဲ ပိုးရွိေနမွာမို႔ လိင္ဆက္ဆံတာနဲ႔ ကူးရတာျဖစ္တယ္။ ေရာဂါရွိတဲ့ မိခင္ကေန ေမြးလာတဲ့ကေလးဆီ ကူးတာေတြျဖစ္တယ္။ အေမေသြးဟာ အခ်င္း-ခ်က္ၾကိဳးကေန ကေလးဆီ ေရာက္ရတာ မဟုတ္လား။
အေသးစိတ္ေျပာရရင္ လွခ်င္တဲ့မိန္းကေလးမ်ား မဂၤလာေဆာင္သြားမွာမို႔ နားကပ္ လဲ၀တ္တာ၊ ခပ္ပ်င္းပ်င္း ေယာက္်ားေလးမ်ား ႏုတ္ခမ္းေမႊးရိတ္တဲ့ဒါး၊ သြားတိုက္တံ၊ လက္သဲညွပ္၊ ရွယ္ယာလုပ္တာ။ ဆံပင္ညွပ္ဆိုင္၊ အလွျပင္ဆိုင္က တခါသံုးဒါး မသံုးရင္လဲ ကူးႏိုင္တယ္။ ဆြဲေဆာင္မႈရွိခ်င္လြန္းလို႔ (တက္တူး) အရုပ္ ထိုးသူေတြ၊ ဟိုေနရာ ဒီေနရာ ကြင္းတပ္သူေတြ။
ဒါေပမဲ့ အစိုးရိမ္ မလြန္ပါနဲ႔။ ပိုးရွိေနသူက ခ်က္ျပဳတ္တာ စားမိလို႔ မကူးပါ။ လက္တြဲလမ္းေလ်ာက္လဲ မကူးပါ၊ ႏွာေျခ၊ ေခ်ာင္ဆိုးတာနဲ႔ မကူးပါ။ အတူတူျခင္ကိုက္လဲ မကူးဘူး။ တဲအိုပ်က္မွာ အတူေနယံုနဲ႔လဲ မကူးပါခင္ဗ်ား။
ဒီပိုး၀င္လာရင္ တျခားပိုးေတြ၀င္လာတဲ့အခါ လုပ္သလို ခႏၶာကိုယ္က ခံျပီးတိုက္ထုတ္ပါတယ္။ ကိုယ္ကႏိုင္ရင္ ျပီးျပီး ေပ်ာက္ေပ်ာက္ ျဖစ္သြားေရာ။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ (အင္တီေဘာ္ဒီ) လို႔ေခၚတဲ့ ခံႏိုင္စြမ္း (အတြင္းအား ေပါ့ဗ်ာ) ရလာလို႔ပါ။ ေနာက္ထပ္ (ဘီ)ပိုး၀င္လာရင္ ဒီဓါတ္ကေန ျပန္တိုက္ျပစ္ပါမယ္။
၀တၳဳဇာတ္ေၾကာင္းေရးသလို တက္လိုက္ က်လိုက္ ေျပာျပရေတာ့မွာဘဲ။ ၆ လၾကာလို႔ ကိုယ္ကမႏိုင္ရင္ေတာ့ နာတာရွည္ အသဲေရာဂါ ျဖစ္ပါျပီ။ စိတ္သက္သာရဘို႔တခုကေတာ့ ၉၀% ေသာ က်န္းမာတဲ့လူၾကီးေတြဟာ နာတာရွည္ ျဖစ္မသြားၾကဘူး။ ကေလးေတြက ကံမေကာင္းၾကပါ။ ငယ္ေလ မခံႏိုင္ေလ၊ သိပ္ငယ္လို႔ကေတာ့ ၉၀% မခံႏိုင္ၾကပါ။ နာတာရွည္ ျဖစ္တိုင္းလဲ လူက လူေကာင္းလို အၾကာၾကီး ေနႏိုင္ပါတယ္။ ေနႏိုင္တယ္ဆိုျပီး ေပါ့လို႔ေတာ့ မရပါ။ ေရာဂါလကၡဏာသာ မရွိတာ ပိုးက အသဲကို တစစနဲ႔ ဖ်က္ဆီးေနပါျပီ။
သူ႔ေၾကာင့္ အသဲေျခာက္ေရာဂါ၊ ဒါမွမဟုတ္ အသဲကင္ဆာ ဆက္ျဖစ္တတ္လို႔ ဆိုးလြန္းပါတယ္။ အသဲက လိုသေလာက္ မလုပ္ႏိုင္ေတာ့ခ်ိန္ ေရာက္ရင္ေတာ့ ေသရေတာ့မွာပါ။
အသဲဆိုတာ အေတာ္အလုပ္လုပ္တဲ့အဂၤါျဖစ္ပါတယ္။ စားလိုက္တဲ့အစာထဲက အဆီ နဲ႔ ဆီေတြကို အစာေျခေပးတယ္။ ဒီလိုလုပ္ႏိုင္ဘို႔ (ဘိုင္းလ္) အစာေျခအရည္ထုတ္ေပးတယ္။ စိမ္းစိမ္း၊ နက္နက္၊ ခါးခါး အရည္ကို ေျပာတာပါ။ တေန႔တာ စားတာနဲ႔သံုးတာထဲက ပိုတဲ့ အား(အင္နာဂ်ီ)ကို သိုေလွာင္ေပးထားတယ္။ အစာတို႔ ေဆးတို႔ထဲမွာ အဆိပ္အေတာက္ ပါလာရင္လဲ ဖယ္ရွားေပးတယ္။ ေနာက္ျပီး (ကိုလက္စတီေရာ)၊ ေသြးခဲေစတဲ့ပစၥည္း၊ ပရိုတင္းေတြကိုလဲ ထုတ္လုပ္ေပးပါေသးတယ္။ ဒီလို မ်ားလြန္းတဲ့ အလုပ္ေတြ ၂ ရက္ေလာက္ အလုပ္မလုပ္ေတာ့ရင္ လူဟာ ေသရေတာ့မွာပါ။ အသဲအသက္ ၂ ရက္၊ ဇာတ္နာျပီေပါ့ဗ်ာ။
(ဘီ)ပိုး စ၀င္လာခ်ိန္မွာ တုပ္ေကြးလိုဘဲ နဲနဲဖ်ား၊ ကိုက္ခဲ၊ အစာမစားခ်င္ ဆိုတာေလာက္သာ ခံစားရပါတယ္။ ရွာရွားပါးပါး ဆိုပါစို႔ ၁% ေလာက္သာ မ်က္စိ၀ါ၊ ဆီး၀ါ၊ အန္ခ်င္ ဆိုတဲ့ ခပ္ျပင္းျပင္း ခံစားရတတ္ပါတယ္။
ေသြးစစ္ရင္ အေျဖ ၃ မ်ိဳးထြက္ႏိုင္ပါတယ္။
HBsAb ေတြ႔ရင္ ဒီလူ ကံေကာင္းတယ္။ ခံႏိုင္အားရွိေနျပီ။ သူမ်ားကိုလဲ မကူး၊ ကာကြယ္ေဆးလဲ မလိုဘူး။
HBsAg ေတြ႔ရင္ ေသြးထဲမွာ ပိုးရွိေနျပီ။ ၆ လၾကာရင္ တခါထပ္စစ္ပါ။ ေရာဂါျပီးသြားတာ ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။
HBcAb ေတြ႔တယ္ ဆိုရင္ေတာ့ ကူးစက္ခံေနရျပီမို႔ အသဲအထူးကုဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ရပါေတာ့မယ္။
ဆရာ၀န္ဆီေရာက္ျပန္ေတာ့ တခ်ိဳ႕က ေဆးကုေပးဘို႔ မလိုပါ။ ၆ လတခါ ၁ ႏွစ္တခါေတာ့ ျပန္ျပပါ။ ဆရာ၀န္က အနားခိုင္းမယ္။ အစာေကာင္းေကာင္း စားခိုင္းမယ္။ အဆီနဲရင္ ပိုေကာင္းပါတယ္။ အဆီခ်က္မဲ့စက္က ပ်က္ေန မဟုတ္လား။ ေရမ်ားမ်ား ေသာက္ခိုင္းမယ္။ ေဆးလိပ္၊ အရက္ ျဖတ္ခိုင္းမယ္။ (ေအ) ကာကြယ္ေဆး ထိုးခိုင္းမယ္။ တျခားေနမေကာင္းထိုင္မသာျဖစ္ရင္ ေဆးကို ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ျပီးမွ ေသာက္ဘို႔ သင့္ပါတယ္။ သိတဲ့အတိုင္း ေဆးမွန္သမွ် တိုင္းရင္းေဆးျဖစ္ျဖစ္ မေကာင္းက်ိဳးဆိုတာ ရွိတယ္။ မေကာင္းတာ မွန္သမွ် ေျခဖ်က္ေပးမဲ့ အသဲက မေကာင္းဘူး မဟုတ္ပါလား။
(ဘီ)ပိုးဟာ HIV ထက္ အဆ ၁၀၀ ပိုျပီး ကူးစက္တတ္လို႔ သိထားရပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ကာကြယ္ေဆးကို အားကိုးၾကပါ။ ကာကြယ္ေဆးကို ၃ ၾကိမ္ ၃ ခါတိတိ ထိုးရပါမယ္။ ပဌမတခါထိုးျပီး ေနာက္ ၁ လမွာ ဒုတိယ၊ ေနာက္ ၅ လ မွာ တတိယ။
ေမြးစကေန အသက္ ၁၈ ႏွစ္ေအာက္ေတြကို ကာကြယ္ေဆး ေသျခာေပါက္ ထိုးေပးသင့္ပါတယ္။ လူၾကီးေတြထဲကဆိုရင္ ေဆးရံု-ေဆးခန္းမွာ အလုပ္လုပ္သူေတြ၊ ေထာင္မွာ အလုပ္လုပ္သူနဲ႔ ေထာင္က်သူေတြ၊ မူးယစ္ထိုးေဆး သံုးသူေတြ၊ လိင္တူ ဆက္ဆံသူေတြ၊ က်ား-မ ဆက္ဆံဘက္မ်ားသူေတြ၊ ခႏၶာကုိယ္ရင္းျပီး လုပ္ကိုင္ရသူေတြ၊ မိသားစုအတူေနထဲက တေယာက္ ေယာက္မွာ ပိုးရွိေနရင္၊ ကာကြယ္ေဆး ထိုးေပးသင့္ပါတယ္။ ကိုယ္၀န္ေဆာင္မိခင္က ပိုးရွိေနရင္ ကေလးကို ေမြးျပီးျပီးခ်င္း ကာကြယ္ေဆးနဲ႔ HBIG ဆိုတဲ့ေဆး ထိုးပါေလ။ ပိုး၀င္ျပီးသူမ်ားကေတာ့ ကာကြယ္ေဆး မထူးေတာ့ပါ။
(ဘီ)ပိုးရွိသူကို ေဆးေပးတာဟာ အသဲေျခာက္တာနဲ႔ ကင္ဆာအဆင့္ ေရာက္မသြားဘို႔သာ ရည္ရြယ္ႏိုင္တာပါ။ ရိုးရိုးသားသား ေျပာရရင္ ေပ်ာက္သြားေအာင္ ကုတဲ့ေဆး မရွိေသးပါ။ အသဲေျခာက္တာဆိုရင္ေတာ့ လုပ္ေပးႏိုင္တာက အသဲအစားထိုးေပးတာပါဘဲ။ သိတဲ့အတိုင္း ဒီလိုလုပ္တာဟာ အင္မတန္ ကရိကထမ်ား၊ ေငြကုန္ေၾကးက်မ်ား၊ ရာသက္ပန္ လူနာဘ၀ ေရာက္သြားရတာမ်ိဳးပါ။
အသဲကင္ဆာကေတာ့ ေရာဂါနာမယ္တပ္ျပီး ၆ လ ထက္ အသက္မရွည္ပါ။ ဒီလိုေရးတာက အေတြ႕အၾကံဳအရ ေရးလိုက္တာပါ။ ေဆးကုသက္က အခုဆို အႏွစ္ ၃၀ ေတာ့ ေက်ာ္ျပီေပါ့။ ေနရာေဒသလဲ စံုတယ္ေပါ့။ အသဲကင္ဆာ လူနာက ၁၀၀ မေက်ာ္ပါ။ ကြ်န္ေတာ္သိတဲ့ အသဲကင္ဆာလူနာေတြထဲမယ္ ဆင္းရဲတဲ့လူေရာ၊ ခ်မ္းသာသူေရာ၊ ဆရာ၀န္ပါ ပါတယ္။ သုေတသန တခုဆိုတာ ဒီေလာက္နဲ႔ မရပါ။ ေသေျခာတာက ေယာက္်ားက လံုး၀အမ်ားစုျဖစ္တယ္။ ကုသၾကတာကလဲ တိုင္းျပည္ ၃ ခု(ျမန္မာျပည္၊ အိႏၵိယ နဲ႔ ထိုင္း)ေတြမွာ ျဖစ္ေပမဲ့ အားလံုး ၅ ႏွစ္မခံၾကပါ။
သုေတသနစာေတြကို ေလ့လာရင္ အမ်ားၾကီးနဲ႔ အမ်ိဳးမ်ိဳးေတြ႕ပါမယ္။ ၅ ႏွစ္မက ခံသူေတြရွိပါသတဲ့။ ဒါေပမဲ့ “အသဲကင္ဆာ ကုသေရး” ဆိုတာ “ဘီလ်ံေဒၚလာ စီးပြါးေရး”ျဖစ္ပါတယ္။ စီးပြါးေရးသမားေတြက အင္မတန္ ေၾကာ္ညာ ေကာင္းၾကတာကလား။
အသဲေကာင္းၾကပါေစ။
တင့္ေဆြ
၃၀-၈-၀၉
စီ ပိုး
စကားထာဖြက္မယ္။ ေအမဟုတ္၊ ဘီမဟုတ္ဆိုတာ ဘာလဲ။
အသဲေရာင္အသား၀ါေရာဂါဟာ ရာဇ၀င္နဲ႔ပါ။ လြန္ခဲ့တဲ့ ရာစုႏွစ္တ၀က္ေလာက္က တမ်ိဳးထဲဆိုရေလာက္ေအာင္ လူသိလဲ နည္း၊ ဆိုး၀ါးတာလဲ မဟုတ္ပါ။ မၾကာခင္ ေနာက္တမ်ိဳးေပၚလာတယ္။ ေနာက္ေပၚက အေတာ္ ဆိုးတယ္။ နာမည္တပ္ေတာ့ အလြယ္ဆံုး ေရြးလိုက္တယ္။ အၾကီးေကာင္က ေအ၊ ေနာက္ေပါက္ကို ဘီ။ မၾကာပါဘူး၊ လူဦးေရ တိုးလာေတာ့ တတိယ အေကာင္ကို ေအမဟုတ္ ဘီမဟုတ္လုပ္လိုက္ၾကေရာ။ ခုဆို ေမြးခ်င္း ၆ ေယာက္ေတာင္ ရွိေနျပီ။ ေအ၊ ဘီ၊ စီ၊ ဒီ၊ အီး၊ နဲ႔ ဂ်ီ။ တကယ္လို႔ ၂၆ ထက္ေက်ာ္ရင္ ကားနံပါတ္ေပးရသလို လုပ္မွာေပါ့။
လူတကုိယ္မွာ အသဲတခုသာရွိျပီး၊ သူ႔ကို စက္ရံုတခုလို႔ တင္စားၾကတယ္။ စားသမွ်၊ ေသာက္သမွ်၊ ကိုယ္ကေန ထုတ္သမွ်ထဲက အဆိပ္အေတာက္ မွန္သမွ်ကို ေျခဖ်က္ သန္႔စင္ေပးတယ္။ (ပရိုတင္း) နဲ႔ အခ်ိဳဳ(သၾကား)ေတြကိုလဲ အသဲကပဲ ခႏၶာကိုယ္ကေန အသံုးျပဳႏိုင္ေအာင္ ျပဳျပင္ေပးတယ္။ ဒါတင္မက ဗီတာမင္၊ ေဟာ္မုန္း၊ (ကိုလက္စတီေရာ)၊ နဲ႔ ဓါတ္ဆားေတြကိုလဲ လိုတဲ့အခါ ထုတ္ေပးဘို႔ ဂိုေထာင္လုပ္ေပးေသးတယ္။ စက္ရံုေရာ (၀ဲယားေဟာက္စ္)ပါ ျဖစ္ေရာ။
အသဲေရာင္ရတဲ့ အေၾကာင္းေတြထဲမွာ ဗိုင္းရပ္စ္ အျပင္ ေဆးတခ်ိဳ႕၊ ေရာဂါတခ်ိဳ႕၊ အဆိတ္အေတာက္ နဲ႔ ဗက္တီးရီးယား ေတြလဲပါတယ္။ ဗိုင္းရပ္စ္ အသဲေရာင္ေရာဂါကို ပိုးနာမယ္ေတြအတိုင္း A, B, C, D, E, G ဆိုျပီး၊ ၆ မ်ိဳး ခြဲထားတယ္။ (ေအ) နဲ႔ (အီး)တို႔က ပါးစပ္ကေန၀င္၊ စအိုကေနထြက္တဲ့လမ္းေၾကာင္းကေန ကူးစက္တာ။ သိပ္မခံရပါဘူး။ ကုရတာကလည္း အနားယူ၊ ေရနဲ႔အရည္ မ်ားမ်ားအေသာက္ခိုင္းယံုပါ။ (အီး)က ကုလားဗ်။ နယူးေဒလီမွာ စေတြ႔ခဲ့တာ။ (ဘီ) အေၾကာင္းကိုေတာ့ ဆိုးလို႔ သီးျခားေရးထားပါတယ္။ ေနာက္မွေပါက္တဲ့ေရႊၾကာပင္ (ဂ်ီ)ကေတာ့ လူမသိ-သူမသိ ရွိပါေသးတယ္။ (အက္ဖ္)ဆိုတာကို လူရာမသြင္းဘူး။
(စီ)က အဆိုးဆံုး။ (ဘီ)လိုဘဲ ဆိုးတာခ်င္းအတူတူ ကာကြယ္ေဆး မေပၚေသးဘူး။ (စီ)ပိုးက ဒုတိယကမၻာစစ္ ေလာက္ကတည္းက ရွိခဲ့ေပမဲ့ နာမယ္ေပး ကင္ပြန္းတပ္ခံရတာက အသက္ ၅၀ ရွိလို႔ ၁၉၈၉ ၾကမွပါ။ အရင္ကေတာ့ သူ႔ကို ေအမဟုတ္-ဘီမဟုတ္လို႔ ေခၚခဲ့တဲ့အေကာင္ေပါ့။
Hepatitis C virus (HCV) ဗိုင္းရပ္စ္ စီ ပိုး၀င္ရင္ သာမန္ကာရွန္ကာ ၁ ပါတ္ ၂ပါတ္ေလာက္သာ ခံစားရတာမ်ိဳးနဲ႔ အသက္ကိုပါ ရန္ရွာတဲ့အဆင့္မ်ိဳး ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အဆိုးႏွစ္ေကာင္ျဖစ္တဲ့ ဘီ နဲ႔ စီ မတူတာက ဘီပိုးဟာ အထဲ၀င္ျပီး၊ ကင္းစင္သြားႏိုင္ေပမဲ့ စီပိုးကေတာ့ အျမဲ ရွိေနတတ္တယ္။ ဘီပိုးက လိင္ကေနတဆင့္ ကူးစက္တာ မ်ားျပီး၊ စီပိုးကေတာ့ ေသြးကတဆင့္ ကူးတာက အဓိက ျဖစ္တယ္။
(စီ) ျဖစ္ရင္ ေရာဂါလကၡဏာမရွိဘဲ ေနတတ္လို႔၊ အေတာ္မ်ားမ်ားက ေဆးစစ္တဲ့အခါ အမွတ္မထင္ ပိုးရွိေနတာကို ေတြ႕ၾကရတယ္။ တေယာက္ေယာက္မွာ (စီ)ပိုး ေတြ႔တယ္လို႔ဆိုရင္ သူဟာ ကမၻာေပၚက လူေပါင္း သန္း ၁၇၀ ထဲက တေယာက္ပါ။ အေၾကာက္မၾကီးေအာင္ ေျပာရရင္ ၁၀၀ မွာ ၈၀-ဂ၅ ေယာက္ေလာက္က နာတာရွည္ မျဖစ္ၾကပါ။ နာတာရွည္ကေန ေနာက္ဆက္တြဲ ဆိုး၀ါးတာေတြျဖစ္တဲ့ ရာႏွဳန္းကလည္း ၅ ဂဏန္းေအာက္မွာပါ။
နာမည္ၾကီးလူဆိုး AIDS ျဖစ္ေစတဲ့ HIV နဲ႔ မတူတာက ပိုးရွိတဲ့မေအကေန ကေလးကို စီမွာက ၅% ေလာက္သာ ကူးေစႏိုင္ပါတယ္။ ဖေအမွာ စီပိုးရွိေနေပမဲ့ သူ႔ကေလးကို (ေသြးမထိမခ်င္း) မကူးဘူး။ လိင္လမ္းကေန ကူးတာကလဲ HIV နဲ႔ B တို႔ေလာက္ မဟုတ္ျပန္ဘူး။ (စီ)ကို တလင္တမယား လိင္ကေနကူးတယ္ဆိုတာ ရွားပါတယ္။
ေသြး(မစစ္ဘဲ)သြင္းတာ၊ ေသြး-ေသြးခ်င္းထိတာ၊ ေဆးထိုးအပ္ သီးျခားမသံုးတာ၊ နားကပ္ လဲ၀တ္တာ၊ မုတ္ဆိပ္ရိတ္ဒါး၊ သြားတိုက္တံ၊ လက္သဲညွပ္ တြဲသံုးတာ၊ (တက္တူး)ထိုးတာ၊ ဟိုေနရာ ဒီေနရာ ကြင္းတပ္တာေတြကေန ကူးရတာပါ။ ဒါေပမဲ့ ပိုးရွိေနသူ ခ်က္ျပဳတ္တာ စားမိလို႔ မကူးပါ။ လက္တြဲေလ်ာက္တာ၊ ႏွာေျခ၊ ေခ်ာင္းဆိုး၊ တစ္အိမ္တည္း အတူေနတာနဲ႔လဲ မကူးဘူး။ ေခြ်း၊ သြားရည္၊ မ်က္ရည္ေတြကေန မကူးပါ။ ပိုးရွိတဲ့မေအက ႏို႔တိုက္တာနဲ႔ မကူးပါ။ ရာသီေသြးကေတာ့ ကူးႏိုင္တယ္။
(စီ)ပိုး အ၀င္ခံရရင္ အစေတာ့ တုပ္ေကြးလိုပါဘဲ။ မစားခ်င္မေသာက္ခ်င္၊ အားယုတ္၊ ပ်ိဳ႕ခ်င္သလိုေန၊ အဆစ္ေတြ အသားေတြနာ၊ သတိထားရင္ အသဲရွိရာ ဗိုက္ညာဘက္အထက္နားမွာ နာမယ္။ ကိုယ္ပူတာလဲရွိႏိုင္တယ္။ ၾကာလာရင္ ၀ါလာမယ္။ အမ်ားသိၾကတဲ့ (ဂြ်န္းဒစ္)။ ၾကာတယ္ဆိုတာ ဆယ္စုႏွစ္နဲ႔ခ်ီႏိုင္တယ္။ ေရာဂါလကၡဏာမေပၚေပမဲ့ ပိုးက အသဲကို ဖ်က္ေနျပီ၊ သူမ်ားကိုလဲ ကိုယ့္ေသြးနဲ႔ထိရင္ ကူးႏိုင္ေနျပီ။
အသဲက စျဖစ္ေတာ့ မာလာမယ္၊ ေနာက္ အမာရြတ္လိုျဖစ္လာမယ္။ ၁၇% ကေန ၂၀% ေလာက္က Cirrhosis အသဲေျခာက္တာ ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ ဆိုး၀ါးလြန္းတဲ့ အဆင့္ေရာက္ရင္ အသားေတြ ၀ါမယ္၊ စိတ္က ေတြးရ-ၾကံရတာေတြ ေ၀၀ါးလာမယ္၊ အရည္ေတြမ်ားလာလို႔ ဗိုက္ေဖါင္းလာမယ္၊ အစာလမ္းကေန ေသြးယိုတာျဖစ္မယ္။ ကံဆိုးသူ ၂% ကေတာ့ Hepatocellular Carcinoma ေခၚတဲ့ အသဲကင္ဆာမွာ အျဖစ္အမ်ားဆံုးေရာဂါ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။
ေသျခာေအာင္လုပ္ရမွာက ေသြးစစ္ပါ။ ပိုးရွိ-မရွိ၊ ပိုးဘယ္ေလာက္မ်ားလဲ၊ Liver biopsy အသဲရဲ႕ အသားစ ထုတ္ယူ စစ္ေဆးတာက အေသျခာဆံုးပါ။ ေနာက္ Hepatitis C antibody test နဲ႔ PCR test အျပင္ အသဲအေျခအေနကို ဆန္းစစ္ဘို႔ Liver function tests လုပ္ရတယ္။ တိက်ေအာင္ Hepatitis C Genotype test ဆိုတဲ့ ပိုး အမ်ိဳးအစား ခြဲတာလဲ လုပ္ရျပန္ပါေသးတယ္။ (စီ) ရွိေနရင္ HIV ကိုပါ စစ္ပါ။ ႏွစ္ခုလံုး တြဲရွိသူေတြ ရွိတယ္။ HIV က ပိုဆိုးတာက ကိုယ္ရဲ႕ ခုခံအားစနစ္ၾကီးကို ဖ်က္ျပစ္လို႔ပါ။ နဲနဲေကာင္းတာက HIV ကို ကုဘို႔ ေဆးေတြရွိေနျပီ။ နဲနဲလို႔ ေျပာရတာက ေဆးက သက္သာေစဘို႔သာ ျဖစ္ျပီး၊ အေပ်ာက္မရေသးလို႔ပါ။
မကူးေအာင္ ကာကြယ္နည္းအတိုင္း (စီ)ပိုးရွိသူေတြ ဆင္ျခင္ရပါမယ္။ မူးယစ္ေဆးသံုးတာ၊ (တက္တူး)ထိုးတာ၊ ဟိုကြင္း-ဒီကြင္းတပ္တာ၊ ကြန္ဒြန္းမပါ လိင္ဆက္ဆံတာေတြ ေရွာင္ပါ။ အရက္ျဖတ္ပါ။ ေကာင္းေကာင္းနား၊ ေကာင္းေကာင္းစားပါ။ အသီးအရြက္၊ အသီးအႏွံ၊ အေစ့အဆံ ဆိုရင္ တခုလံုးပါတာမ်ိဳး စားပါ။
ပိုးေတြ႔ရင္ ေဆးကုဘို႔လို-မလို ဆရာ၀န္ကဆံုးျဖတ္ပါမယ္။ ေရာဂါက အႏၲရာယ္နည္းေနရင္ ေဆးေပးခ်င္မွ ေပးပါလိမ့္မယ္။ ေဆးက ထိုးေဆးေရာ စားေဆးပါေပးမွာပါ။ တနည္းက ၄၈ ပါတ္ၾကာမွာျဖစ္ျပီး၊ တနည္းက ၂၄ ပါတ္။ လိုရင္ ေနာက္ တေၾကာ့ လိုပါမယ္။ ေဆးက ၂ မ်ိဳးသံုးေနပါတယ္။ Interferon ထိုးေဆး နဲ႔ Ribavirin စားေဆး ေတြပါ။ Injection Interferon ကို ၇ ရက္ တပါတ္မွာ ၃ ၾကိမ္ထိုးတယ္။ ေနာက္ေပၚေဆး Pegylated ကေတာ့ ၁ ပါတ္မွာ ၁ ၾကိမ္နဲ႔ရတယ္။ Ribavirin စားေဆးကို ၁ ျပား တေန႔ ၂ ၾကိမ္။ ေဆး ၂ မ်ိဳးတြဲကုတာမို႔ Combination therapy ေခၚၾကတယ္။ ပူးတြဲစစ္ဆင္ေရး ေပါ့ဗ်ာ။ ၆ လ ကေန ၁၂ လၾကာပါမယ္။
ေဆးေတြကေတာ့ ျပင္းေတာ့ တုပ္ေကြးခပ္ဆိုးဆိုး ျဖစ္ေနသလို ခံစားရမယ္။ ေမာပန္း၊ ေခါင္းကိုက္၊ အဆစ္အျမစ္နာ၊ ခ်မ္း၊ အအိပ္ပ်က္၊ ကိုယ္ပူ၊ စာၾကည့္မရ၊ အာရံုစိုက္မရ၊ စိတ္ဓါတ္က်တာလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ေနာက္ဆံုးကေတာ့ အသဲ အစားထိုးေပးရတာပါ။ နားလည္ဘို႔က အသဲအစားထိုးေပမဲ့ ပိုးေသေအာင္ ေဆးလိုေနမွာပါ။ စီပိုးရွိသူေတြကို ေအ နဲ႔ ဘီ ကာကြယ္ေဆးေတြ ထိုးခိုင္းပါမယ္။
စီပိုးရွိသူမ်ား အကိုက္အခဲ ေပ်ာက္ေဆး Acetaminophen (Tylenol, Panadol) ကို ေရွာင္ရမယ္။ Ibuprofen က အသဲမေျခာက္ေသးရင္ ေသာက္လို႔ရတယ္။ Aspirin ကေတာ့ အစာအိမ္ျပႆနာမရွိသ၍ ေသာက္ႏိုင္တယ္။ သံဓါတ္စားေဆး Iron supplements မေပးသင့္ဘူး ေျပာၾကတယ္။ အစားထဲပါသေလာက္ သံဓါတ္က ဘာမွမျဖစ္ပါ။
တျခားေဆးကုနည္းေတြလဲ ရွိပါေသးတယ္။ Aromatherapy အနံ႔နဲ႔ေဆးကုနည္း၊ Massage therapy အႏွိပ္ခံနည္း၊ Yoga ေရာဂနည္းေတြပါ။ အပန္းလဲမၾကီး၊ စခန္းလဲနီးရင္ သံုးပါ။ Meditation စိတ္တည္ျငိမ္ေအာင္ ရွဳမွတ္နည္းလဲ ပါတယ္။ စိတ္ရဲ႕စြမ္းအားကို ကြ်န္ေတာ္တို႔လူမ်ိဳးေတြက အသိဆံုးမဟုတ္ပါလား။
Dr. တင့္ေဆြ
၇-၉-၀၉
အသဲေရာင္အသား၀ါေရာဂါဟာ ရာဇ၀င္နဲ႔ပါ။ လြန္ခဲ့တဲ့ ရာစုႏွစ္တ၀က္ေလာက္က တမ်ိဳးထဲဆိုရေလာက္ေအာင္ လူသိလဲ နည္း၊ ဆိုး၀ါးတာလဲ မဟုတ္ပါ။ မၾကာခင္ ေနာက္တမ်ိဳးေပၚလာတယ္။ ေနာက္ေပၚက အေတာ္ ဆိုးတယ္။ နာမည္တပ္ေတာ့ အလြယ္ဆံုး ေရြးလိုက္တယ္။ အၾကီးေကာင္က ေအ၊ ေနာက္ေပါက္ကို ဘီ။ မၾကာပါဘူး၊ လူဦးေရ တိုးလာေတာ့ တတိယ အေကာင္ကို ေအမဟုတ္ ဘီမဟုတ္လုပ္လိုက္ၾကေရာ။ ခုဆို ေမြးခ်င္း ၆ ေယာက္ေတာင္ ရွိေနျပီ။ ေအ၊ ဘီ၊ စီ၊ ဒီ၊ အီး၊ နဲ႔ ဂ်ီ။ တကယ္လို႔ ၂၆ ထက္ေက်ာ္ရင္ ကားနံပါတ္ေပးရသလို လုပ္မွာေပါ့။
လူတကုိယ္မွာ အသဲတခုသာရွိျပီး၊ သူ႔ကို စက္ရံုတခုလို႔ တင္စားၾကတယ္။ စားသမွ်၊ ေသာက္သမွ်၊ ကိုယ္ကေန ထုတ္သမွ်ထဲက အဆိပ္အေတာက္ မွန္သမွ်ကို ေျခဖ်က္ သန္႔စင္ေပးတယ္။ (ပရိုတင္း) နဲ႔ အခ်ိဳဳ(သၾကား)ေတြကိုလဲ အသဲကပဲ ခႏၶာကိုယ္ကေန အသံုးျပဳႏိုင္ေအာင္ ျပဳျပင္ေပးတယ္။ ဒါတင္မက ဗီတာမင္၊ ေဟာ္မုန္း၊ (ကိုလက္စတီေရာ)၊ နဲ႔ ဓါတ္ဆားေတြကိုလဲ လိုတဲ့အခါ ထုတ္ေပးဘို႔ ဂိုေထာင္လုပ္ေပးေသးတယ္။ စက္ရံုေရာ (၀ဲယားေဟာက္စ္)ပါ ျဖစ္ေရာ။
အသဲေရာင္ရတဲ့ အေၾကာင္းေတြထဲမွာ ဗိုင္းရပ္စ္ အျပင္ ေဆးတခ်ိဳ႕၊ ေရာဂါတခ်ိဳ႕၊ အဆိတ္အေတာက္ နဲ႔ ဗက္တီးရီးယား ေတြလဲပါတယ္။ ဗိုင္းရပ္စ္ အသဲေရာင္ေရာဂါကို ပိုးနာမယ္ေတြအတိုင္း A, B, C, D, E, G ဆိုျပီး၊ ၆ မ်ိဳး ခြဲထားတယ္။ (ေအ) နဲ႔ (အီး)တို႔က ပါးစပ္ကေန၀င္၊ စအိုကေနထြက္တဲ့လမ္းေၾကာင္းကေန ကူးစက္တာ။ သိပ္မခံရပါဘူး။ ကုရတာကလည္း အနားယူ၊ ေရနဲ႔အရည္ မ်ားမ်ားအေသာက္ခိုင္းယံုပါ။ (အီး)က ကုလားဗ်။ နယူးေဒလီမွာ စေတြ႔ခဲ့တာ။ (ဘီ) အေၾကာင္းကိုေတာ့ ဆိုးလို႔ သီးျခားေရးထားပါတယ္။ ေနာက္မွေပါက္တဲ့ေရႊၾကာပင္ (ဂ်ီ)ကေတာ့ လူမသိ-သူမသိ ရွိပါေသးတယ္။ (အက္ဖ္)ဆိုတာကို လူရာမသြင္းဘူး။
(စီ)က အဆိုးဆံုး။ (ဘီ)လိုဘဲ ဆိုးတာခ်င္းအတူတူ ကာကြယ္ေဆး မေပၚေသးဘူး။ (စီ)ပိုးက ဒုတိယကမၻာစစ္ ေလာက္ကတည္းက ရွိခဲ့ေပမဲ့ နာမယ္ေပး ကင္ပြန္းတပ္ခံရတာက အသက္ ၅၀ ရွိလို႔ ၁၉၈၉ ၾကမွပါ။ အရင္ကေတာ့ သူ႔ကို ေအမဟုတ္-ဘီမဟုတ္လို႔ ေခၚခဲ့တဲ့အေကာင္ေပါ့။
Hepatitis C virus (HCV) ဗိုင္းရပ္စ္ စီ ပိုး၀င္ရင္ သာမန္ကာရွန္ကာ ၁ ပါတ္ ၂ပါတ္ေလာက္သာ ခံစားရတာမ်ိဳးနဲ႔ အသက္ကိုပါ ရန္ရွာတဲ့အဆင့္မ်ိဳး ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အဆိုးႏွစ္ေကာင္ျဖစ္တဲ့ ဘီ နဲ႔ စီ မတူတာက ဘီပိုးဟာ အထဲ၀င္ျပီး၊ ကင္းစင္သြားႏိုင္ေပမဲ့ စီပိုးကေတာ့ အျမဲ ရွိေနတတ္တယ္။ ဘီပိုးက လိင္ကေနတဆင့္ ကူးစက္တာ မ်ားျပီး၊ စီပိုးကေတာ့ ေသြးကတဆင့္ ကူးတာက အဓိက ျဖစ္တယ္။
(စီ) ျဖစ္ရင္ ေရာဂါလကၡဏာမရွိဘဲ ေနတတ္လို႔၊ အေတာ္မ်ားမ်ားက ေဆးစစ္တဲ့အခါ အမွတ္မထင္ ပိုးရွိေနတာကို ေတြ႕ၾကရတယ္။ တေယာက္ေယာက္မွာ (စီ)ပိုး ေတြ႔တယ္လို႔ဆိုရင္ သူဟာ ကမၻာေပၚက လူေပါင္း သန္း ၁၇၀ ထဲက တေယာက္ပါ။ အေၾကာက္မၾကီးေအာင္ ေျပာရရင္ ၁၀၀ မွာ ၈၀-ဂ၅ ေယာက္ေလာက္က နာတာရွည္ မျဖစ္ၾကပါ။ နာတာရွည္ကေန ေနာက္ဆက္တြဲ ဆိုး၀ါးတာေတြျဖစ္တဲ့ ရာႏွဳန္းကလည္း ၅ ဂဏန္းေအာက္မွာပါ။
နာမည္ၾကီးလူဆိုး AIDS ျဖစ္ေစတဲ့ HIV နဲ႔ မတူတာက ပိုးရွိတဲ့မေအကေန ကေလးကို စီမွာက ၅% ေလာက္သာ ကူးေစႏိုင္ပါတယ္။ ဖေအမွာ စီပိုးရွိေနေပမဲ့ သူ႔ကေလးကို (ေသြးမထိမခ်င္း) မကူးဘူး။ လိင္လမ္းကေန ကူးတာကလဲ HIV နဲ႔ B တို႔ေလာက္ မဟုတ္ျပန္ဘူး။ (စီ)ကို တလင္တမယား လိင္ကေနကူးတယ္ဆိုတာ ရွားပါတယ္။
ေသြး(မစစ္ဘဲ)သြင္းတာ၊ ေသြး-ေသြးခ်င္းထိတာ၊ ေဆးထိုးအပ္ သီးျခားမသံုးတာ၊ နားကပ္ လဲ၀တ္တာ၊ မုတ္ဆိပ္ရိတ္ဒါး၊ သြားတိုက္တံ၊ လက္သဲညွပ္ တြဲသံုးတာ၊ (တက္တူး)ထိုးတာ၊ ဟိုေနရာ ဒီေနရာ ကြင္းတပ္တာေတြကေန ကူးရတာပါ။ ဒါေပမဲ့ ပိုးရွိေနသူ ခ်က္ျပဳတ္တာ စားမိလို႔ မကူးပါ။ လက္တြဲေလ်ာက္တာ၊ ႏွာေျခ၊ ေခ်ာင္းဆိုး၊ တစ္အိမ္တည္း အတူေနတာနဲ႔လဲ မကူးဘူး။ ေခြ်း၊ သြားရည္၊ မ်က္ရည္ေတြကေန မကူးပါ။ ပိုးရွိတဲ့မေအက ႏို႔တိုက္တာနဲ႔ မကူးပါ။ ရာသီေသြးကေတာ့ ကူးႏိုင္တယ္။
(စီ)ပိုး အ၀င္ခံရရင္ အစေတာ့ တုပ္ေကြးလိုပါဘဲ။ မစားခ်င္မေသာက္ခ်င္၊ အားယုတ္၊ ပ်ိဳ႕ခ်င္သလိုေန၊ အဆစ္ေတြ အသားေတြနာ၊ သတိထားရင္ အသဲရွိရာ ဗိုက္ညာဘက္အထက္နားမွာ နာမယ္။ ကိုယ္ပူတာလဲရွိႏိုင္တယ္။ ၾကာလာရင္ ၀ါလာမယ္။ အမ်ားသိၾကတဲ့ (ဂြ်န္းဒစ္)။ ၾကာတယ္ဆိုတာ ဆယ္စုႏွစ္နဲ႔ခ်ီႏိုင္တယ္။ ေရာဂါလကၡဏာမေပၚေပမဲ့ ပိုးက အသဲကို ဖ်က္ေနျပီ၊ သူမ်ားကိုလဲ ကိုယ့္ေသြးနဲ႔ထိရင္ ကူးႏိုင္ေနျပီ။
အသဲက စျဖစ္ေတာ့ မာလာမယ္၊ ေနာက္ အမာရြတ္လိုျဖစ္လာမယ္။ ၁၇% ကေန ၂၀% ေလာက္က Cirrhosis အသဲေျခာက္တာ ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ ဆိုး၀ါးလြန္းတဲ့ အဆင့္ေရာက္ရင္ အသားေတြ ၀ါမယ္၊ စိတ္က ေတြးရ-ၾကံရတာေတြ ေ၀၀ါးလာမယ္၊ အရည္ေတြမ်ားလာလို႔ ဗိုက္ေဖါင္းလာမယ္၊ အစာလမ္းကေန ေသြးယိုတာျဖစ္မယ္။ ကံဆိုးသူ ၂% ကေတာ့ Hepatocellular Carcinoma ေခၚတဲ့ အသဲကင္ဆာမွာ အျဖစ္အမ်ားဆံုးေရာဂါ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။
ေသျခာေအာင္လုပ္ရမွာက ေသြးစစ္ပါ။ ပိုးရွိ-မရွိ၊ ပိုးဘယ္ေလာက္မ်ားလဲ၊ Liver biopsy အသဲရဲ႕ အသားစ ထုတ္ယူ စစ္ေဆးတာက အေသျခာဆံုးပါ။ ေနာက္ Hepatitis C antibody test နဲ႔ PCR test အျပင္ အသဲအေျခအေနကို ဆန္းစစ္ဘို႔ Liver function tests လုပ္ရတယ္။ တိက်ေအာင္ Hepatitis C Genotype test ဆိုတဲ့ ပိုး အမ်ိဳးအစား ခြဲတာလဲ လုပ္ရျပန္ပါေသးတယ္။ (စီ) ရွိေနရင္ HIV ကိုပါ စစ္ပါ။ ႏွစ္ခုလံုး တြဲရွိသူေတြ ရွိတယ္။ HIV က ပိုဆိုးတာက ကိုယ္ရဲ႕ ခုခံအားစနစ္ၾကီးကို ဖ်က္ျပစ္လို႔ပါ။ နဲနဲေကာင္းတာက HIV ကို ကုဘို႔ ေဆးေတြရွိေနျပီ။ နဲနဲလို႔ ေျပာရတာက ေဆးက သက္သာေစဘို႔သာ ျဖစ္ျပီး၊ အေပ်ာက္မရေသးလို႔ပါ။
မကူးေအာင္ ကာကြယ္နည္းအတိုင္း (စီ)ပိုးရွိသူေတြ ဆင္ျခင္ရပါမယ္။ မူးယစ္ေဆးသံုးတာ၊ (တက္တူး)ထိုးတာ၊ ဟိုကြင္း-ဒီကြင္းတပ္တာ၊ ကြန္ဒြန္းမပါ လိင္ဆက္ဆံတာေတြ ေရွာင္ပါ။ အရက္ျဖတ္ပါ။ ေကာင္းေကာင္းနား၊ ေကာင္းေကာင္းစားပါ။ အသီးအရြက္၊ အသီးအႏွံ၊ အေစ့အဆံ ဆိုရင္ တခုလံုးပါတာမ်ိဳး စားပါ။
ပိုးေတြ႔ရင္ ေဆးကုဘို႔လို-မလို ဆရာ၀န္ကဆံုးျဖတ္ပါမယ္။ ေရာဂါက အႏၲရာယ္နည္းေနရင္ ေဆးေပးခ်င္မွ ေပးပါလိမ့္မယ္။ ေဆးက ထိုးေဆးေရာ စားေဆးပါေပးမွာပါ။ တနည္းက ၄၈ ပါတ္ၾကာမွာျဖစ္ျပီး၊ တနည္းက ၂၄ ပါတ္။ လိုရင္ ေနာက္ တေၾကာ့ လိုပါမယ္။ ေဆးက ၂ မ်ိဳးသံုးေနပါတယ္။ Interferon ထိုးေဆး နဲ႔ Ribavirin စားေဆး ေတြပါ။ Injection Interferon ကို ၇ ရက္ တပါတ္မွာ ၃ ၾကိမ္ထိုးတယ္။ ေနာက္ေပၚေဆး Pegylated ကေတာ့ ၁ ပါတ္မွာ ၁ ၾကိမ္နဲ႔ရတယ္။ Ribavirin စားေဆးကို ၁ ျပား တေန႔ ၂ ၾကိမ္။ ေဆး ၂ မ်ိဳးတြဲကုတာမို႔ Combination therapy ေခၚၾကတယ္။ ပူးတြဲစစ္ဆင္ေရး ေပါ့ဗ်ာ။ ၆ လ ကေန ၁၂ လၾကာပါမယ္။
ေဆးေတြကေတာ့ ျပင္းေတာ့ တုပ္ေကြးခပ္ဆိုးဆိုး ျဖစ္ေနသလို ခံစားရမယ္။ ေမာပန္း၊ ေခါင္းကိုက္၊ အဆစ္အျမစ္နာ၊ ခ်မ္း၊ အအိပ္ပ်က္၊ ကိုယ္ပူ၊ စာၾကည့္မရ၊ အာရံုစိုက္မရ၊ စိတ္ဓါတ္က်တာလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ေနာက္ဆံုးကေတာ့ အသဲ အစားထိုးေပးရတာပါ။ နားလည္ဘို႔က အသဲအစားထိုးေပမဲ့ ပိုးေသေအာင္ ေဆးလိုေနမွာပါ။ စီပိုးရွိသူေတြကို ေအ နဲ႔ ဘီ ကာကြယ္ေဆးေတြ ထိုးခိုင္းပါမယ္။
စီပိုးရွိသူမ်ား အကိုက္အခဲ ေပ်ာက္ေဆး Acetaminophen (Tylenol, Panadol) ကို ေရွာင္ရမယ္။ Ibuprofen က အသဲမေျခာက္ေသးရင္ ေသာက္လို႔ရတယ္။ Aspirin ကေတာ့ အစာအိမ္ျပႆနာမရွိသ၍ ေသာက္ႏိုင္တယ္။ သံဓါတ္စားေဆး Iron supplements မေပးသင့္ဘူး ေျပာၾကတယ္။ အစားထဲပါသေလာက္ သံဓါတ္က ဘာမွမျဖစ္ပါ။
တျခားေဆးကုနည္းေတြလဲ ရွိပါေသးတယ္။ Aromatherapy အနံ႔နဲ႔ေဆးကုနည္း၊ Massage therapy အႏွိပ္ခံနည္း၊ Yoga ေရာဂနည္းေတြပါ။ အပန္းလဲမၾကီး၊ စခန္းလဲနီးရင္ သံုးပါ။ Meditation စိတ္တည္ျငိမ္ေအာင္ ရွဳမွတ္နည္းလဲ ပါတယ္။ စိတ္ရဲ႕စြမ္းအားကို ကြ်န္ေတာ္တို႔လူမ်ိဳးေတြက အသိဆံုးမဟုတ္ပါလား။
Dr. တင့္ေဆြ
၇-၉-၀၉
ေဆးသိပၸံ ႏွင့္ ၀ိဇၨာပညာ၊ Medical Science and Arts
ေဆးေက်ာင္းသားဘ၀ကို ျပန္ျပီးေအာက္ေမ့၊ ဆင္ျခင္လိုက္ရင္ တျခား ေကာလိပ္-တကၠသိုလ္ ေက်ာင္းသားဘ၀ေတြနဲ႔ အေတာ္မ်ားမ်ား အတူတူပါဘဲ။ ေဆးေက်ာင္းျဖစ္လို႔ ၀ိဇၨာဘာသာရပ္နဲ႔ ခပ္ေ၀းေ၀း ျဖစ္တာေတာ့ အမွန္ဘဲ၊ ဒါေပမဲ့ အေ၀းၾကီး မဟုတ္ဘူး။ ၀ိဇၨာပညာ၊ အႏုပညာ၊ စာေပ-ယဥ္ေက်းမႈ ဆိုတာေတြကို ဆယ္တန္းအမွတ္က အေ၀းၾကီး ပို႔မျပစ္ႏိုင္ဘူး။
လ်ွပ္စစ္ဂီတာ ေပၚစေခတ္မွာ ေကာင္းေကာင္း တီးခပ္ႏိုင္သူေတြ ေဆးေက်ာင္းမွာ ရွိတယ္။ ေဆးေက်ာင္းသား သူငယ္ခ်င္းေတြထဲမွာ အင္မတန္ေတာ္တဲ့ ဂီတသမားေတြရွိတယ္။ ႏွစ္ေယာက္ကဆို မ်ိဳးရိုးအရကို ေတာ္တာ။ တခါက ေက်ာင္းပြဲေလးတခုမွာ နာမည္ၾကီးျပီးသား အဆိုေတာ္ (ဆရာမလဲ ဟုတ္တယ္)၊ ေက်ာင္းပြဲတခုမွာ သီခ်င္းဆိုတာကို သူငယ္ခ်င္းက မယ္ဒလင္ တီးေပးရတယ္။ ဆိုျပီးေတာ့ သူငယ္ခ်င္းက ျပန္ေျပာတယ္၊ “ဆရာမ ဆိုတာ စည္းတခ်က္ လြဲတယ္ကြ႕႕႕”တဲ့။ တေယာက္ရဲ႕ ဖေအက တျပည္လံုးသိတဲ့ အလကၤာေက်ာ္စြာဘြဲ႕ရ သီခ်င္းေရးဆရာ။ သူ႔သား ဆရာ၀န္က ပုေလြနဲ႔ တေယာသမား ခြဲစိတ္အထူးကု။
စတီရီယိုေတးေတြ စေပၚလာတဲ့ သီခ်င္းေခတ္ထဲမွာ နာမည္ၾကီး တေယာက္ ဆိုတာေတြကို ေရးခဲ့သူ သီခ်င္းေရးဆရာက ကြ်န္ေတာ္နဲ႔ အေဆာင္အတူ ေနရစဥ္က တကုတင္ေက်ာ္မွာ ေနတယ္။ မႏၲေလး၊ ဖါသာလဖုန္း အေဆာင္မွာပါ။ အဲဒီတံုးက အျမဲလိုလို သူ႔ကိုေတြ႕ေနရတာက ရွမ္းေဘာင္းဘီ၀တ္ျပီး၊ ပုေလြတေခ်ာင္းနဲ႔ ဂီတာတလက္၊ ေဟာင္းေနပါျပီ၊ သူ႕အဆိုေတာ္ ဆံုးသြားရွာတာေတာင္ မၾကာလွေသးဘူး။
မနက္တိုင္း ေဆးေက်ာင္းက နံရံကပ္သင္ပုန္းမွာ ကာတြန္းလက္ရာတခု ေန႔စဥ္ လိုလို အလကား ဖတ္ရတယ္။ ေကာင္းလိုက္တာ မေျပာပါနဲ႔ေတာ့။ ကြ်န္ေတာ္ကိုယ္တိုင္က ပန္းခ်ီသမား၊ အေပ်ာ္တန္းအဆင့္ပါ။ ၁၉၇၂-၇၃ ေဆးေက်ာင္းမဂၢဇင္း စထုတ္ေတာ့ မ်က္ႏွာဖံုးဆြဲရဘူးတယ္။ သူငယ္ခ်င္းေတြက သူတို႔ ရည္းစားေတြပံုကို ပံုုတူဆြဲ အပ္ၾကတယ္။ ေက်ာင္းသူတေယာက္ပံုကို ၾကိဳက္ေနတဲ့ သူငယ္ခ်င္းက ခိုင္းလို႔ (အနာတမီ) လက္ေတြ႕ခန္းထဲ သူမ်ားေတြ (ဒိုင္ဆက္ရွင္) လုပ္ေနတံုး ခိုးျပီး ပံုတူ ဆြဲေပးရဘူးေသးတာ။
၀ါသနာရွိလို႔ အရင္က ၀သ လို႔ေခၚတဲ့ မႏၲေလးတကၠသိုလ္ကို သြားသြားျပီး၊ စာေပေဟာေျပာပြဲေတြ နားေထာင္ခဲ့တယ္။ ဆရာၾကီးဦးေက်ာ္ရင္ကို မီလိုက္တယ္။ မႏၲေလးမွာက စာေပ ေဟာေျပာပြဲေတြ အေတာ္ေခတ္စားခဲ့တာ။ ဆရာၾကီး ဦးဆန္းထြန္း ေဟာတာကိုလဲ ခဏခဏနားေထာင္ဘူးတယ္။ ရုပေဗဒပါေမာကၡ ဦးေက်ာ္ျမင့္ လဲပါတယ္။ ဒါကလဲ သိပၸံလိုင္းဆိုတာ သီးျခားကမၻာထဲ ေရာက္သြားတာ မဟုတ္ဘူးလို႔ ဆိုလိုက္တာဘဲ။ ေဆးေက်ာင္းသား သူငယ္ခ်င္း အခ်င္းခ်င္း စာအုပ္ငွား ဖတ္ရင္ တကၲသိုလ္ဘုန္းႏိုင္ စာအုပ္ျဖစ္ တတ္တယ္။ ဇ၀နရဲ႕ ေကာလိပ္ဂ်င္ေၾကာင့္ ေဆးေက်ာင္း မဟုတ္တဲ့ တကၠသိုလ္ ဆိုတာကိုလဲ အထင္မေသးမိပါ။
မႏၲေလး ၀ိဇၨာနဲ႔သိပၸံက ျမန္မာစာပါေမာကၡ ဆရာၾကီးဦးခ်မ္းျမ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ေဆးေက်ာင္းလာျပီး ေဟာတာ ေျပာတာ ရွိတယ္။ ရကန္ကိုသူကိုယ္တိုင္ဆိုျပတာ မွတ္မိေနတယ္။ လူထုဦးလွ၊ ေဒၚအမာတို႔လဲ လာေဟာတယ္။ ဆရာ၀န္ လုပ္မဲ့သူေတြကို ဒီလို အႏုပညာနဲ႔ မေ၀းေအာင္ လုပ္ေပးဘို႔ အသိရွိၾကတဲ့ ဆရာ၀န္ ဆရာေတြကို ေက်းဇူးတင္ဘို႔ သိပ္ေကာင္းတယ္။ အဲလို ျမင္ဆရာ-ၾကားဆရာေတြ ေက်းဇူး ထင္ပါရဲ႕ ေနာင္ ကိုယ္တိုင္ က်န္းမာေရး ျဖစ္ျဖစ္ တျခားအေၾကာင္းျဖစ္ျဖစ္ လူေတြကို ေျပာေဟာ စည္းရံုးရေတာ့ ပိုအဆင္ေျပတာ ဒီေက်းဇူးေတြပါ။
ေနာင္ႏွစ္ေတြ အေတာ္ၾကာရင္ ကမၻာထိ နာမယ္ေပါက္မဲ့ ႏွစ္ရွည္ အက်ဥ္းသားျဖစ္လာမဲ့ ပုဂၢိဳလ္နဲ႔အတူ ေပၚထြန္းခဲ့ဘူးတဲ့ သတင္းစာတိုက္က စေနစကား၀ိုင္းကိုလဲ မီတယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္အနည္းငယ္ေတြတံုးက လုပ္ေဖၚကိုင္ဖက္ေတြနဲ႔ စေန သတင္းစကား၀ိုင္းကို ဖန္တီးခဲ့တာက အဲဒီက မ်ိဳးေစ့ပါဘဲ။ စေနေန႔ ညေန ၃ နာရီတိုင္း ၀ိုင္းျပီး စကားေျပာၾကတယ္။ Brain storming လို႔ ေခၚတာမ်ိဳး၊ “ဦးေႏွာက္ဥာဏ္ပြါး-စကားဖလွယ္”လို႔ ကြ်န္ေတာ္ ဘာသာျပန္ ၾကည့္တယ္၊ တိုက္ရိုက္ ျပန္တာမို႔ သံုးလို႔ သိပ္မတြင္က်ယ္ပါဘူး။
ဆရာ၀န္ စာေရးဆရာေတြကေတာ့ မ်ားသလား မေမးနဲ႔။ သူတို႔တေတြ အေၾကာင္း စာတပုဒ္ သပ္သပ္ေရးမွ ျဖစ္မွာ။ အနားယူျပီး အျပင္ ေရာက္လာတဲ့ သူငယ္ခ်င္း ဆရာ၀န္ဆိုရင္ ပြဲလမ္းရွိတိုင္း ကဗ်ာရြတ္တယ္။ သူစပ္တာေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ ဆရာတင္မိုး ကဗ်ာမွန္သမွ် အလြတ္ရြတ္တဲ့လူ။ “ကဗ်ာ ေပၚတာဆြဲတာ”လို႔ သူကပဲ ေျပာတယ္။
ရွိေသးတယ္။ ေဆးေက်ာင္းမွာ သူငယ္ခ်င္းတေယာက္က ေစာင္းတီး အေတာ္ကို ေတာ္တာ။ ဗမာမဟုတ္ဘူး။ ရည္းစားပံုကို ကြ်န္ေတာ္ ဆြဲေပးရသူေတြထဲက တေယာက္ေပါ့။ ေနာင္ႏွစ္ေတြၾကာေတာ့ ျပည္ေထာင္စုအေရးကို လံုးပမ္းမႈေတြ လုပ္တဲ့အထဲမွာ တိုင္းရင္းသား တဦးကေန စာတပုဒ္ေရးဘူးတယ္။ သူညႊန္းတာက “တိုင္းရင္းသား သီခ်င္းတပုဒ္ေလာက္ကို ဗမာတေယာက္က ပိုင္ပိုင္ႏိုင္ႏိုင္ဆိုျပရင္” ဆိုတာကို ဖတ္ရေတာ့၊ ကြ်န္ေတာ့္သူငယ္ခ်င္း ဆရာ၀န္ကို သြားအမွတ္ရတယ္။
Dr. တင့္ေဆြ
လ်ွပ္စစ္ဂီတာ ေပၚစေခတ္မွာ ေကာင္းေကာင္း တီးခပ္ႏိုင္သူေတြ ေဆးေက်ာင္းမွာ ရွိတယ္။ ေဆးေက်ာင္းသား သူငယ္ခ်င္းေတြထဲမွာ အင္မတန္ေတာ္တဲ့ ဂီတသမားေတြရွိတယ္။ ႏွစ္ေယာက္ကဆို မ်ိဳးရိုးအရကို ေတာ္တာ။ တခါက ေက်ာင္းပြဲေလးတခုမွာ နာမည္ၾကီးျပီးသား အဆိုေတာ္ (ဆရာမလဲ ဟုတ္တယ္)၊ ေက်ာင္းပြဲတခုမွာ သီခ်င္းဆိုတာကို သူငယ္ခ်င္းက မယ္ဒလင္ တီးေပးရတယ္။ ဆိုျပီးေတာ့ သူငယ္ခ်င္းက ျပန္ေျပာတယ္၊ “ဆရာမ ဆိုတာ စည္းတခ်က္ လြဲတယ္ကြ႕႕႕”တဲ့။ တေယာက္ရဲ႕ ဖေအက တျပည္လံုးသိတဲ့ အလကၤာေက်ာ္စြာဘြဲ႕ရ သီခ်င္းေရးဆရာ။ သူ႔သား ဆရာ၀န္က ပုေလြနဲ႔ တေယာသမား ခြဲစိတ္အထူးကု။
စတီရီယိုေတးေတြ စေပၚလာတဲ့ သီခ်င္းေခတ္ထဲမွာ နာမည္ၾကီး တေယာက္ ဆိုတာေတြကို ေရးခဲ့သူ သီခ်င္းေရးဆရာက ကြ်န္ေတာ္နဲ႔ အေဆာင္အတူ ေနရစဥ္က တကုတင္ေက်ာ္မွာ ေနတယ္။ မႏၲေလး၊ ဖါသာလဖုန္း အေဆာင္မွာပါ။ အဲဒီတံုးက အျမဲလိုလို သူ႔ကိုေတြ႕ေနရတာက ရွမ္းေဘာင္းဘီ၀တ္ျပီး၊ ပုေလြတေခ်ာင္းနဲ႔ ဂီတာတလက္၊ ေဟာင္းေနပါျပီ၊ သူ႕အဆိုေတာ္ ဆံုးသြားရွာတာေတာင္ မၾကာလွေသးဘူး။
မနက္တိုင္း ေဆးေက်ာင္းက နံရံကပ္သင္ပုန္းမွာ ကာတြန္းလက္ရာတခု ေန႔စဥ္ လိုလို အလကား ဖတ္ရတယ္။ ေကာင္းလိုက္တာ မေျပာပါနဲ႔ေတာ့။ ကြ်န္ေတာ္ကိုယ္တိုင္က ပန္းခ်ီသမား၊ အေပ်ာ္တန္းအဆင့္ပါ။ ၁၉၇၂-၇၃ ေဆးေက်ာင္းမဂၢဇင္း စထုတ္ေတာ့ မ်က္ႏွာဖံုးဆြဲရဘူးတယ္။ သူငယ္ခ်င္းေတြက သူတို႔ ရည္းစားေတြပံုကို ပံုုတူဆြဲ အပ္ၾကတယ္။ ေက်ာင္းသူတေယာက္ပံုကို ၾကိဳက္ေနတဲ့ သူငယ္ခ်င္းက ခိုင္းလို႔ (အနာတမီ) လက္ေတြ႕ခန္းထဲ သူမ်ားေတြ (ဒိုင္ဆက္ရွင္) လုပ္ေနတံုး ခိုးျပီး ပံုတူ ဆြဲေပးရဘူးေသးတာ။
၀ါသနာရွိလို႔ အရင္က ၀သ လို႔ေခၚတဲ့ မႏၲေလးတကၠသိုလ္ကို သြားသြားျပီး၊ စာေပေဟာေျပာပြဲေတြ နားေထာင္ခဲ့တယ္။ ဆရာၾကီးဦးေက်ာ္ရင္ကို မီလိုက္တယ္။ မႏၲေလးမွာက စာေပ ေဟာေျပာပြဲေတြ အေတာ္ေခတ္စားခဲ့တာ။ ဆရာၾကီး ဦးဆန္းထြန္း ေဟာတာကိုလဲ ခဏခဏနားေထာင္ဘူးတယ္။ ရုပေဗဒပါေမာကၡ ဦးေက်ာ္ျမင့္ လဲပါတယ္။ ဒါကလဲ သိပၸံလိုင္းဆိုတာ သီးျခားကမၻာထဲ ေရာက္သြားတာ မဟုတ္ဘူးလို႔ ဆိုလိုက္တာဘဲ။ ေဆးေက်ာင္းသား သူငယ္ခ်င္း အခ်င္းခ်င္း စာအုပ္ငွား ဖတ္ရင္ တကၲသိုလ္ဘုန္းႏိုင္ စာအုပ္ျဖစ္ တတ္တယ္။ ဇ၀နရဲ႕ ေကာလိပ္ဂ်င္ေၾကာင့္ ေဆးေက်ာင္း မဟုတ္တဲ့ တကၠသိုလ္ ဆိုတာကိုလဲ အထင္မေသးမိပါ။
မႏၲေလး ၀ိဇၨာနဲ႔သိပၸံက ျမန္မာစာပါေမာကၡ ဆရာၾကီးဦးခ်မ္းျမ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ေဆးေက်ာင္းလာျပီး ေဟာတာ ေျပာတာ ရွိတယ္။ ရကန္ကိုသူကိုယ္တိုင္ဆိုျပတာ မွတ္မိေနတယ္။ လူထုဦးလွ၊ ေဒၚအမာတို႔လဲ လာေဟာတယ္။ ဆရာ၀န္ လုပ္မဲ့သူေတြကို ဒီလို အႏုပညာနဲ႔ မေ၀းေအာင္ လုပ္ေပးဘို႔ အသိရွိၾကတဲ့ ဆရာ၀န္ ဆရာေတြကို ေက်းဇူးတင္ဘို႔ သိပ္ေကာင္းတယ္။ အဲလို ျမင္ဆရာ-ၾကားဆရာေတြ ေက်းဇူး ထင္ပါရဲ႕ ေနာင္ ကိုယ္တိုင္ က်န္းမာေရး ျဖစ္ျဖစ္ တျခားအေၾကာင္းျဖစ္ျဖစ္ လူေတြကို ေျပာေဟာ စည္းရံုးရေတာ့ ပိုအဆင္ေျပတာ ဒီေက်းဇူးေတြပါ။
ေနာင္ႏွစ္ေတြ အေတာ္ၾကာရင္ ကမၻာထိ နာမယ္ေပါက္မဲ့ ႏွစ္ရွည္ အက်ဥ္းသားျဖစ္လာမဲ့ ပုဂၢိဳလ္နဲ႔အတူ ေပၚထြန္းခဲ့ဘူးတဲ့ သတင္းစာတိုက္က စေနစကား၀ိုင္းကိုလဲ မီတယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္အနည္းငယ္ေတြတံုးက လုပ္ေဖၚကိုင္ဖက္ေတြနဲ႔ စေန သတင္းစကား၀ိုင္းကို ဖန္တီးခဲ့တာက အဲဒီက မ်ိဳးေစ့ပါဘဲ။ စေနေန႔ ညေန ၃ နာရီတိုင္း ၀ိုင္းျပီး စကားေျပာၾကတယ္။ Brain storming လို႔ ေခၚတာမ်ိဳး၊ “ဦးေႏွာက္ဥာဏ္ပြါး-စကားဖလွယ္”လို႔ ကြ်န္ေတာ္ ဘာသာျပန္ ၾကည့္တယ္၊ တိုက္ရိုက္ ျပန္တာမို႔ သံုးလို႔ သိပ္မတြင္က်ယ္ပါဘူး။
ဆရာ၀န္ စာေရးဆရာေတြကေတာ့ မ်ားသလား မေမးနဲ႔။ သူတို႔တေတြ အေၾကာင္း စာတပုဒ္ သပ္သပ္ေရးမွ ျဖစ္မွာ။ အနားယူျပီး အျပင္ ေရာက္လာတဲ့ သူငယ္ခ်င္း ဆရာ၀န္ဆိုရင္ ပြဲလမ္းရွိတိုင္း ကဗ်ာရြတ္တယ္။ သူစပ္တာေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ ဆရာတင္မိုး ကဗ်ာမွန္သမွ် အလြတ္ရြတ္တဲ့လူ။ “ကဗ်ာ ေပၚတာဆြဲတာ”လို႔ သူကပဲ ေျပာတယ္။
ရွိေသးတယ္။ ေဆးေက်ာင္းမွာ သူငယ္ခ်င္းတေယာက္က ေစာင္းတီး အေတာ္ကို ေတာ္တာ။ ဗမာမဟုတ္ဘူး။ ရည္းစားပံုကို ကြ်န္ေတာ္ ဆြဲေပးရသူေတြထဲက တေယာက္ေပါ့။ ေနာင္ႏွစ္ေတြၾကာေတာ့ ျပည္ေထာင္စုအေရးကို လံုးပမ္းမႈေတြ လုပ္တဲ့အထဲမွာ တိုင္းရင္းသား တဦးကေန စာတပုဒ္ေရးဘူးတယ္။ သူညႊန္းတာက “တိုင္းရင္းသား သီခ်င္းတပုဒ္ေလာက္ကို ဗမာတေယာက္က ပိုင္ပိုင္ႏိုင္ႏိုင္ဆိုျပရင္” ဆိုတာကို ဖတ္ရေတာ့၊ ကြ်န္ေတာ့္သူငယ္ခ်င္း ဆရာ၀န္ကို သြားအမွတ္ရတယ္။
Dr. တင့္ေဆြ
အမ္ဘီဘီအက္စ္ ဆိုတာ MBBS means
ဆရာ၀န္ျဖစ္ကာစမွာ ကုိယ့္အရင္ ျဖစ္ထားျပီးတဲ့ဆရာ၀န္ေတြဟာ လက္ေတြ႔နယ္က ဆရာေတြဘဲ။ ေဆးေလာကမွာ စီနီယာေတြနဲ႔ ေနာက္လူေတြဆိုတာ ေဆးေက်ာင္းမွာတည္းက ေဖးမ-ကူညီတဲ့ အစဥ္အလာရွိျပီးသား။ ေဆးစာအုပ္ ဆိုတာေတြက အေတာ္ေစ်းၾကီး၊ အေတာ္လဲ ရွားတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ တႏွစ္ျပီးသြားရင္ ေနာက္တက္လာမဲ့ ေက်ာင္းသားေတြကို စာအုပ္ေတြ ငွားတာျဖစ္ျဖစ္၊ ေရာင္းတာျဖစ္ျဖစ္ ေပးတာျဖစ္ျဖစ္ လက္ဆင့္ကမ္းၾကရတယ္။ ပညာတြင္းနက္တာေပါ့။
ဆရာ၀န္ျဖစ္စေတြအဖို႔ ဆရာ့ဆရာေတြရဲ႕ေက်းဇူးၾကီးပါတယ္။ ေက်ာင္းမွာတံုးက လက္ေတြ႕ဆိုေပမဲ့ လက္နဲ႕ ေတြ႕ယံုသာ ရွိခဲ့တာ။ ေရွ႕ေနပ်ိဳမွ-သမားအိုမွလို႔ ဆိုေတာ့ အိုတယ္ဆိုတာက အေတြ႕အၾကံဳ ရင့္က်က္တာကို ညႊန္းတာျဖစ္မွာေပါ့။ ရင့္က်က္ေလေလ တည္ျငိမ္ေလေလ။ အေတြ႕အၾကံဳ မ်ားေလေလ အမွားနည္းေလေလ။ ၾကြမ္းက်င္ရာ လိမ္မာဆိုတာ ေလ့က်င့္မႈေတြ မ်ားလာမွ ျဖစ္ႏိုင္တာမ်ိဳး။ အတုယူစရာေတြဆိုတာ ယူတတ္ေလ ရေလပါဘဲ။
တရားရံုးမွာ မႈခင္းေဆးပညာ အစစ္ခံရတာမွာ ဆရာ၀န္ေပါက္စဆိုရင္ ကိုေရႊေရွ႕ေနတခ်ိဳ႕က ပညာျပ ခ်င္တတ္တယ္။ ဒါမ်ိဳး ဘယ္လိုရင္ဆိုင္မလဲ ကိုယ့္ဆရာေတြက သင္ေပးပါတယ္။ ျပႆနာက ၾကီးတာေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ အဲဒီေခတ္က တရားသူၾကီးဆိုတာ ဥပေဒပညာ မတတ္မွ ျဖစ္တဲ့ေခတ္။ သူတို႔က ဘယ္နားလည္မလဲ။
“ပညာတြင္းနက္တယ္”ဆိုတဲ့စကားကို ဆရာ၀န္ျဖစ္ျပီးေနာက္ ျပန္ၾကားရတာရွိတယ္။ က်န္းမာေရး လုပ္သားတို႔ အရံသားဖြါးဆရာမတို႔ ေမြးထုတ္ရတဲ့ကာလတံုးက မွတ္မွတ္သားသား စကားရဘူးခဲ့တယ္။ စာေရးတတ္၊ ဖတ္တတ္သူေတြကို က်န္းမာေရးလုပ္သားအျဖစ္ ၂၁ ရက္ သင္တန္းေတြေပးရတယ္။ မိန္းကေလးေတြ ေလးတန္းေအာင္ရင္ အရံသားဖြါး တလသင္တန္းေပးတယ္။ စီမံကိန္းအလုပ္ေတြေပါ့။ တခ်ိဳ႕ေတာ္ၾကပါတယ္။ သူ႔အရပ္နဲ႔ သူ႔ဇာတ္ ကိုက္ေအာင္ အက်ိဳးျပဳႏိုင္ၾကတယ္။ တခ်ိဳ႕လဲ ကိုယ့္သား သမီးေလးေတြ ေဆးကုတတ္ လာျပီဆိုျပီး ဂုဏ္ယူၾကတယ္။ ေက်းလက္က်န္းမာေရးဌာနတခုစီ တာ၀န္ယူရတဲ့ က်န္းမာေရးမွဴးလို ျဖစ္လာျပီလို႔ ထင္ၾကသူေတြလဲ ရွိတယ္။ တခ်ိဳ႕ၾက ကိုယ့္သားေလး ဆရာ၀န္ျဖစ္သြားျပီလိုလို မွတ္ၾကတယ္။
ဆရာ၀န္ဆိုတာ ၇ ႏွစ္ေတာင္ သင္ရတယ္ဆိုတာသိေတာ့ “ဆရာတို႔က ပညာပါရမီ တယ္နည္းတာကိုး၊ က်မသားက ၂၁ ရက္နဲ႕ ဆရာ၀န္ျဖစ္တာ ့ ့ ့”တဲ့။
အစိုးရခန္႔ ဆရာ၀န္ဆိုတာ ျမိဳ႕နယ္တခုမွာ ၂ ေယာက္ထက္ ပိုမရွိဘူး။ နယ္ကံေကာင္းရင္ တိုက္နယ္ေဆးရံုကို လူေတြက ကိုယ္ဖါသာကိုယ္ ေဆာက္ျပီး ဖြင့္ႏိုင္လို႔၊ တိုက္နယ္ဆရာ၀န္ပါ ေပါင္းရင္ ၃ ေယာက္အထိရွိႏိုင္တယ္။ လူဦးေရက တသိန္းမေအာက္ဘူး၊ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ေဆးေက်ာင္းမတက္ခင္က လူဦးေရ တေသာင္းမွာ ဆရာ၀န္တေယာက္။ ဆရာ၀န္ျဖစ္ခ်ိန္ဆို ငါးေထာင္ကို ဆရာ၀န္တေယာက္ ရွိလာမယ္လို႔ စီမံကိန္းလုပ္ ထားတာ ဖတ္ရဘူးတယ္။ ဘာမဆို စီမံကိန္းေခတ္ကိုး။ ေနာက္ ျပန္ၾကည့္တဲ့အခါ ေမြးထုတ္ႏိုင္တဲ့ ဆရာ၀န္ဦးေရ၊ အင္ဂ်င္နီယာဦးေရက မွန္းခ်က္နဲ႔ ကိုက္သေလာက္ဘဲ။ မကိုက္တာက ေမြးထုတ္လိုက္တဲ့ ပညာတတ္ျပီးသားေတြကို အလုပ္ေပးဘို႔ ေဆးရံု၊ ေဆး၀ါး၊ တျခားလိုအပ္တာေတြ နဲ႔အညီ ျဖည့္ဆီးဘို႔ လုိတဲ့ တိုးတက္လာရမဲ့ စီးပြါးေရးက နီးနီးစပ္စပ္ေတာင္ မေအာင္ျမင္ဘူး။ အင္ဂ်င္နီယာေတြလဲ ဘာထူးမလဲ။ ရရာအလုပ္ ရွာၾကရေတာ့တယ္။
တခါေတာ့ ျမိဳ႕သာမွာတံုးက နယ္ကိုခရီးထြက္တဲ့အခါ ကိုယ္ေမြးထုတ္ထားတဲ့ က်န္းမာေရးလုပ္သား တေယာက္အိမ္ကို ေရာက္သြားတယ္။ ဒီေကာင္က လူေပါင္းဆန္႔တယ္၊ ဆက္ဆံေရးလဲ ေကာင္းတယ္။ ေအာင္ျမင္တဲ့က်န္းမာေရးလုပ္သား တေယာက္ေပါ့။ သူ႕အေမကေျပာတယ္၊ “ဆရာရယ္ က်မသား ေမာင္ျမင့္ေဌးက မတတ္တာလဲမရွိဘူး၊ တတ္တာလဲ မရွိဘူး ဆရာရဲ့။”တဲ့။
ကြ်န္ေတာ့္တို႔လို ေတာနယ္ေတြမွာဘဲ ေတာက္ေလ်ာက္ တာ၀န္က်ခဲ့ရသူေတြ ဘြဲ႕လြန္ မတက္ရပါ။ ဒါ့ၾကာင့္ ဘာအတူးကုလဲ ေမးရင္ အကုန္လံုးကုတယ္လို႔သာ ေျဖႏိုင္တယ္။ အမွန္ဘဲေလ၊ ေတာေတြမွာ ဘာမဆို အကုန္ မလုပ္လို႔ကို မျဖစ္ဘူး၊ ေခါင္းကအစ ေျခေထာက္အဆံုး၊ မ်က္စိေရာ၊ အရိုးေရာ၊ သားဖြါး-မီးယပ္ေရာ၊ ကေလးေရာ အကုန္လံုးကို တာ၀န္ယူရတာ။ မဟုတ္ရင္ ကုိယ္က အထူးကုေဆးရံု လႊတ္တာေတာင္ လူနာေတြ အမ်ားစုၾကီးက သြားဘို႔ေငြမရွိ၊ သြားစရာ လမ္းမေပါက္၊ ကံနဲ႔ ဆရာ့ကိုသာ အားကိုးရရွာၾကတာ။ ဒီေတာ့ ကိုယ့္တာ၀န္ ပံုက်ေရာ။ ကိုယ္ဆိုတဲ့ ေတာဆရာ၀န္ကလဲ လက္နက္ တန္းဆာပလာသာ မရွိတာ၊ မျဖစ္ျဖစ္ေအာင္ လုပ္ေပးရတာ မ်ားတယ္။
ဓါတ္မွန္မရွိ၊ ဓါတ္ခြဲခန္းမရွိ၊ အာလ္ထြာေဆာင္းဆိုတာ ေပၚေတာင္မေပၚေသး။ ဓါတ္မွန္၊ ဓါတ္ခြဲခန္း၊ အာလ္ထြာေဆာင္းေတြ မရွိေပမဲ့ ေရာဂါေတြကေတာ့ ရွိတယ္။ ရွိတဲ့ပစၥည္းနဲ႔ ျဖစ္ေအာင္လုပ္တဲ့ပညာကို ေဆးေက်ာင္းမွာ မသင္ရဘူး။ ၾကာေတာ့ ေတာဆရာ၀န္ ေတြ “ဂ်င္နရယ္လစ္” ေတြ ျဖစ္လာၾကတယ္။ ဒီေတာ့ မတတ္တာလဲမရွိ-တတ္တာလဲမရွိ အစား ျဖစ္သြားၾကေရာ။
အမ္ဘီဘီအက္စ္ ဆိုတာ အဲဒီအဆင့္ေလာက္ပါ။
Dr. တင့္ေဆြ
ဆရာ၀န္ျဖစ္စေတြအဖို႔ ဆရာ့ဆရာေတြရဲ႕ေက်းဇူးၾကီးပါတယ္။ ေက်ာင္းမွာတံုးက လက္ေတြ႕ဆိုေပမဲ့ လက္နဲ႕ ေတြ႕ယံုသာ ရွိခဲ့တာ။ ေရွ႕ေနပ်ိဳမွ-သမားအိုမွလို႔ ဆိုေတာ့ အိုတယ္ဆိုတာက အေတြ႕အၾကံဳ ရင့္က်က္တာကို ညႊန္းတာျဖစ္မွာေပါ့။ ရင့္က်က္ေလေလ တည္ျငိမ္ေလေလ။ အေတြ႕အၾကံဳ မ်ားေလေလ အမွားနည္းေလေလ။ ၾကြမ္းက်င္ရာ လိမ္မာဆိုတာ ေလ့က်င့္မႈေတြ မ်ားလာမွ ျဖစ္ႏိုင္တာမ်ိဳး။ အတုယူစရာေတြဆိုတာ ယူတတ္ေလ ရေလပါဘဲ။
တရားရံုးမွာ မႈခင္းေဆးပညာ အစစ္ခံရတာမွာ ဆရာ၀န္ေပါက္စဆိုရင္ ကိုေရႊေရွ႕ေနတခ်ိဳ႕က ပညာျပ ခ်င္တတ္တယ္။ ဒါမ်ိဳး ဘယ္လိုရင္ဆိုင္မလဲ ကိုယ့္ဆရာေတြက သင္ေပးပါတယ္။ ျပႆနာက ၾကီးတာေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ အဲဒီေခတ္က တရားသူၾကီးဆိုတာ ဥပေဒပညာ မတတ္မွ ျဖစ္တဲ့ေခတ္။ သူတို႔က ဘယ္နားလည္မလဲ။
“ပညာတြင္းနက္တယ္”ဆိုတဲ့စကားကို ဆရာ၀န္ျဖစ္ျပီးေနာက္ ျပန္ၾကားရတာရွိတယ္။ က်န္းမာေရး လုပ္သားတို႔ အရံသားဖြါးဆရာမတို႔ ေမြးထုတ္ရတဲ့ကာလတံုးက မွတ္မွတ္သားသား စကားရဘူးခဲ့တယ္။ စာေရးတတ္၊ ဖတ္တတ္သူေတြကို က်န္းမာေရးလုပ္သားအျဖစ္ ၂၁ ရက္ သင္တန္းေတြေပးရတယ္။ မိန္းကေလးေတြ ေလးတန္းေအာင္ရင္ အရံသားဖြါး တလသင္တန္းေပးတယ္။ စီမံကိန္းအလုပ္ေတြေပါ့။ တခ်ိဳ႕ေတာ္ၾကပါတယ္။ သူ႔အရပ္နဲ႔ သူ႔ဇာတ္ ကိုက္ေအာင္ အက်ိဳးျပဳႏိုင္ၾကတယ္။ တခ်ိဳ႕လဲ ကိုယ့္သား သမီးေလးေတြ ေဆးကုတတ္ လာျပီဆိုျပီး ဂုဏ္ယူၾကတယ္။ ေက်းလက္က်န္းမာေရးဌာနတခုစီ တာ၀န္ယူရတဲ့ က်န္းမာေရးမွဴးလို ျဖစ္လာျပီလို႔ ထင္ၾကသူေတြလဲ ရွိတယ္။ တခ်ိဳ႕ၾက ကိုယ့္သားေလး ဆရာ၀န္ျဖစ္သြားျပီလိုလို မွတ္ၾကတယ္။
ဆရာ၀န္ဆိုတာ ၇ ႏွစ္ေတာင္ သင္ရတယ္ဆိုတာသိေတာ့ “ဆရာတို႔က ပညာပါရမီ တယ္နည္းတာကိုး၊ က်မသားက ၂၁ ရက္နဲ႕ ဆရာ၀န္ျဖစ္တာ ့ ့ ့”တဲ့။
အစိုးရခန္႔ ဆရာ၀န္ဆိုတာ ျမိဳ႕နယ္တခုမွာ ၂ ေယာက္ထက္ ပိုမရွိဘူး။ နယ္ကံေကာင္းရင္ တိုက္နယ္ေဆးရံုကို လူေတြက ကိုယ္ဖါသာကိုယ္ ေဆာက္ျပီး ဖြင့္ႏိုင္လို႔၊ တိုက္နယ္ဆရာ၀န္ပါ ေပါင္းရင္ ၃ ေယာက္အထိရွိႏိုင္တယ္။ လူဦးေရက တသိန္းမေအာက္ဘူး၊ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ေဆးေက်ာင္းမတက္ခင္က လူဦးေရ တေသာင္းမွာ ဆရာ၀န္တေယာက္။ ဆရာ၀န္ျဖစ္ခ်ိန္ဆို ငါးေထာင္ကို ဆရာ၀န္တေယာက္ ရွိလာမယ္လို႔ စီမံကိန္းလုပ္ ထားတာ ဖတ္ရဘူးတယ္။ ဘာမဆို စီမံကိန္းေခတ္ကိုး။ ေနာက္ ျပန္ၾကည့္တဲ့အခါ ေမြးထုတ္ႏိုင္တဲ့ ဆရာ၀န္ဦးေရ၊ အင္ဂ်င္နီယာဦးေရက မွန္းခ်က္နဲ႔ ကိုက္သေလာက္ဘဲ။ မကိုက္တာက ေမြးထုတ္လိုက္တဲ့ ပညာတတ္ျပီးသားေတြကို အလုပ္ေပးဘို႔ ေဆးရံု၊ ေဆး၀ါး၊ တျခားလိုအပ္တာေတြ နဲ႔အညီ ျဖည့္ဆီးဘို႔ လုိတဲ့ တိုးတက္လာရမဲ့ စီးပြါးေရးက နီးနီးစပ္စပ္ေတာင္ မေအာင္ျမင္ဘူး။ အင္ဂ်င္နီယာေတြလဲ ဘာထူးမလဲ။ ရရာအလုပ္ ရွာၾကရေတာ့တယ္။
တခါေတာ့ ျမိဳ႕သာမွာတံုးက နယ္ကိုခရီးထြက္တဲ့အခါ ကိုယ္ေမြးထုတ္ထားတဲ့ က်န္းမာေရးလုပ္သား တေယာက္အိမ္ကို ေရာက္သြားတယ္။ ဒီေကာင္က လူေပါင္းဆန္႔တယ္၊ ဆက္ဆံေရးလဲ ေကာင္းတယ္။ ေအာင္ျမင္တဲ့က်န္းမာေရးလုပ္သား တေယာက္ေပါ့။ သူ႕အေမကေျပာတယ္၊ “ဆရာရယ္ က်မသား ေမာင္ျမင့္ေဌးက မတတ္တာလဲမရွိဘူး၊ တတ္တာလဲ မရွိဘူး ဆရာရဲ့။”တဲ့။
ကြ်န္ေတာ့္တို႔လို ေတာနယ္ေတြမွာဘဲ ေတာက္ေလ်ာက္ တာ၀န္က်ခဲ့ရသူေတြ ဘြဲ႕လြန္ မတက္ရပါ။ ဒါ့ၾကာင့္ ဘာအတူးကုလဲ ေမးရင္ အကုန္လံုးကုတယ္လို႔သာ ေျဖႏိုင္တယ္။ အမွန္ဘဲေလ၊ ေတာေတြမွာ ဘာမဆို အကုန္ မလုပ္လို႔ကို မျဖစ္ဘူး၊ ေခါင္းကအစ ေျခေထာက္အဆံုး၊ မ်က္စိေရာ၊ အရိုးေရာ၊ သားဖြါး-မီးယပ္ေရာ၊ ကေလးေရာ အကုန္လံုးကို တာ၀န္ယူရတာ။ မဟုတ္ရင္ ကုိယ္က အထူးကုေဆးရံု လႊတ္တာေတာင္ လူနာေတြ အမ်ားစုၾကီးက သြားဘို႔ေငြမရွိ၊ သြားစရာ လမ္းမေပါက္၊ ကံနဲ႔ ဆရာ့ကိုသာ အားကိုးရရွာၾကတာ။ ဒီေတာ့ ကိုယ့္တာ၀န္ ပံုက်ေရာ။ ကိုယ္ဆိုတဲ့ ေတာဆရာ၀န္ကလဲ လက္နက္ တန္းဆာပလာသာ မရွိတာ၊ မျဖစ္ျဖစ္ေအာင္ လုပ္ေပးရတာ မ်ားတယ္။
ဓါတ္မွန္မရွိ၊ ဓါတ္ခြဲခန္းမရွိ၊ အာလ္ထြာေဆာင္းဆိုတာ ေပၚေတာင္မေပၚေသး။ ဓါတ္မွန္၊ ဓါတ္ခြဲခန္း၊ အာလ္ထြာေဆာင္းေတြ မရွိေပမဲ့ ေရာဂါေတြကေတာ့ ရွိတယ္။ ရွိတဲ့ပစၥည္းနဲ႔ ျဖစ္ေအာင္လုပ္တဲ့ပညာကို ေဆးေက်ာင္းမွာ မသင္ရဘူး။ ၾကာေတာ့ ေတာဆရာ၀န္ ေတြ “ဂ်င္နရယ္လစ္” ေတြ ျဖစ္လာၾကတယ္။ ဒီေတာ့ မတတ္တာလဲမရွိ-တတ္တာလဲမရွိ အစား ျဖစ္သြားၾကေရာ။
အမ္ဘီဘီအက္စ္ ဆိုတာ အဲဒီအဆင့္ေလာက္ပါ။
Dr. တင့္ေဆြ
တခ်ိန္တံုးကေတာ့ ႏွင္းဆီ၊ Once a Rose
ေဆးေက်ာင္းကို ေရာက္လာၾကတဲ့ ေက်ာင္းသားေတြမွာ တူတဲ့ အခ်က္ တခုကေတာ့ ဆယ္တန္းမွာ အမွတ္ေကာင္းေကာင္း ရခဲ့ၾကတာ ျဖစ္တယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔အရင္က စီနီယာ ေက်ာင္းသားၾကီးေတြက အဲဒီအခ်က္နဲ႔ မတူတဲ့ အေျခခံတမ်ိဳး ရွိၾကတယ္။ သူတို႔ ေဆးေက်ာင္း ေရာက္ရတာက႕႕႕ သိပ္ေတာ့ မသိလွပါဘူး၊ သုေတသနလုပ္တာ မဟုတ္လို႔။ အထင္နဲ႔ ေရးရရင္ ေဆြမ်ိဳး အသိုင္းအ၀ိုင္းအရ အေျခအေနနဲ႔ တြန္းအားေတြေၾကာင့္၊ ရည္မွန္းခ်က္ေတြရွိရွိ၊ ျပင္ျပင္ဆင္ဆင္နဲ႔ ေရာက္ၾကတာလို႔ ထင္တယ္။
ကြ်န္ေတာ့္ တေယာက္အတြက္ မွန္တာကေတာ့ ေဆြမ်ိဳးအသိုင္းအ၀ိုင္းနဲ႔ အေျခအေန တြန္းအား မရွိဘူး။ ရည္မွန္းခ်က္ ဆိုတာလဲ ဆယ္တန္းမွာ ငါဆရာ၀န္ျဖစ္ရမယ္လို႔ မွန္းျပီး စာလုပ္ခဲ့တာလဲ မဟုတ္ဘူး။ အဲဒီေခတ္က ပညာေရးစနစ္ ပံုသြင္းတဲ့အထဲ ပါသြားတာပါ။
ေဆးေက်ာင္းသားေတြမွာ ေနာက္ တူတဲ့အခ်က္တခု ရွိေသးတယ္။ ဘ၀င္ကိုယ္စီအနည္းနဲ႔ အမ်ားရွိၾကတာ။ ဘ၀င္ဆိုတာ အတိအက် အသံုးစကား ဟုတ္ခ်င္မွ ဟုတ္မယ္၊ ေဆးေက်ာင္း တက္ရတာကို ဂုဏ္ယူၾကတာမ်ိဳး ဆိုခ်င္တာပါ။ အျပစ္မရွိလွဘူး ထင္ပါတယ္။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ အဲဒီေခတ္မွာ ဆယ္တန္းအမွတ္ အမ်ားဆံုးကိုမွ ေဆးလိုင္း သတ္မွတ္တာကိုး။ ဒီေတာ့ မိဘေတြ၊ ေဆြမ်ိဳးေတြ၊ ေဆြမ်ိဳးေတာ္ခ်င္သူေတြ အဖို႔ ဒီ စံသတ္မွတ္ခ်က္ကို လိုက္တာေပါ့။ ကိုယ္ၾကိဳးစားလို႔ ရတာကို ေက်နပ္မႈရွိတာ ပံုမွန္ဘဲ။
ေဆြမ်ိဳးေတာ္ခ်င္သူဆိုတာ သိတဲ့အတိုင္း သားမက္၊ ေခြ်းမေရြးတာပါ။ ဗမာျပည္မွာ အၾကိဳက္ေခတ္ ဆိုတာ ေျပာင္းတတ္တယ္။ ေခတ္ကလဲ စနစ္နဲ႔ ယွဥ္လိုက္ေနေသးတယ္။ စနစ္ဆိုတာ ႏိုင္ငံေရး၊ လူမႈေရး စတာေတြ ေရာေနတာမ်ိဳး။ စစ္ဗိုလ္ေတြ ပ်ိဳတိုင္း ၾကိဳက္တဲ့ ႏွင္းဆီခိုင္ေခတ္မွာ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ၾကီးခဲ့တယ္။ ေနာက္တခါ ဆရာ၀န္က ႏွင္းဆီခိုင္ျဖစ္လာျပန္တယ္။ ဆိုရွယ္လစ္ေခတ္ အေတာ္ခရီး ေရာက္လာေတာ့ သေဘၤာသားေခတ္ ျဖစ္လာတယ္။ ကိုယ့္တိုင္းျပည္မွာတင္ အလုပ္လုပ္ဘို႔ အဆင္မေျပတဲ့ အေျခအေနဆိုတာ အဲဒီကတည္းက စခဲ့တာပါ။
စစ္ဗိုလ္ေတြ တခါျပန္ျပီး တပါတ္လည္လာတယ္။ ဒီတခါ ပ်ိဳတိုင္းၾကိဳက္တဲ့ စိန္ပန္းခိုင္။ တခ်ိဳ႕လူေတြ စိန္စီေနခ်ိန္၊ ဆန္စားဘို႔ မလြယ္သူေတြက မ်ားလြန္းေနလို႔၊ မုဒိတာပြါးဘို႔ ခက္သူက မနည္းဘူး ထင္တယ္။
ကြ်န္ေတာ္တို႔ ေဆးေက်ာင္းေခတ္မွာ စတိုင္ပင္က တလ ၇၅ က်ပ္။ ေက်ာင္းလခနဲ႔ အေဆာင္ေၾကး ေပါင္းမွ ၇၂ က်ပ္တိတိ။ သေဘၤာသားေခတ္ကေန ႏိုင္ငံျခားသြားေခတ္ ျဖစ္လာတယ္။ ပိုက္ဆံစကား ေျပာရင္ သိန္းနဲ႔ခ်ီ ေျပာလာရတဲ့ အခုခ်ိန္မွာ ႏိုင္ငံကထြက္ၾကရသူကလဲ သိန္းမနည္းေတာ့ဘူး။
ဆရာ၀န္ေခတ္ေတာ့ တေၾကာ့ျပန္တယ္ မၾကားမိဘူး။ ႏွင္းဆီခိုင္ေခတ္ တံုးကေတာ့ သူငယ္ခ်င္းေတြ ေရာင္းေကာင္းခဲ့တာ မ်က္စိေအာက္မွာ မ်ားလွတယ္ေတာ့ မထင္ဘူး။ မရွိဘူးေတာ့ မဟုတ္ပါ။ ေနာက္ေတာ့ အိမ္ေထာင္ေရး အဆင္မေျပတာေတြလဲ ၾကားရတယ္။ အိမ္ေထာင္ေရး ဆိုတာ ကုိယ္ၾကိဳက္-ကိုယ္ယူ ေတြလဲ အဆင္မေျပတာ ရွိတာပါဘဲ။
အိမ္ေတာင္ေရးစံ သတ္မွတ္ခ်က္က ေနရာေဒသ၊ ေခတ္၊ လူမ်ိဳး၊ ဘာသာ မတူရင္ ျခားနားၾကတာ အရင္က သိပ္သတိမထားခဲ့မိဘူး၊ ကိုယ္သိထားတဲ့ စံကိုဘဲ ယူတာကိုး။ ျပည္ပေရာက္ေတာ့ ေခတ္မီ-ေခတ္ေရွ႕ေရာက္၊ တိုးတက္တယ္ဆိုတဲ့ တိုင္းျပည္က စံေတြကို ျပည္ပေရာက္ေတြက နာယူမွတ္သား။ သင္ၾကား တတ္ေျမာက္လာၾကေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တို႔ လင္မယားေခတ္က လူေတြအဖို႔ ေအာက္ကုန္ျပီ ဆိုတဲ့ အတန္းအစား ျဖစ္ကုန္ၾကေရာ။ အမ်ိဳးသမီး အဖြဲ႕အစည္း တခ်ိဳ႕ၾကားထဲ တလင္တမယားဆိုတဲ့ စကား ခါးသတဲ့ဗ်။ ကြ်န္ေတာ္ေတာ့ ငယ္ငယ္ကတည္းက ၾကိဳက္တဲ့ တမာရြက္ကို ပီဇာနဲ႔ မလဲေပါင္။
ခ်ဳပ္တည္း သည္းခံႏိုင္စြမ္း ဆိုတာဟာ၊ လြတ္လပ္စြာ ေျပာဆို-ေရးသား-လုပ္ကိုင္ျခင္း ရွိရမယ္ ဆိုတာကို ဆန္႔က်င္တယ္လို႔ ထင္တာ လြဲေနတယ္။ လူဆိုတာ လက္လြတ္စပယ္ မေန-မေျပာ-မလုပ္စြမ္း ရွိရတယ္။ ယဥ္ေက်းတာနဲ႔ ရိုင္းတာကလဲ အဲဒီအစြမ္းေတြ မ်ားတာနဲ႔ နည္းတာကို ခြဲေခၚတာျဖစ္တယ္။ သူမ်ားတေတြထက္ ခ်ဳပ္တီး-ေအာင့္အီး-သည္းခံႏိုင္စြမ္း ၾကီးမားသူေတြကို ဆရာတင္ရ၊ ဆီးကပ္ရ၊ ကိုးကြယ္ၾကရတာျဖစ္တယ္။ အစဥ္အလာေတြဟာ အတားအဆီးေတြမို႔ မလိုအပ္ေတာ့ဘူး၊ လုပ္ခ်င္တာကို လြတ္လြတ္လပ္လပ္ လုပ္သင့္တယ္ ဆိုတာ အလြယ္ဆံုး အလုပ္မ်ိဳးပါ။ သတၲိလဲ မလိုဘူး၊ ေလ့က်င့္ဘို႔လဲ မလိုဘူး၊ ရိုင္းရိုင္းေျပာရရင္ အရွက္နည္းဘို႔ဘဲ လိုတာ။
ဗမာျပည္ထဲမွာေတာ့ ႏွင္းဆီေတြက ေမႊးေနဆဲလို႔ ထင္ပါတယ္။
Dr. တင့္ေဆြ
ကြ်န္ေတာ့္ တေယာက္အတြက္ မွန္တာကေတာ့ ေဆြမ်ိဳးအသိုင္းအ၀ိုင္းနဲ႔ အေျခအေန တြန္းအား မရွိဘူး။ ရည္မွန္းခ်က္ ဆိုတာလဲ ဆယ္တန္းမွာ ငါဆရာ၀န္ျဖစ္ရမယ္လို႔ မွန္းျပီး စာလုပ္ခဲ့တာလဲ မဟုတ္ဘူး။ အဲဒီေခတ္က ပညာေရးစနစ္ ပံုသြင္းတဲ့အထဲ ပါသြားတာပါ။
ေဆးေက်ာင္းသားေတြမွာ ေနာက္ တူတဲ့အခ်က္တခု ရွိေသးတယ္။ ဘ၀င္ကိုယ္စီအနည္းနဲ႔ အမ်ားရွိၾကတာ။ ဘ၀င္ဆိုတာ အတိအက် အသံုးစကား ဟုတ္ခ်င္မွ ဟုတ္မယ္၊ ေဆးေက်ာင္း တက္ရတာကို ဂုဏ္ယူၾကတာမ်ိဳး ဆိုခ်င္တာပါ။ အျပစ္မရွိလွဘူး ထင္ပါတယ္။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ အဲဒီေခတ္မွာ ဆယ္တန္းအမွတ္ အမ်ားဆံုးကိုမွ ေဆးလိုင္း သတ္မွတ္တာကိုး။ ဒီေတာ့ မိဘေတြ၊ ေဆြမ်ိဳးေတြ၊ ေဆြမ်ိဳးေတာ္ခ်င္သူေတြ အဖို႔ ဒီ စံသတ္မွတ္ခ်က္ကို လိုက္တာေပါ့။ ကိုယ္ၾကိဳးစားလို႔ ရတာကို ေက်နပ္မႈရွိတာ ပံုမွန္ဘဲ။
ေဆြမ်ိဳးေတာ္ခ်င္သူဆိုတာ သိတဲ့အတိုင္း သားမက္၊ ေခြ်းမေရြးတာပါ။ ဗမာျပည္မွာ အၾကိဳက္ေခတ္ ဆိုတာ ေျပာင္းတတ္တယ္။ ေခတ္ကလဲ စနစ္နဲ႔ ယွဥ္လိုက္ေနေသးတယ္။ စနစ္ဆိုတာ ႏိုင္ငံေရး၊ လူမႈေရး စတာေတြ ေရာေနတာမ်ိဳး။ စစ္ဗိုလ္ေတြ ပ်ိဳတိုင္း ၾကိဳက္တဲ့ ႏွင္းဆီခိုင္ေခတ္မွာ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ၾကီးခဲ့တယ္။ ေနာက္တခါ ဆရာ၀န္က ႏွင္းဆီခိုင္ျဖစ္လာျပန္တယ္။ ဆိုရွယ္လစ္ေခတ္ အေတာ္ခရီး ေရာက္လာေတာ့ သေဘၤာသားေခတ္ ျဖစ္လာတယ္။ ကိုယ့္တိုင္းျပည္မွာတင္ အလုပ္လုပ္ဘို႔ အဆင္မေျပတဲ့ အေျခအေနဆိုတာ အဲဒီကတည္းက စခဲ့တာပါ။
စစ္ဗိုလ္ေတြ တခါျပန္ျပီး တပါတ္လည္လာတယ္။ ဒီတခါ ပ်ိဳတိုင္းၾကိဳက္တဲ့ စိန္ပန္းခိုင္။ တခ်ိဳ႕လူေတြ စိန္စီေနခ်ိန္၊ ဆန္စားဘို႔ မလြယ္သူေတြက မ်ားလြန္းေနလို႔၊ မုဒိတာပြါးဘို႔ ခက္သူက မနည္းဘူး ထင္တယ္။
ကြ်န္ေတာ္တို႔ ေဆးေက်ာင္းေခတ္မွာ စတိုင္ပင္က တလ ၇၅ က်ပ္။ ေက်ာင္းလခနဲ႔ အေဆာင္ေၾကး ေပါင္းမွ ၇၂ က်ပ္တိတိ။ သေဘၤာသားေခတ္ကေန ႏိုင္ငံျခားသြားေခတ္ ျဖစ္လာတယ္။ ပိုက္ဆံစကား ေျပာရင္ သိန္းနဲ႔ခ်ီ ေျပာလာရတဲ့ အခုခ်ိန္မွာ ႏိုင္ငံကထြက္ၾကရသူကလဲ သိန္းမနည္းေတာ့ဘူး။
ဆရာ၀န္ေခတ္ေတာ့ တေၾကာ့ျပန္တယ္ မၾကားမိဘူး။ ႏွင္းဆီခိုင္ေခတ္ တံုးကေတာ့ သူငယ္ခ်င္းေတြ ေရာင္းေကာင္းခဲ့တာ မ်က္စိေအာက္မွာ မ်ားလွတယ္ေတာ့ မထင္ဘူး။ မရွိဘူးေတာ့ မဟုတ္ပါ။ ေနာက္ေတာ့ အိမ္ေထာင္ေရး အဆင္မေျပတာေတြလဲ ၾကားရတယ္။ အိမ္ေထာင္ေရး ဆိုတာ ကုိယ္ၾကိဳက္-ကိုယ္ယူ ေတြလဲ အဆင္မေျပတာ ရွိတာပါဘဲ။
အိမ္ေတာင္ေရးစံ သတ္မွတ္ခ်က္က ေနရာေဒသ၊ ေခတ္၊ လူမ်ိဳး၊ ဘာသာ မတူရင္ ျခားနားၾကတာ အရင္က သိပ္သတိမထားခဲ့မိဘူး၊ ကိုယ္သိထားတဲ့ စံကိုဘဲ ယူတာကိုး။ ျပည္ပေရာက္ေတာ့ ေခတ္မီ-ေခတ္ေရွ႕ေရာက္၊ တိုးတက္တယ္ဆိုတဲ့ တိုင္းျပည္က စံေတြကို ျပည္ပေရာက္ေတြက နာယူမွတ္သား။ သင္ၾကား တတ္ေျမာက္လာၾကေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တို႔ လင္မယားေခတ္က လူေတြအဖို႔ ေအာက္ကုန္ျပီ ဆိုတဲ့ အတန္းအစား ျဖစ္ကုန္ၾကေရာ။ အမ်ိဳးသမီး အဖြဲ႕အစည္း တခ်ိဳ႕ၾကားထဲ တလင္တမယားဆိုတဲ့ စကား ခါးသတဲ့ဗ်။ ကြ်န္ေတာ္ေတာ့ ငယ္ငယ္ကတည္းက ၾကိဳက္တဲ့ တမာရြက္ကို ပီဇာနဲ႔ မလဲေပါင္။
ခ်ဳပ္တည္း သည္းခံႏိုင္စြမ္း ဆိုတာဟာ၊ လြတ္လပ္စြာ ေျပာဆို-ေရးသား-လုပ္ကိုင္ျခင္း ရွိရမယ္ ဆိုတာကို ဆန္႔က်င္တယ္လို႔ ထင္တာ လြဲေနတယ္။ လူဆိုတာ လက္လြတ္စပယ္ မေန-မေျပာ-မလုပ္စြမ္း ရွိရတယ္။ ယဥ္ေက်းတာနဲ႔ ရိုင္းတာကလဲ အဲဒီအစြမ္းေတြ မ်ားတာနဲ႔ နည္းတာကို ခြဲေခၚတာျဖစ္တယ္။ သူမ်ားတေတြထက္ ခ်ဳပ္တီး-ေအာင့္အီး-သည္းခံႏိုင္စြမ္း ၾကီးမားသူေတြကို ဆရာတင္ရ၊ ဆီးကပ္ရ၊ ကိုးကြယ္ၾကရတာျဖစ္တယ္။ အစဥ္အလာေတြဟာ အတားအဆီးေတြမို႔ မလိုအပ္ေတာ့ဘူး၊ လုပ္ခ်င္တာကို လြတ္လြတ္လပ္လပ္ လုပ္သင့္တယ္ ဆိုတာ အလြယ္ဆံုး အလုပ္မ်ိဳးပါ။ သတၲိလဲ မလိုဘူး၊ ေလ့က်င့္ဘို႔လဲ မလိုဘူး၊ ရိုင္းရိုင္းေျပာရရင္ အရွက္နည္းဘို႔ဘဲ လိုတာ။
ဗမာျပည္ထဲမွာေတာ့ ႏွင္းဆီေတြက ေမႊးေနဆဲလို႔ ထင္ပါတယ္။
Dr. တင့္ေဆြ
ေဆးေက်ာင္းသား Medical Student
ေက်ာင္းသားဘ၀ေရာက္ေတာ့ ဖဆပလ ေခတ္မွာပါ။ ၄ တန္း၊ ၇ တန္း၊ ၉ တန္း၊ ၁၀ တန္းေတြက အစိုးရစစ္လို႕ ေခၚတဲ့ တျပည္လံုးအတိုင္းအတာနဲ႔ စာေမးပြဲစစ္တဲ့ စနစ္ျဖစ္တယ္။ အခုဆို အရင္လိုမဟုတ္ေတာ့ဘူး။ ၁၀ တန္းကေတာ့ ခုလဲ မေျပာင္းေသးဘဲ အစိုးရစစ္ ျဖစ္ဆဲပါ။ ဒါေတာင္ ၁၂ တန္းစနစ္ ေျပာင္းေတာ့မလိုေတာ့ ၾကားေနရတယ္။ အဲဒီတံုးက ၁၀ တန္းေအာင္စာရင္းက ေအာင္ခ်က္ ၁၄% မေက်ာ္ဘူး။ ဘြဲ႔ရဆိုတာ အေတာ္ကို နည္းေသးတယ္။ ဆယ္တန္းကို တကၠသိုလ္၀င္တန္း ေခၚျပီး၊ ကိုးတန္းကို ဟိုက္စကူးလ္ဖိုင္နယ္ လို႕ေခၚၾကတယ္။ သူငယ္ခ်င္းတေယာက္က ကြ်န္ေတာ္တို႔ ရွစ္တန္း ေရာက္ေတာ့ "ဒု-အၾကိဳ-တကၠသိုလ္၀င္တန္း"လို႔ ေခၚလိုက္တယ္။ အေတာ္ ၾကံဖန္ေျပာတတ္တဲ့ေကာင္။
ရာထူး အေခၚေ၀ၚေတြအေၾကာင္း ဆက္ေျပာရရင္ ေတာ္လွန္ေရးေကာင္စီ တက္လာေတာ့ သူတို႔ ကိုယ္သူတို႔ ၀န္ၾကီး အလုပ္လုပ္ျပီး၊ ၀န္ၾကီး မေခၚဘူး၊ တာ၀န္ခံလို႔ သမုတ္တယ္။ အစိုးရ၀န္ထမ္းေတြကိုလဲ ၾကြမ္းက်င္ အဆင့္ ၁၊ ၂၊ ၃ စသျဖင့္ ေခၚတယ္။ အေတာ္ရွဳတ္တာေပါ့။ သံတမန္ (ပရိုတိုေကာလ္) လုပ္ရေတာ့ (ဒစ္ပလိုမက္) မွန္သမွ်က နားမလည္ၾကဘူးတဲ့။ မၾကာပါဘူး၊ တႏွစ္ ႏွစ္ႏွစ္ေလာက္မွာ ဒံုရင္း-ဒံုရင္း ျပန္ေရာက္သြားတယ္။ အေမရိကန္ေတြကလဲ ၀န္ၾကီးဆိုတာ မလုပ္ဘူး။ အဲ႕႕႕ သူတိုးမ်ားကေတာ့ အႏွစ္ ၂၀၀ ၾကာလဲ မေျပာင္းဘူး။ ေခတ္ သိပ္ေနာက္က်ရွာပံုရတယ္။
ေရွးစကားေတြ ေျပာရအံုးမယ္။ အဲဒီအခ်ိန္က ေကာလိပ္ေရာက္ရင္ ပဌမ ႏွစ္ႏွစ္ကို (အင္တာ)၊ (အင္တာ-မီဒီရိတ္) လို႔ ေခၚတယ္။ (အင္တာ-ေအ)၊ (အင္တာ-ဘီ)။ (ဘီေအ)အတြက္က (အိုင္ေအ)၊ (ဘီအက္စ္စီ)အတြက္က (အိုင္အက္စ္စီ)။ (အင္တာ) ေလာက္ေအာင္ရင္ဘဲ အေတာ္ဟုတ္လွျပီ။ (ဘီေအ) ဆိုရင္ ျမိဳ႕အုပ္ေလာက္ ျဖစ္မယ္။ (ဘီအက္စ္စီ) က အရွားသား။
အဲဒီအရြယ္တံုးက အေရးပိုင္၊ ၀န္ေထာက္ဆိုတာ တခုခု ျဖစ္ႏိုင္မယ္လို႕ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ထင္ခဲ့တယ္။ အဲလို မွန္းခဲ့မိတာက “အရြယ္နဲ႔ ေခတ္အေျခအေနေတြဟာ လူေတြ ျဖစ္ခ်င္တာကို လႊမ္းမိုးႏိုင္လို႕ဘဲ”။ ဆရာ၀န္ျဖစ္ဘို႔ဆိုတာ အိပ္မက္ေတာင္ မမက္ပါဘူး။ ဘာေျပာေျပာ အဲဒီေခတ္ ပညာေရးက ေနာက္လာေတာ့မယ့္ ေခတ္ေတြထက္ အေတာ္ကို ေကာင္းခဲ့တယ္လို႕ ပညာေရးသမိုင္း ျပန္ေျပာသူေတြက တညီထဲေျပာၾကတယ္။ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ဆိုတာ အထင္ကရေပါ့။ အာရွမွာေတာင္ နာမည္ၾကီးခဲ့တာ။ အဲဒီေခတ္မယ္ အေရွ႕ေတာင္အာရွ ဆိုျပီး ထင္ေပၚေသးတာ မဟုတ္ဘူး။ (အာစီယံ)ဆိုတာ ေ၀လာေ၀း။ ေတာင္အာရွ (ဆပ္ခ္)ဆိုတာလဲ မရွိေသးဘူး။
ေတာ္လွန္ေရးေကာင္စီေနာက္ “မဆလ” လို႕ အတိုေကာက္ေခၚတဲ့ ေခတ္မွာလဲ ဘာမဆို ခိုင္ခိုင္မာမာ လုပ္ရမွာမ်ိဳးကို ခဏခဏ ေျပာင္းခဲ့တယ္။ ဓါတ္ခြဲခမ္းထဲက (ဂီနီပစ္) ေတြလို ခံရတဲ့လူေတြ အမ်ားၾကီးထဲမွာ ကြ်န္ေတာ္ကိုယ္တိုင္ ရင္ဆိုင္ခဲ့ရတာကေတာ့ ပညာေရးနဲ႔ က်န္းမာေရး ကိစၥေတြပါ။
ေဆးေက်ာင္းဆိုတာက ရန္ကုန္မွာ တခုတည္းကေန မႏၠေလး ဖြင့္လာတာ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ေရွ႕တင္ ဆိုပါေတာ့။ အဲဒီတံုးက ဆရာေတြေရာ၊ ေဆးေက်ာင္းသားေတြပါ အိႏၵိယသားက မ်ားေသးတယ္။ (အင္တာ) ႏွစ္ႏွစ္မွာ (မိန္း) လို႕လူအမ်ားေခၚတဲ့ မႏၠေလးတကၠသိုလ္မွာ တက္ၾကရတယ္။ ဘာသာက (ဘိုင္အို) ယူရတယ္။ "ဘိုင္အို-ထိုင္ငို"လို႕ လူသိမ်ားတဲ့ေခတ္ေပါ့။ (အင္တာ) ေအာင္တာနဲ႔ ေဆးေက်ာင္းကို တက္ႏိုင္တယ္-မတက္ႏိုင္ဘူးျဖစ္တယ္။ သိပ္မၾကာခဲ့ဘဲ၊ ေတာ္လွန္ေရးေကာင္စီ ေခတ္မွာ အေျပာင္းအလဲေတြ လုပ္လိုက္တာ ၁၀ တန္း ေအာင္ခ်ိန္ ဆံုးျဖတ္တာမ်ိဳး ျဖစ္လာတယ္။ ၀ိဇၨာ-သိပၸံ ဆိုတာ ျဖစ္လာတာလဲ အဲဒီေခတ္က စခဲ့တာ။ ကြ်န္ေတာ္တို႕တေတြ ေဆးေက်ာင္းကို တန္းတက္ရခ်ိန္မွာ (မိန္း) ကေန (၀သ) ေခၚတဲ့ မႏၠေလး ၀ိဇၨာနဲ႔သိပၸံ တကၠသိုလ္ ဆိုျပီး၊ ဆိုင္းဘုတ္ေျပာင္းလိုက္တယ္။
ကံတရားလို႕ေျပာတာကို ယံုၾကည္တယ္။ ဗုဒၶဘာသာတရားအရ ဆိုတာတင္ မကဘူး၊ လက္ေတြ႔ဘ၀အရပါ ယံုတာ။
အထက္တန္း ေက်ာင္းသားဘ၀ ျဖစ္ခဲ့တာတခုက အဲလိုသာ မဟုတ္ခဲ့ရင္ ကြ်န္ေတာ့္ဘ၀လဲ အခုလို ဟုတ္ခ်င္မွ ဟုတ္မွာ။ ကြ်န္ေတာ္ ကိုးတန္းေရာက္ေတာ့ အသက္က ၁၅ ႏွစ္ မျပည့္ဘူးတဲ့။ အဲဒါ စာေမးပြဲ မေျဖရဘူး။ တရားရံုးသြားျပီး “အသက္ျပည့္ပါတယ္” ၾကမ္းက်ိန္စာနဲ႔၊ ဇာတာအေကာင္းစာနဲ႔ တင္တာလဲ မရဘူး။ ဒါနဲ႔ ၉ တန္းကို မက်ဘဲ ႏွစ္ခါ ေနခဲ့ရေရာ။
ကိုးတန္းေျဖမဲ့ ေက်ာင္းသားေတြကို စစ္ဗိုလ္စုေဆာင္းေရးလုပ္တယ္။ ဒီအက္စ္ေအ ၀င္ေလွ်ာက္ေတာ့ ေရးေျဖ၊ ဗိုလ္ေရြးအဖြဲ႔ သြားေျဖရတယ္။ စစ္တာေတြ အကုန္ေအာင္ျပီး ေနာက္ဆံုး မစစ္တာက က်လို႔ စစ္ထဲ မေရာက္ရဘူး။ ဆရာ၀န္ျဖစ္ဘို႔ ကံကဖန္လာတာဘဲ။
ေဆးပညာက သိပၸံဘာသာရပ္မို႔ သိပၸံဘာသာတြဲယူမွ အဆင္ေျပတာမ်ိဳး။ ခက္တာက အဲဒီတံုးက တျပည္လံုးမွာ သိပၸံသင္ေပးႏိုင္တဲ့ ေက်ာင္းက သိပ္မရွိေသးဘူး။ ၁၀ တန္းေရာက္တဲ့ႏွစ္မွာ ကုိယ္ေနတဲ့ေက်ာင္းကို သိပၸံသင္ေပးႏိုင္တဲ့ ဆရာေတြ ေရာက္လာေအာင္ ကံတရားက ဖန္တီးေပးလိုက္တယ္။ ဆရာေတြေရာက္မွ ရူပေဗဒ၊ ဓါတုေဗဒနဲ႔ သခ်ၤာကို တႏွစ္ထဲနဲ႔ သံုးႏွစ္စာ သင္ယူရတယ္။ အဲဒီေခတ္က ေနာင္ေခတ္နဲ႔ ကြာတာက သိပၸံဘာသာေတြ အားလံုး အဂၤလိပ္လို သင္ရတာ။ အာဏာသိမ္း အစိုးရ တက္ထာတာ ႏွစ္ႏွစ္ သံုးႏွစ္ရွိေသးတယ္၊ စာသင္လို႕ႏွစ္တ၀က္ မရွိခင္ ျမန္မာစာက လြဲရင္ အဂၤလိပ္လို မသင္ရ လို႕ ညႊန္ၾကားတယ္။ သခ်ၤာကလြဲရင္ ဗမာလို ေျပာင္းသင္ရ ျပန္ေရာ။ ႏိုင္ငံတကာ ဘာသာစကား အားမေပးေတာ့တာ၊ တလြဲ ဆံပင္ေကာင္းခဲ့လို႕။ စာေမးပြဲေျဖရင္လဲ ဗမာ-အဂၤလိပ္ ကျပားေျဖႏိုင္တယ္။ “အရည္အခ်င္းေတြ ေရေရာတာမ်ိဳး” စခဲ့တာ အဲဒီကတည္းက။
အစိုးရသစ္က စီမံကိန္းေတြဆြဲေတာ့ တႏွစ္ကို ဆရာ၀န္ ၅၀၀ ထုတ္ရမွာတဲ့၊ သိပၸံမသင္ဘူးသူေတြပါ ေခၚမွ ငါးရာက ျပည့္မွာကိုး။ ဘာခက္လဲ လူၾကံရင္ ဘာခံႏိုင္မလဲ။ တီထြင္ရတာေပါ့။ အဲဒီ စမ္းသပ္မႈကို ကြ်န္ေတာ္ လႈိက္လိႈက္လွဲလွဲ ၾကိဳဆိုပါတယ္။
ဆယ္တန္းေအာင္ အမွတ္ေတြကို စုစုေပါင္းနဲ႔စဥ္လိုက္ရင္ သိပၸံသမားေတြက တပမ္းသာတယ္။ ၀ိဇၨာဆရာ-ဆရာမေတြက အေတာ္ အမွတ္ေပး ႏွေျပာၾက မဟုတ္လား။ အခုထိဘဲဗ်။ ဒါ့ေၾကာင့္ အမွတ္စုစုေပါင္း တခုတည္းနဲ႔ မဆံုးျဖတ္ဘဲ၊ IQ + Aggregate စနစ္ကို ထြင္လိုက္တာဘဲ။ ဆိုလိုတာက ဘာသာရပ္တိုင္းကို ဂရိတ္ ဆယ္မွတ္စီနဲ႔ ေျပာင္းတယ္။ အမွတ္ ၃၀ ကေန ၄၀ ကို ဂရိတ္ ဘယ္ေလာက္၊ ၄၀ ကေန ၅၀ ဆိုဘယ္ေလာက္၊ စသျဖင့္ တြက္တာမ်ိဳး။ ၀ိဇၨာသမားေတြ မနာေအာင္ လုပ္တာပါဘဲ။ ျမန္မာစာ ဆိုပါေတာ့ ၅၀ ကေန ၆၀ ဆို ဂရိတ္ ေကာင္းျပီ။ ဂရိတ္စုစုေပါင္းတာ တူေနရင္ အမွတ္ေပါင္း အနည္းအမ်ားနဲ႔ အဆင့္စီတယ္။ ကြ်န္ေတာ္ ဘယ္ေလာက္ ကံေကာင္းလဲ ဆိုေတာ့ ျမန္မာစာကို ၆၁ မွတ္ရလိုက္တာ ဂရိတ္ ေကာင္းသလား မေမးနဲ႔။ ျမန္မာစာေၾကာင့္ ေဆးေက်ာင္း ေရာက္ရတာလို႔ေတာင္ ေျပာရမလားဘဲ။
ဆယ္တန္းေဂဇက္ထြက္ျပီး ပညာေရးစနစ္ အေျခမက်ေသးလို႔ ခ်က္ခ်င္း ေကာလိပ္ ဆက္မတက္ၾကရဘူး။ အလဲ-အေျပာင္းေတြေပါ့။ “လဲတဲ့လူေတြ လဲျပီး၊ တက္လာသူေတြက ေရွာက္ေျပာင္းတာ”ကို ေျပာခ်င္တာ။ ခုနစ္လ-ရွစ္လေလာက္ ၾကာတယ္။ “လုပ္အားေပး”ဆိုတာ စခဲ့တဲ့ ေခတ္ေပါ့။ တျပည္လံုး မူလတန္းေက်ာင္းေတြကို ဆရာသြားလုပ္ရတာ။ ေနာင္ ေဆးေက်ာင္းကို ေရာက္ျပန္ေတာ့လဲ တကၠသိုလ္ ေက်ာင္းသားေတြ ေက်ာင္း ပိတ္ရက္မွာ ကုန္သြယ္ေရး စာရင္းေတြ ၀င္လုပ္ရတဲ့ လုပ္အားေပးဆိုတာ လုပ္ရဘူးေသးတယ္။ “အဓမၼလုပ္အားေပး”လို႕ မေခၚေသးပါဘူး။
တကၠသိုလ္၀င္ခြင့္စာအုပ္ ျပာစိမ္းစိမ္းေလးေတြ တအုပ္စီရတယ္။ ဦးစားေပး ၃ မ်ိဳး ေရြးႏိုင္သတဲ့၊ အသက္ေမြး၀မ္းေက်ာင္း ႏွစ္ခုနဲ႔ (ေမဂ်ာ) တခု ေရးတင္ရတာ။ (ေမဂ်ာ)ကိုစတာလဲ အဲဒီေခတ္ေပါ့။ အသက္ေမြး၀မ္းေက်ာင္းဆိုတာ ေဆး၊ သြား၊ စက္မႈ၊ တိကု၊ စိုက္ပ်ိဳးေရး၊ ဆိုတာေတြ။ ကြ်န္ေတာ့္အမွတ္က အေကာင္းထဲပါေနေတာ့ ထိပ္ဆံုးက စ ကိုင္တာဘဲ။ ေဆး ကို ပဌမဦးစားေပး၊ ဟုတ္ျပီ။ ဒုတိယ ဘာေရြးမလဲ။ အစဥ္အတိုင္းက ေဆးျပီးရင္ စက္မႈ၊ စက္မႈထဲက ဗိသုကာဆိုတာ အဲဒီအခ်ိန္က ကြ်န္ေတာ္ အၾကိဳက္ဆံုးဘဲ။ စိတ္ကူးေလးေတြ ေျပာင္းလာ ျပန္တာ။ ကြ်န္ေတာ္က ပံုဆြဲ ၀ါသနာပါတာမို႔ ပံုေတြ၊ ဒီဇိုင္းေတြနဲ႔ဆို ကိုက္မယ္ ထင္တာကိုး။
အဲ႕႕႕ ဒါေပမဲ့ ကြ်န္ေတာ့္ဘ၀ေပးက ရန္ကုန္သြားျပီး ေက်ာင္းမေနႏိုင္ခဲ့ပါ။ စိတ္မေကာင္း တခ်က္မွ မျဖစ္ပါဘူး။ ေဆးေက်ာင္းက မႏၲေလးမွာလဲ ရွိတာဘဲ။ အဲေတာ့ မႏၲေလး မွာဘဲရွိတဲ့ စိုက္ပ်ိဳးေရးက ဒုတိယ ဦးစားေပး ေရးခ်လိုက္တယ္။ တတိယ ေမဂ်ာ ကေတာ့ ဆယ္တန္းေအာင္မွတ္ထဲက အမ်ားဆံုး ရထားတဲ့ ဓါတုေဗဒ။
အေျဖထြက္ေတာ့ မႏၲေလးေဆး။
Dr. တင့္ေဆြ
၁၃-၁၁-၀၉ ေန႔က ျပင္ေရးသည္။
ရာထူး အေခၚေ၀ၚေတြအေၾကာင္း ဆက္ေျပာရရင္ ေတာ္လွန္ေရးေကာင္စီ တက္လာေတာ့ သူတို႔ ကိုယ္သူတို႔ ၀န္ၾကီး အလုပ္လုပ္ျပီး၊ ၀န္ၾကီး မေခၚဘူး၊ တာ၀န္ခံလို႔ သမုတ္တယ္။ အစိုးရ၀န္ထမ္းေတြကိုလဲ ၾကြမ္းက်င္ အဆင့္ ၁၊ ၂၊ ၃ စသျဖင့္ ေခၚတယ္။ အေတာ္ရွဳတ္တာေပါ့။ သံတမန္ (ပရိုတိုေကာလ္) လုပ္ရေတာ့ (ဒစ္ပလိုမက္) မွန္သမွ်က နားမလည္ၾကဘူးတဲ့။ မၾကာပါဘူး၊ တႏွစ္ ႏွစ္ႏွစ္ေလာက္မွာ ဒံုရင္း-ဒံုရင္း ျပန္ေရာက္သြားတယ္။ အေမရိကန္ေတြကလဲ ၀န္ၾကီးဆိုတာ မလုပ္ဘူး။ အဲ႕႕႕ သူတိုးမ်ားကေတာ့ အႏွစ္ ၂၀၀ ၾကာလဲ မေျပာင္းဘူး။ ေခတ္ သိပ္ေနာက္က်ရွာပံုရတယ္။
ေရွးစကားေတြ ေျပာရအံုးမယ္။ အဲဒီအခ်ိန္က ေကာလိပ္ေရာက္ရင္ ပဌမ ႏွစ္ႏွစ္ကို (အင္တာ)၊ (အင္တာ-မီဒီရိတ္) လို႔ ေခၚတယ္။ (အင္တာ-ေအ)၊ (အင္တာ-ဘီ)။ (ဘီေအ)အတြက္က (အိုင္ေအ)၊ (ဘီအက္စ္စီ)အတြက္က (အိုင္အက္စ္စီ)။ (အင္တာ) ေလာက္ေအာင္ရင္ဘဲ အေတာ္ဟုတ္လွျပီ။ (ဘီေအ) ဆိုရင္ ျမိဳ႕အုပ္ေလာက္ ျဖစ္မယ္။ (ဘီအက္စ္စီ) က အရွားသား။
အဲဒီအရြယ္တံုးက အေရးပိုင္၊ ၀န္ေထာက္ဆိုတာ တခုခု ျဖစ္ႏိုင္မယ္လို႕ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ထင္ခဲ့တယ္။ အဲလို မွန္းခဲ့မိတာက “အရြယ္နဲ႔ ေခတ္အေျခအေနေတြဟာ လူေတြ ျဖစ္ခ်င္တာကို လႊမ္းမိုးႏိုင္လို႕ဘဲ”။ ဆရာ၀န္ျဖစ္ဘို႔ဆိုတာ အိပ္မက္ေတာင္ မမက္ပါဘူး။ ဘာေျပာေျပာ အဲဒီေခတ္ ပညာေရးက ေနာက္လာေတာ့မယ့္ ေခတ္ေတြထက္ အေတာ္ကို ေကာင္းခဲ့တယ္လို႕ ပညာေရးသမိုင္း ျပန္ေျပာသူေတြက တညီထဲေျပာၾကတယ္။ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ဆိုတာ အထင္ကရေပါ့။ အာရွမွာေတာင္ နာမည္ၾကီးခဲ့တာ။ အဲဒီေခတ္မယ္ အေရွ႕ေတာင္အာရွ ဆိုျပီး ထင္ေပၚေသးတာ မဟုတ္ဘူး။ (အာစီယံ)ဆိုတာ ေ၀လာေ၀း။ ေတာင္အာရွ (ဆပ္ခ္)ဆိုတာလဲ မရွိေသးဘူး။
ေတာ္လွန္ေရးေကာင္စီေနာက္ “မဆလ” လို႕ အတိုေကာက္ေခၚတဲ့ ေခတ္မွာလဲ ဘာမဆို ခိုင္ခိုင္မာမာ လုပ္ရမွာမ်ိဳးကို ခဏခဏ ေျပာင္းခဲ့တယ္။ ဓါတ္ခြဲခမ္းထဲက (ဂီနီပစ္) ေတြလို ခံရတဲ့လူေတြ အမ်ားၾကီးထဲမွာ ကြ်န္ေတာ္ကိုယ္တိုင္ ရင္ဆိုင္ခဲ့ရတာကေတာ့ ပညာေရးနဲ႔ က်န္းမာေရး ကိစၥေတြပါ။
ေဆးေက်ာင္းဆိုတာက ရန္ကုန္မွာ တခုတည္းကေန မႏၠေလး ဖြင့္လာတာ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ေရွ႕တင္ ဆိုပါေတာ့။ အဲဒီတံုးက ဆရာေတြေရာ၊ ေဆးေက်ာင္းသားေတြပါ အိႏၵိယသားက မ်ားေသးတယ္။ (အင္တာ) ႏွစ္ႏွစ္မွာ (မိန္း) လို႕လူအမ်ားေခၚတဲ့ မႏၠေလးတကၠသိုလ္မွာ တက္ၾကရတယ္။ ဘာသာက (ဘိုင္အို) ယူရတယ္။ "ဘိုင္အို-ထိုင္ငို"လို႕ လူသိမ်ားတဲ့ေခတ္ေပါ့။ (အင္တာ) ေအာင္တာနဲ႔ ေဆးေက်ာင္းကို တက္ႏိုင္တယ္-မတက္ႏိုင္ဘူးျဖစ္တယ္။ သိပ္မၾကာခဲ့ဘဲ၊ ေတာ္လွန္ေရးေကာင္စီ ေခတ္မွာ အေျပာင္းအလဲေတြ လုပ္လိုက္တာ ၁၀ တန္း ေအာင္ခ်ိန္ ဆံုးျဖတ္တာမ်ိဳး ျဖစ္လာတယ္။ ၀ိဇၨာ-သိပၸံ ဆိုတာ ျဖစ္လာတာလဲ အဲဒီေခတ္က စခဲ့တာ။ ကြ်န္ေတာ္တို႕တေတြ ေဆးေက်ာင္းကို တန္းတက္ရခ်ိန္မွာ (မိန္း) ကေန (၀သ) ေခၚတဲ့ မႏၠေလး ၀ိဇၨာနဲ႔သိပၸံ တကၠသိုလ္ ဆိုျပီး၊ ဆိုင္းဘုတ္ေျပာင္းလိုက္တယ္။
ကံတရားလို႕ေျပာတာကို ယံုၾကည္တယ္။ ဗုဒၶဘာသာတရားအရ ဆိုတာတင္ မကဘူး၊ လက္ေတြ႔ဘ၀အရပါ ယံုတာ။
အထက္တန္း ေက်ာင္းသားဘ၀ ျဖစ္ခဲ့တာတခုက အဲလိုသာ မဟုတ္ခဲ့ရင္ ကြ်န္ေတာ့္ဘ၀လဲ အခုလို ဟုတ္ခ်င္မွ ဟုတ္မွာ။ ကြ်န္ေတာ္ ကိုးတန္းေရာက္ေတာ့ အသက္က ၁၅ ႏွစ္ မျပည့္ဘူးတဲ့။ အဲဒါ စာေမးပြဲ မေျဖရဘူး။ တရားရံုးသြားျပီး “အသက္ျပည့္ပါတယ္” ၾကမ္းက်ိန္စာနဲ႔၊ ဇာတာအေကာင္းစာနဲ႔ တင္တာလဲ မရဘူး။ ဒါနဲ႔ ၉ တန္းကို မက်ဘဲ ႏွစ္ခါ ေနခဲ့ရေရာ။
ကိုးတန္းေျဖမဲ့ ေက်ာင္းသားေတြကို စစ္ဗိုလ္စုေဆာင္းေရးလုပ္တယ္။ ဒီအက္စ္ေအ ၀င္ေလွ်ာက္ေတာ့ ေရးေျဖ၊ ဗိုလ္ေရြးအဖြဲ႔ သြားေျဖရတယ္။ စစ္တာေတြ အကုန္ေအာင္ျပီး ေနာက္ဆံုး မစစ္တာက က်လို႔ စစ္ထဲ မေရာက္ရဘူး။ ဆရာ၀န္ျဖစ္ဘို႔ ကံကဖန္လာတာဘဲ။
ေဆးပညာက သိပၸံဘာသာရပ္မို႔ သိပၸံဘာသာတြဲယူမွ အဆင္ေျပတာမ်ိဳး။ ခက္တာက အဲဒီတံုးက တျပည္လံုးမွာ သိပၸံသင္ေပးႏိုင္တဲ့ ေက်ာင္းက သိပ္မရွိေသးဘူး။ ၁၀ တန္းေရာက္တဲ့ႏွစ္မွာ ကုိယ္ေနတဲ့ေက်ာင္းကို သိပၸံသင္ေပးႏိုင္တဲ့ ဆရာေတြ ေရာက္လာေအာင္ ကံတရားက ဖန္တီးေပးလိုက္တယ္။ ဆရာေတြေရာက္မွ ရူပေဗဒ၊ ဓါတုေဗဒနဲ႔ သခ်ၤာကို တႏွစ္ထဲနဲ႔ သံုးႏွစ္စာ သင္ယူရတယ္။ အဲဒီေခတ္က ေနာင္ေခတ္နဲ႔ ကြာတာက သိပၸံဘာသာေတြ အားလံုး အဂၤလိပ္လို သင္ရတာ။ အာဏာသိမ္း အစိုးရ တက္ထာတာ ႏွစ္ႏွစ္ သံုးႏွစ္ရွိေသးတယ္၊ စာသင္လို႕ႏွစ္တ၀က္ မရွိခင္ ျမန္မာစာက လြဲရင္ အဂၤလိပ္လို မသင္ရ လို႕ ညႊန္ၾကားတယ္။ သခ်ၤာကလြဲရင္ ဗမာလို ေျပာင္းသင္ရ ျပန္ေရာ။ ႏိုင္ငံတကာ ဘာသာစကား အားမေပးေတာ့တာ၊ တလြဲ ဆံပင္ေကာင္းခဲ့လို႕။ စာေမးပြဲေျဖရင္လဲ ဗမာ-အဂၤလိပ္ ကျပားေျဖႏိုင္တယ္။ “အရည္အခ်င္းေတြ ေရေရာတာမ်ိဳး” စခဲ့တာ အဲဒီကတည္းက။
အစိုးရသစ္က စီမံကိန္းေတြဆြဲေတာ့ တႏွစ္ကို ဆရာ၀န္ ၅၀၀ ထုတ္ရမွာတဲ့၊ သိပၸံမသင္ဘူးသူေတြပါ ေခၚမွ ငါးရာက ျပည့္မွာကိုး။ ဘာခက္လဲ လူၾကံရင္ ဘာခံႏိုင္မလဲ။ တီထြင္ရတာေပါ့။ အဲဒီ စမ္းသပ္မႈကို ကြ်န္ေတာ္ လႈိက္လိႈက္လွဲလွဲ ၾကိဳဆိုပါတယ္။
ဆယ္တန္းေအာင္ အမွတ္ေတြကို စုစုေပါင္းနဲ႔စဥ္လိုက္ရင္ သိပၸံသမားေတြက တပမ္းသာတယ္။ ၀ိဇၨာဆရာ-ဆရာမေတြက အေတာ္ အမွတ္ေပး ႏွေျပာၾက မဟုတ္လား။ အခုထိဘဲဗ်။ ဒါ့ေၾကာင့္ အမွတ္စုစုေပါင္း တခုတည္းနဲ႔ မဆံုးျဖတ္ဘဲ၊ IQ + Aggregate စနစ္ကို ထြင္လိုက္တာဘဲ။ ဆိုလိုတာက ဘာသာရပ္တိုင္းကို ဂရိတ္ ဆယ္မွတ္စီနဲ႔ ေျပာင္းတယ္။ အမွတ္ ၃၀ ကေန ၄၀ ကို ဂရိတ္ ဘယ္ေလာက္၊ ၄၀ ကေန ၅၀ ဆိုဘယ္ေလာက္၊ စသျဖင့္ တြက္တာမ်ိဳး။ ၀ိဇၨာသမားေတြ မနာေအာင္ လုပ္တာပါဘဲ။ ျမန္မာစာ ဆိုပါေတာ့ ၅၀ ကေန ၆၀ ဆို ဂရိတ္ ေကာင္းျပီ။ ဂရိတ္စုစုေပါင္းတာ တူေနရင္ အမွတ္ေပါင္း အနည္းအမ်ားနဲ႔ အဆင့္စီတယ္။ ကြ်န္ေတာ္ ဘယ္ေလာက္ ကံေကာင္းလဲ ဆိုေတာ့ ျမန္မာစာကို ၆၁ မွတ္ရလိုက္တာ ဂရိတ္ ေကာင္းသလား မေမးနဲ႔။ ျမန္မာစာေၾကာင့္ ေဆးေက်ာင္း ေရာက္ရတာလို႔ေတာင္ ေျပာရမလားဘဲ။
ဆယ္တန္းေဂဇက္ထြက္ျပီး ပညာေရးစနစ္ အေျခမက်ေသးလို႔ ခ်က္ခ်င္း ေကာလိပ္ ဆက္မတက္ၾကရဘူး။ အလဲ-အေျပာင္းေတြေပါ့။ “လဲတဲ့လူေတြ လဲျပီး၊ တက္လာသူေတြက ေရွာက္ေျပာင္းတာ”ကို ေျပာခ်င္တာ။ ခုနစ္လ-ရွစ္လေလာက္ ၾကာတယ္။ “လုပ္အားေပး”ဆိုတာ စခဲ့တဲ့ ေခတ္ေပါ့။ တျပည္လံုး မူလတန္းေက်ာင္းေတြကို ဆရာသြားလုပ္ရတာ။ ေနာင္ ေဆးေက်ာင္းကို ေရာက္ျပန္ေတာ့လဲ တကၠသိုလ္ ေက်ာင္းသားေတြ ေက်ာင္း ပိတ္ရက္မွာ ကုန္သြယ္ေရး စာရင္းေတြ ၀င္လုပ္ရတဲ့ လုပ္အားေပးဆိုတာ လုပ္ရဘူးေသးတယ္။ “အဓမၼလုပ္အားေပး”လို႕ မေခၚေသးပါဘူး။
တကၠသိုလ္၀င္ခြင့္စာအုပ္ ျပာစိမ္းစိမ္းေလးေတြ တအုပ္စီရတယ္။ ဦးစားေပး ၃ မ်ိဳး ေရြးႏိုင္သတဲ့၊ အသက္ေမြး၀မ္းေက်ာင္း ႏွစ္ခုနဲ႔ (ေမဂ်ာ) တခု ေရးတင္ရတာ။ (ေမဂ်ာ)ကိုစတာလဲ အဲဒီေခတ္ေပါ့။ အသက္ေမြး၀မ္းေက်ာင္းဆိုတာ ေဆး၊ သြား၊ စက္မႈ၊ တိကု၊ စိုက္ပ်ိဳးေရး၊ ဆိုတာေတြ။ ကြ်န္ေတာ့္အမွတ္က အေကာင္းထဲပါေနေတာ့ ထိပ္ဆံုးက စ ကိုင္တာဘဲ။ ေဆး ကို ပဌမဦးစားေပး၊ ဟုတ္ျပီ။ ဒုတိယ ဘာေရြးမလဲ။ အစဥ္အတိုင္းက ေဆးျပီးရင္ စက္မႈ၊ စက္မႈထဲက ဗိသုကာဆိုတာ အဲဒီအခ်ိန္က ကြ်န္ေတာ္ အၾကိဳက္ဆံုးဘဲ။ စိတ္ကူးေလးေတြ ေျပာင္းလာ ျပန္တာ။ ကြ်န္ေတာ္က ပံုဆြဲ ၀ါသနာပါတာမို႔ ပံုေတြ၊ ဒီဇိုင္းေတြနဲ႔ဆို ကိုက္မယ္ ထင္တာကိုး။
အဲ႕႕႕ ဒါေပမဲ့ ကြ်န္ေတာ့္ဘ၀ေပးက ရန္ကုန္သြားျပီး ေက်ာင္းမေနႏိုင္ခဲ့ပါ။ စိတ္မေကာင္း တခ်က္မွ မျဖစ္ပါဘူး။ ေဆးေက်ာင္းက မႏၲေလးမွာလဲ ရွိတာဘဲ။ အဲေတာ့ မႏၲေလး မွာဘဲရွိတဲ့ စိုက္ပ်ိဳးေရးက ဒုတိယ ဦးစားေပး ေရးခ်လိုက္တယ္။ တတိယ ေမဂ်ာ ကေတာ့ ဆယ္တန္းေအာင္မွတ္ထဲက အမ်ားဆံုး ရထားတဲ့ ဓါတုေဗဒ။
အေျဖထြက္ေတာ့ မႏၲေလးေဆး။
Dr. တင့္ေဆြ
၁၃-၁၁-၀၉ ေန႔က ျပင္ေရးသည္။
၇ ႏွစ္သင္တန္း Seven Years
ကြ်န္ေတာ္တို႔ ေဆးေက်ာင္းတက္ရတာ ၇ ႏွစ္တိတိေခတ္က၊ ၁၉၆၅-၇၂။ ေနာက္ေတာ႔ ေျခာက္ႏွစ္ခြဲ ျဖစ္သြားသတယ္။ ၇ ႏွစ္မွာ ပဌမ ႏွစ္ႏွစ္က အင္တာ (အင္တာမိဒိရိတ္) လိုပါဘဲ။ ေဆးေက်ာင္းမွာဘဲ၊ အင္တာဘာသာရပ္ေတြ သင္ရတာ။
အယင္က ၁ ႏွစ္စီ ႏွစ္တန္း၊ Second MB Junior and Senior လို႔ေခၚခဲ႔တာကို ကြ်န္ေတာ္တို႔ေခတ္ ေရာက္ေတာ႔ ေပါင္းလိုက္ျပီး၊ Second MB ဒုတိယႏွစ္ (ေဆး) ၁ ႏွစ္ခြဲတန္းမွာ တကယ္႔ေဆးပညာ အေျခခံေတြစျပီ။ ခႏၶာေဗဒ နဲ႔ ဇီ၀ကမၼေဗဒ သင္ၾကရတယ္။ မႏၲေလးေဆးေက်ာင္းမွာ ေက်ာင္းသား ၁၀ ေယာက္ေလာက္ တအုပ္စုမွာ လူ႕အေလာင္းတခု ရတယ္။ ဟုတ္လား မဟုတ္လားေတာ႔ မသိဘူး၊ “ရန္ကုန္ေဆးေက်ာင္းမွာဆို ဒို ႔ေလာက္ အေလာင္းမေပါဘူး” ဆိုျပီး အေလာင္း အမ်ားျပိဳင္ၾကေသးတယ္၊ ကြယ္ရာမွာေပါ႔။ လူ႕အရိုးစုလဲ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ေခတ္မွာ မရွားပါဘူး။ တေယာက္ တစံု၊ တခ်ိဳ႕က တေယာက္ တျခမ္း ၀ယ္ျပီး၊ ကိုယ္႔အခန္းထဲကို္ ခ်ိတ္ထားၾကတာဘဲ။ တစံုကိုမွ ၅၀ ေက်ာ္ေလာက္ ေပးရတယ္။
ေနာက္ႏွစ္က ၁ ႏွစ္ ၁ တန္းစီနဲ႔၊ ႏွစ္တန္းမွာ ေရာဂါေဗဒ၊ ေဆး၀ါးေဗဒ၊ အႏုဇီ၀ေဗဒ နဲ႔ လူမႈေရး ေဆးပညာ၊ ေနာက္ျပီး မႈခင္းေဆးပညာေတြ သင္ရတယ္။ ေဆးရံုလက္ေတြ႔ ဆိုတာလဲ စတယ္။ စာသင္ခန္းနဲ႔ လက္ေတြ႕ခန္းက ေက်ာင္းထဲမွာေရာ၊ ေဆးရံုၾကီးမွာပါ။ ကူးခ်ီ-သန္းခ်ီေပါ႔။ ကြ်န္ေတာ္႔အဖို႔ေတာ႔ တတိယ အမ္ဘီတန္းေရာက္ေတာ႔ နဲနဲ ပ်င္းလာသလိုဘဲ။ စိတ္ေလလာတာလဲ ပါတာေပါ႔။ ႏွစ္ဘာသာ ျပန္ေျဖလိုက္ရတယ္။ ႏွစ္က်တာေတာ႔ မဟုတ္ဘူး။ (ကြန္ပတ္)လို႔ ေခၚတယ္။ စာေမးပြဲၾကီးအျပီး ေနာက္တလအၾကာမွာ လိုတဲ႔ဘာသာကိုပဲ ျပန္ေျဖခိုင္းတာပါ။ အမွန္က အဲဒီ ဘာသာေတြဟာ အလြယ္စာရင္းထဲမွာ ပါတာေတြ။ သင္ခန္းစာရသြားလို႔ ခက္ေပဆိုတဲ႔ ေနာက္ဆံုးႏွစ္ေတြမွာ ေရွာေရွာရွဴရွဴ ျဖစ္သြားခဲ႔တယ္။
ေက်ာင္းသားဘ၀ဆိုတာ ႏွစ္ၾကာရင္ အခ်ိဳးအေကြ႕ တခုမွာ ေျပာင္းတတ္တယ္။ ေဆးပညာဆိုတာက ၁၇ႏွစ္ မာရသြန္နဲ႔ တူတယ္။ သူငယ္ခ်င္းတခ်ိဳ႕ ၁၀ တန္းတံုးက ဂုဏ္ထူး (ဒီ) ရခဲ႔တဲ႔ ဘာသာရပ္ကို ေဆးေက်ာင္း ပဌမႏွစ္ေတြမွာ ျပန္ေျဖရတယ္။ ကြ်န္ေတာ္ထက္ ေစာျပီး စိတ္ေလသြားတာေနမွာေပါ႔။ အရြယ္ကလဲ ၁၆ ႏွစ္ေက်ာ္စ၊ အေျပာင္းအလဲ ေတြကလဲ ၾကီးတာကိုး။ ပတ္၀န္းက်င္သစ္မွာ အထာမက်ျဖစ္တာတို႔၊ စိတ္လႈတ္ရွားတာ မ်ားသြားတာတို႔ ရွိတတ္တယ္။ တိုက္ဆိုင္တာက ဒီအရြယ္ေတြကလဲ အေဖၚရွာတဲ႔အရြယ္ ျဖစ္ေနျပန္လို႔ ႏွလံုးအေၾကာင္းသင္ရင္ သင္ခန္းစာမွာ မပါတဲ႔ ႏွလံုးသားကိစၥကို စိတ္၀င္တစားေလ႔လာျပီး လက္ေတြ႔ပါ ဆင္းၾကတယ္ေလ။ အံက်ပန္က် ျဖစ္တာက မ်ားေပမဲ႔၊ မျဖစ္တာေတြလဲ ၾကံဳၾကရတယ္။ ေဆးေက်ာင္းတံုးက တြဲခဲ႔တဲ႔အတြဲတိုင္း ေနာင္မွာ လက္ဆက္ျဖစ္ခ်င္မွျဖစ္တတ္တယ္။
တခ်ိဳ႕ဆို ေက်ာင္းမျပီး၊ ဆရာ၀န္ မျဖစ္လိုက္ရေတာ႔ဘူး။ ခါးတ၀က္ ျပတ္သြားတာ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ဘက္ခ်္ မွာ သူငယ္ခ်င္း ႏွစ္ေယာက္ရွိတယ္။ မႏၲေလးသားေတြ။ စိတ္မေကာင္းျဖစ္ခဲ႔ရတယ္။ အဲဒီတံုးက။ ေနာက္ ျပန္စဥ္းစားမိရင္ ဘာထူးမလဲ ဆရာ၀န္ျဖစ္တဲ႔လူနဲ႔ မျဖစ္တဲ႔လူဆိုတာေလး ကြဲလြဲတာအျပင္ မထူးပါဘူး။ ဆရာ၀န္ ျဖစ္ခ်င္တဲ႔ဘက္က ေနၾကည္႔ရင္ေတာ႔ အႏုတ္သေဘာ။ ဘက္မလိုက္ဘဲ ၾကည္႔တတ္ရင္ ဘာမွ ထူးတာမဟုတ္။
ဆရာ၀န္ ျဖစ္ျပီးေနာက္ တာ၀န္က်ေဒသတခုမွာ ဆရာေတာ္ တပါးက အေမးနဲ႔ တရားျပဘူးတယ္။ "ဒကာၾကီး စစ္ကိုင္း တံတားဟာ အသြားလမ္းလား၊ အျပန္လမ္းလား" တဲ႔။ အဲဒီလို သေဘာေပါက္ဘို႔ ေဆးေက်ာင္းသားဘ၀ဆိုတာ ငယ္ေသးတယ္။ အမွန္ကေတာ႔ ႏုေသးတာပါ။ အသိဆိုတာ အသက္နဲ႔ အျမဲတန္း အခ်ိဳးက်တာ မဟုတ္ဘူး။ တ႔တားကို တံတားဘဲလို႔ ျမင္မၾကည္႔တတ္ေသးဘဲ ငါ မႏၲေလးကေနသြားရင္ တမ်ိဳး၊ စစ္ကိုင္းကဆိုရင္တမ်ိဳး၊ ဘာေျဖရမလဲ စဥ္းစား၊ ေခြ်းျပန္ခဲ႔ဘူတဲ႔ အရြယ္ေပါ႔။
ေနာက္ဆံုး ၁ႏွစ္ခြဲကေတာ႔ တကယ္႔ေနာက္ဆံုး။ ေနာက္ဆံုးႏွစ္ အပိုင္း ခ လို႔ ေခၚတယ္။ တႏွစ္ခြဲတန္း။ ေဆးပညာ ဘာသာၾကီး ၄ ရပ္ေပါ႔။ ေဆး၊ ခြဲစိတ္၊ သားဖြါး-မီးယပ္ နဲ႔ ကေလးေဆးပညာ။ ေဆးရံုၾကီး မွာပဲ သင္ရေတာ႔တယ္။ ညလဲ သြားရတာမ်ိဳးလဲ ရွိတယ္။
ေဆးေက်ာင္းသာ လာတက္ရျပီး၊ စိတ္မပါဘူး ဆိုသူေတြလဲရွိတယ္။ မိဘေတြေၾကာင္႔ လာတက္ရတာလို႔ ဆိုၾကတယ္။ ဘြဲ႕ရျပီးရင္လဲ ဆရာ၀န္ မလုပ္ဘူး ဆိုသူလဲရွိတယ္။ ေက်ာင္းေျပာင္း၊ လိုင္းေျပာင္း သြားတာ နဲနဲပါးပါး ရွိတယ္။ ေက်ာင္းသားေဟာင္းၾကီးေတြဆိုတာ ရွိေသးတယ္။ မေအာင္ႏိုင္လို႔ ျပန္ျပန္ ေျဖေနရတယ္။ ေနာက္ဆံုးႏွစ္ဆိုရင္ အရင္က ဘယ္ေလာက္ၾကာၾကာရတယ္။ ေနာက္ေတာ႔ ၃ ခါ ျပန္ေျဖခြင္႔ ေပးတယ္။ ညီေတာ္ေမာင္ တေယာက္ဆို Final Part II မွာ ဘယ္ႏွစ္ႏွစ္ ၾကာသြားလဲေတာင္ မသိေတာ႔ဘူး။
ပညာေရးညံ႔လို႔ေၾကာင္႔ မဟုတ္ဘဲ ဆရာ၀န္ မျဖစ္လိုက္ရသူေတြလဲရွိတယ္။ ဘာဆိုတာ စဥ္းစားၾကည္႔ေပါ႔။ ေခတ္က အာဏာသိမ္း အစိုးရေခတ္မို႔ ႏိုင္ငံေရးဆိုတာ ဘယ္႔ေလာက္ စာထုပ္စာပိုး ပိေနေပမဲ႔ သက္ေရာက္မႈ ရွိတာဘဲ။ ႏိုင္ငံေရးေၾကာင္႔ ေက်ာင္းထုတ္ခံရတာေတြ ႏွေျမာဘို႔ ေကာင္းလိုက္တာ။ သူမ်ားႏိုင္ငံေတြမွာ မရွိတာမ်ိဳး။ ေထာင္ထဲက လြတ္လာျပီး၊ အသနားခံတာေတြ၊ ဘာေတြ လုပ္တာေတာင္ ေမဂ်ာ လိုင္းကိုဘဲ သင္ေစတယ္။
ကြ်န္ေတာ္က သိပ္ႏိုင္ငံေရးဆန္ခဲ့တဲ႔လူ မဟုတ္ဘူး။ မိသားစုမွာေရာ အသိုင္းအ၀ိုင္းမွာပါ ခပ္ကင္းကင္းေတြဆိုေပါေတာ့။ ဒါေတာင္ Second MB တန္းေရာက္ေတာ႔ တရုပ္အေရးအခင္းနဲ႔ ၾကံဳတဲ႔အခါ ပါခဲ႔တာေပါ႔။ အစိုးရ ဆန္႔က်င္ေရး မဟုတ္လိုက္လို႔ ဘာမွ အေရးယူ မခံရဘူး။ မႏၲေလး နန္းတြင္းက ေထာင္ထဲမွာ ေန႔ခင္း ေခၚထားျပီး။ ညေရာက္ေတာ႔ မႏၲေလးေတာင္နားက စစ္တပ္တခုထဲ သြားအိပ္ၾကရတယ္။ ျခင္ေထာင္နဲ႔ဘာနဲ႔ေပါ့။ ေနာက္ေန႔ညေန ေက်ာင္းက အေဆာင္မွဴးလက္ထဲ ျပန္အပ္တယ္။
သင္ခန္းစာတခ်ိဳ႕ ရလိုက္ပါတယ္။ ေဆးေက်ာင္းသားေတြနဲ႔ ၀-သ လို႔ ေခၚခဲ႔တဲ႔ ၀ိဇၨာနဲ႔ သိပၸံ ေက်ာင္းသားေတြ ခ်ီတက္ျပီး ေပါင္းၾကတာ၊ ေအလမ္း ဟိုဘက္-ဒီဘက္၊ ၾကားမွာ လံုျခံဳေရးေတြက တားတာခံရတယ္။ အေဟာအေျပာေကာင္းတဲ႔ ဗိုလ္မွဴးတေယာက္က ေျပရာေျပေၾကာင္း တရားေဟာတာ နာရတယ္။ ဒါလဲ မျပန္ၾကလို ႔ မနက္မလင္း တလင္း အခ်ဳပ္ကားေတြ ေရာက္လာတဲ႔အခါ မတက္ၾကဘူး။ စစ္တပ္က လိုက္ေလ်ာျပီး၊ တီအီး ၁၁ စစ္ကားေတြ ေရာက္လာတယ္။ ေထာင္ခ်ီတဲ႔ ေက်ာင္းသား အုပ္ၾကီးထဲက ရာဂဏန္းဘဲ ပါလာေတာ႔တယ္။ ေဆးေက်ာင္းက ၆ ေယာက္လား ပါတယ္။ တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသားေတြ သန္႔သန္႔မို႔ ဖ်က္တာ-ဆီးတာ တခုမွ မလုပ္ၾကပါ။
အႏွစ္ ၂၀ ေက်ာ္လို႔ ေရြးေကာက္ပြဲလုပ္ေတာ႔ ဆရာ၀န္ ၅၀ တိတိ အေရြးခံၾကရတယ္။
Dr. တင့္ေဆြ
၁၃-၁၁-၀၉ ေန႔က ျပင္ေရးသည္။
အယင္က ၁ ႏွစ္စီ ႏွစ္တန္း၊ Second MB Junior and Senior လို႔ေခၚခဲ႔တာကို ကြ်န္ေတာ္တို႔ေခတ္ ေရာက္ေတာ႔ ေပါင္းလိုက္ျပီး၊ Second MB ဒုတိယႏွစ္ (ေဆး) ၁ ႏွစ္ခြဲတန္းမွာ တကယ္႔ေဆးပညာ အေျခခံေတြစျပီ။ ခႏၶာေဗဒ နဲ႔ ဇီ၀ကမၼေဗဒ သင္ၾကရတယ္။ မႏၲေလးေဆးေက်ာင္းမွာ ေက်ာင္းသား ၁၀ ေယာက္ေလာက္ တအုပ္စုမွာ လူ႕အေလာင္းတခု ရတယ္။ ဟုတ္လား မဟုတ္လားေတာ႔ မသိဘူး၊ “ရန္ကုန္ေဆးေက်ာင္းမွာဆို ဒို ႔ေလာက္ အေလာင္းမေပါဘူး” ဆိုျပီး အေလာင္း အမ်ားျပိဳင္ၾကေသးတယ္၊ ကြယ္ရာမွာေပါ႔။ လူ႕အရိုးစုလဲ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ေခတ္မွာ မရွားပါဘူး။ တေယာက္ တစံု၊ တခ်ိဳ႕က တေယာက္ တျခမ္း ၀ယ္ျပီး၊ ကိုယ္႔အခန္းထဲကို္ ခ်ိတ္ထားၾကတာဘဲ။ တစံုကိုမွ ၅၀ ေက်ာ္ေလာက္ ေပးရတယ္။
ေနာက္ႏွစ္က ၁ ႏွစ္ ၁ တန္းစီနဲ႔၊ ႏွစ္တန္းမွာ ေရာဂါေဗဒ၊ ေဆး၀ါးေဗဒ၊ အႏုဇီ၀ေဗဒ နဲ႔ လူမႈေရး ေဆးပညာ၊ ေနာက္ျပီး မႈခင္းေဆးပညာေတြ သင္ရတယ္။ ေဆးရံုလက္ေတြ႔ ဆိုတာလဲ စတယ္။ စာသင္ခန္းနဲ႔ လက္ေတြ႕ခန္းက ေက်ာင္းထဲမွာေရာ၊ ေဆးရံုၾကီးမွာပါ။ ကူးခ်ီ-သန္းခ်ီေပါ႔။ ကြ်န္ေတာ္႔အဖို႔ေတာ႔ တတိယ အမ္ဘီတန္းေရာက္ေတာ႔ နဲနဲ ပ်င္းလာသလိုဘဲ။ စိတ္ေလလာတာလဲ ပါတာေပါ႔။ ႏွစ္ဘာသာ ျပန္ေျဖလိုက္ရတယ္။ ႏွစ္က်တာေတာ႔ မဟုတ္ဘူး။ (ကြန္ပတ္)လို႔ ေခၚတယ္။ စာေမးပြဲၾကီးအျပီး ေနာက္တလအၾကာမွာ လိုတဲ႔ဘာသာကိုပဲ ျပန္ေျဖခိုင္းတာပါ။ အမွန္က အဲဒီ ဘာသာေတြဟာ အလြယ္စာရင္းထဲမွာ ပါတာေတြ။ သင္ခန္းစာရသြားလို႔ ခက္ေပဆိုတဲ႔ ေနာက္ဆံုးႏွစ္ေတြမွာ ေရွာေရွာရွဴရွဴ ျဖစ္သြားခဲ႔တယ္။
ေက်ာင္းသားဘ၀ဆိုတာ ႏွစ္ၾကာရင္ အခ်ိဳးအေကြ႕ တခုမွာ ေျပာင္းတတ္တယ္။ ေဆးပညာဆိုတာက ၁၇ႏွစ္ မာရသြန္နဲ႔ တူတယ္။ သူငယ္ခ်င္းတခ်ိဳ႕ ၁၀ တန္းတံုးက ဂုဏ္ထူး (ဒီ) ရခဲ႔တဲ႔ ဘာသာရပ္ကို ေဆးေက်ာင္း ပဌမႏွစ္ေတြမွာ ျပန္ေျဖရတယ္။ ကြ်န္ေတာ္ထက္ ေစာျပီး စိတ္ေလသြားတာေနမွာေပါ႔။ အရြယ္ကလဲ ၁၆ ႏွစ္ေက်ာ္စ၊ အေျပာင္းအလဲ ေတြကလဲ ၾကီးတာကိုး။ ပတ္၀န္းက်င္သစ္မွာ အထာမက်ျဖစ္တာတို႔၊ စိတ္လႈတ္ရွားတာ မ်ားသြားတာတို႔ ရွိတတ္တယ္။ တိုက္ဆိုင္တာက ဒီအရြယ္ေတြကလဲ အေဖၚရွာတဲ႔အရြယ္ ျဖစ္ေနျပန္လို႔ ႏွလံုးအေၾကာင္းသင္ရင္ သင္ခန္းစာမွာ မပါတဲ႔ ႏွလံုးသားကိစၥကို စိတ္၀င္တစားေလ႔လာျပီး လက္ေတြ႔ပါ ဆင္းၾကတယ္ေလ။ အံက်ပန္က် ျဖစ္တာက မ်ားေပမဲ႔၊ မျဖစ္တာေတြလဲ ၾကံဳၾကရတယ္။ ေဆးေက်ာင္းတံုးက တြဲခဲ႔တဲ႔အတြဲတိုင္း ေနာင္မွာ လက္ဆက္ျဖစ္ခ်င္မွျဖစ္တတ္တယ္။
တခ်ိဳ႕ဆို ေက်ာင္းမျပီး၊ ဆရာ၀န္ မျဖစ္လိုက္ရေတာ႔ဘူး။ ခါးတ၀က္ ျပတ္သြားတာ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ဘက္ခ်္ မွာ သူငယ္ခ်င္း ႏွစ္ေယာက္ရွိတယ္။ မႏၲေလးသားေတြ။ စိတ္မေကာင္းျဖစ္ခဲ႔ရတယ္။ အဲဒီတံုးက။ ေနာက္ ျပန္စဥ္းစားမိရင္ ဘာထူးမလဲ ဆရာ၀န္ျဖစ္တဲ႔လူနဲ႔ မျဖစ္တဲ႔လူဆိုတာေလး ကြဲလြဲတာအျပင္ မထူးပါဘူး။ ဆရာ၀န္ ျဖစ္ခ်င္တဲ႔ဘက္က ေနၾကည္႔ရင္ေတာ႔ အႏုတ္သေဘာ။ ဘက္မလိုက္ဘဲ ၾကည္႔တတ္ရင္ ဘာမွ ထူးတာမဟုတ္။
ဆရာ၀န္ ျဖစ္ျပီးေနာက္ တာ၀န္က်ေဒသတခုမွာ ဆရာေတာ္ တပါးက အေမးနဲ႔ တရားျပဘူးတယ္။ "ဒကာၾကီး စစ္ကိုင္း တံတားဟာ အသြားလမ္းလား၊ အျပန္လမ္းလား" တဲ႔။ အဲဒီလို သေဘာေပါက္ဘို႔ ေဆးေက်ာင္းသားဘ၀ဆိုတာ ငယ္ေသးတယ္။ အမွန္ကေတာ႔ ႏုေသးတာပါ။ အသိဆိုတာ အသက္နဲ႔ အျမဲတန္း အခ်ိဳးက်တာ မဟုတ္ဘူး။ တ႔တားကို တံတားဘဲလို႔ ျမင္မၾကည္႔တတ္ေသးဘဲ ငါ မႏၲေလးကေနသြားရင္ တမ်ိဳး၊ စစ္ကိုင္းကဆိုရင္တမ်ိဳး၊ ဘာေျဖရမလဲ စဥ္းစား၊ ေခြ်းျပန္ခဲ႔ဘူတဲ႔ အရြယ္ေပါ႔။
ေနာက္ဆံုး ၁ႏွစ္ခြဲကေတာ႔ တကယ္႔ေနာက္ဆံုး။ ေနာက္ဆံုးႏွစ္ အပိုင္း ခ လို႔ ေခၚတယ္။ တႏွစ္ခြဲတန္း။ ေဆးပညာ ဘာသာၾကီး ၄ ရပ္ေပါ႔။ ေဆး၊ ခြဲစိတ္၊ သားဖြါး-မီးယပ္ နဲ႔ ကေလးေဆးပညာ။ ေဆးရံုၾကီး မွာပဲ သင္ရေတာ႔တယ္။ ညလဲ သြားရတာမ်ိဳးလဲ ရွိတယ္။
ေဆးေက်ာင္းသာ လာတက္ရျပီး၊ စိတ္မပါဘူး ဆိုသူေတြလဲရွိတယ္။ မိဘေတြေၾကာင္႔ လာတက္ရတာလို႔ ဆိုၾကတယ္။ ဘြဲ႕ရျပီးရင္လဲ ဆရာ၀န္ မလုပ္ဘူး ဆိုသူလဲရွိတယ္။ ေက်ာင္းေျပာင္း၊ လိုင္းေျပာင္း သြားတာ နဲနဲပါးပါး ရွိတယ္။ ေက်ာင္းသားေဟာင္းၾကီးေတြဆိုတာ ရွိေသးတယ္။ မေအာင္ႏိုင္လို႔ ျပန္ျပန္ ေျဖေနရတယ္။ ေနာက္ဆံုးႏွစ္ဆိုရင္ အရင္က ဘယ္ေလာက္ၾကာၾကာရတယ္။ ေနာက္ေတာ႔ ၃ ခါ ျပန္ေျဖခြင္႔ ေပးတယ္။ ညီေတာ္ေမာင္ တေယာက္ဆို Final Part II မွာ ဘယ္ႏွစ္ႏွစ္ ၾကာသြားလဲေတာင္ မသိေတာ႔ဘူး။
ပညာေရးညံ႔လို႔ေၾကာင္႔ မဟုတ္ဘဲ ဆရာ၀န္ မျဖစ္လိုက္ရသူေတြလဲရွိတယ္။ ဘာဆိုတာ စဥ္းစားၾကည္႔ေပါ႔။ ေခတ္က အာဏာသိမ္း အစိုးရေခတ္မို႔ ႏိုင္ငံေရးဆိုတာ ဘယ္႔ေလာက္ စာထုပ္စာပိုး ပိေနေပမဲ႔ သက္ေရာက္မႈ ရွိတာဘဲ။ ႏိုင္ငံေရးေၾကာင္႔ ေက်ာင္းထုတ္ခံရတာေတြ ႏွေျမာဘို႔ ေကာင္းလိုက္တာ။ သူမ်ားႏိုင္ငံေတြမွာ မရွိတာမ်ိဳး။ ေထာင္ထဲက လြတ္လာျပီး၊ အသနားခံတာေတြ၊ ဘာေတြ လုပ္တာေတာင္ ေမဂ်ာ လိုင္းကိုဘဲ သင္ေစတယ္။
ကြ်န္ေတာ္က သိပ္ႏိုင္ငံေရးဆန္ခဲ့တဲ႔လူ မဟုတ္ဘူး။ မိသားစုမွာေရာ အသိုင္းအ၀ိုင္းမွာပါ ခပ္ကင္းကင္းေတြဆိုေပါေတာ့။ ဒါေတာင္ Second MB တန္းေရာက္ေတာ႔ တရုပ္အေရးအခင္းနဲ႔ ၾကံဳတဲ႔အခါ ပါခဲ႔တာေပါ႔။ အစိုးရ ဆန္႔က်င္ေရး မဟုတ္လိုက္လို႔ ဘာမွ အေရးယူ မခံရဘူး။ မႏၲေလး နန္းတြင္းက ေထာင္ထဲမွာ ေန႔ခင္း ေခၚထားျပီး။ ညေရာက္ေတာ႔ မႏၲေလးေတာင္နားက စစ္တပ္တခုထဲ သြားအိပ္ၾကရတယ္။ ျခင္ေထာင္နဲ႔ဘာနဲ႔ေပါ့။ ေနာက္ေန႔ညေန ေက်ာင္းက အေဆာင္မွဴးလက္ထဲ ျပန္အပ္တယ္။
သင္ခန္းစာတခ်ိဳ႕ ရလိုက္ပါတယ္။ ေဆးေက်ာင္းသားေတြနဲ႔ ၀-သ လို႔ ေခၚခဲ႔တဲ႔ ၀ိဇၨာနဲ႔ သိပၸံ ေက်ာင္းသားေတြ ခ်ီတက္ျပီး ေပါင္းၾကတာ၊ ေအလမ္း ဟိုဘက္-ဒီဘက္၊ ၾကားမွာ လံုျခံဳေရးေတြက တားတာခံရတယ္။ အေဟာအေျပာေကာင္းတဲ႔ ဗိုလ္မွဴးတေယာက္က ေျပရာေျပေၾကာင္း တရားေဟာတာ နာရတယ္။ ဒါလဲ မျပန္ၾကလို ႔ မနက္မလင္း တလင္း အခ်ဳပ္ကားေတြ ေရာက္လာတဲ႔အခါ မတက္ၾကဘူး။ စစ္တပ္က လိုက္ေလ်ာျပီး၊ တီအီး ၁၁ စစ္ကားေတြ ေရာက္လာတယ္။ ေထာင္ခ်ီတဲ႔ ေက်ာင္းသား အုပ္ၾကီးထဲက ရာဂဏန္းဘဲ ပါလာေတာ႔တယ္။ ေဆးေက်ာင္းက ၆ ေယာက္လား ပါတယ္။ တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသားေတြ သန္႔သန္႔မို႔ ဖ်က္တာ-ဆီးတာ တခုမွ မလုပ္ၾကပါ။
အႏွစ္ ၂၀ ေက်ာ္လို႔ ေရြးေကာက္ပြဲလုပ္ေတာ႔ ဆရာ၀န္ ၅၀ တိတိ အေရြးခံၾကရတယ္။
Dr. တင့္ေဆြ
၁၃-၁၁-၀၉ ေန႔က ျပင္ေရးသည္။
ေဟာက္ဆာဂ်င္ House Surgeon
ကြ်န္ေတာ္ ဆရာ၀န္ျဖစ္တာ၊ (အမ္ဘီဘီအက္စ္) ျပီးတာ၊ ၁၉၇၂ ေအာက္တိုဘာမွာ။ မႏၲေလး ေဆးေက်ာင္းကေပါ့။ ေက်ာင္းျပီးတာနဲ႔ အလုပ္သင္ဆရာ၀န္ ၁ ႏွစ္တိတိ လုပ္ရတယ္။ (ေဟာက္ဆာဂ်င္)လို႔ ေခၚတာ ႏုတ္က်ိဳးေနျပီ။ အမွန္က (ေဟာက္ဆာဂ်င္) ဆိုတာ တိုင္းျပည္တခုနဲ႔တခု မတူဘူး။ (ေဟာက္စ္) ဆိုတာ ဒီေနရာမွာ ေဆးရံုကို ေျပာတာ။ အေမရိကမွာ တာ၀န္က်ရင္ အဆင္သင့္ရွိေနရတဲ့ ေဆးရံုက လက္ေထာက္ ခြဲစိတ္ဆရာ၀န္ကို ေခၚတယ္။ ျဗိတိန္မွာေတာ့ လုပ္သက္ရင့္ ခြဲစိတ္ဆရာ၀န္ကို ေျပာတာ။ သူ႔အထက္က ခြဲစိတ္ဆရာ၀န္ၾကီးေနရာမွာ ၀င္ယူႏိုင္တဲ့ ခြဲစိတ္ဆရာ၀န္ ျဖစ္တယ္။ နယူးဇီလန္မွာ ေခၚတာနဲ႔ ကြ်န္ေတာ္တို႔ဆီမွာ ေခၚတာက ပိုနီးစပ္တယ္။ သူတို႔ဆီမွာက ၂ ႏွစ္လုပ္ရတာဘဲ ကြာတယ္။ ခြဲစိတ္လိုင္း (ေဟာက္ဆာဂ်င္) နဲ႔ သမားေတာ္လိုင္း (ေဟာက္ဖီဇစ္ရွင္) ဆိုျပီး ခြဲထားေသးတယ္။ အိႏၵိယမွာေတာ့ (ေဟာက္စ္-ဆာဂ်ရီ) ဒါမွမဟုတ္ (အင္တန္းရွစ္ပ္) ၁ ႏွစ္လုပ္ရတယ္။
ကြ်န္ေတာ္တို႔ဆီမွာ လက္ေထာက္ဆရာ၀န္ မွန္သမွ်ကိုလဲ (ေအအက္စ္) လို႔သာ ေခၚၾကတယ္။ လက္ေထာက္ ခြဲစိတ္ဆရာ၀န္လို႔ အတိအက် ဘာသာျပန္ႏိုင္တာပါ။ ေဆးမွဴး စတဲ့ တျခားေဆးပညာသယ္ေတြနဲ႔ အဓိကမတူတဲ့ အရည္အခ်င္းကေတာ့ ဆရာ၀န္ဟာ လူနာကို ခြဲစိတ္ကုသႏိုင္တာ ျဖစ္လို႔ပါ။
(ေဟာက္ဆာဂ်င္) ၁ ႏွစ္ကို ေမျမိဳ႕စစ္ေဆးရံုမွာ တာ၀န္က်တယ္။ (ေဟာက္)လုပ္ရင္း ေနရာေျပာင္း (ထရန္စဖါ) က်တာ အေတာ္ေတာ့ ရွားမယ္ထင္တယ္။ သူငယ္ခ်င္း ေမျမိဳ႕သူ ေဟာက္ဆာဂ်င္ကို သူ႔မိဘေတြက ေမျမိဳ႕မွာဘဲ လုပ္ေစခ်င္လို႔တဲ့၊ သူငယ္ခ်င္းကေတာ့ မႏၲေလးမွာဘဲ ေနခ်င္တယ္ ေျပာတာဘဲ။ ဒါနဲ႔ ကြ်န္ေတာ္နဲ႔ လဲရတာ ျဖစ္သြားျပီး၊ သူ႔မိဘေတြ ေက်းဇူးနဲ႔ ကြ်န္ေတာ္ ေမျမိဳ႕စစ္ေဆးရံုကေန မႏၲေလးျပည္သူ႕ ေဆးရံုၾကီး ေျပာင္းရတယ္။
ကြ်န္ေတာ့္အၾကိဳက္လဲျဖစ္သြားလို႔ သူ႔့မိဘေတြကို ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။ အၾကိဳက္ ဆိုတာက ကြ်န္ေတာ့္အဖို႔ မႏၲေလးမွာ ပိုအဆင္ေျပတယ္ေလ၊ အမ်ိဳးအေဆြေတြလဲ ရွိတာကိုး။ ပိုအေရးၾကီးတာက ေမျမိဳ႕ စစ္ေဆးရံုမွာ ေဟာက္ဆာဂ်င္ လုပ္တဲ့သူေတြ အထဲကေနမွ စစ္တပ္ဆရာ၀န္လုပ္ဘို႔ ေခၚေလ့ရွိတယ္ မဟုတ္လား။ အမ်ိဳးသားစစ္မႈထမ္း မလုပ္မေနရ ဥပေဒအရေပါ့။ ၃ ႏွစ္ ၀င္လုပ္ရမွာ။ ကြ်န္ေတာ္က အဲဒါမ်ိဳး မလုပ္ခ်င္ခဲ့ဘူး။
စစ္ထဲမ၀င္ခ်င္တာလို႔လဲ အျပတ္ေျပာခ်င္တာ မဟုတ္ပါဘူး၊ ၉ တန္း ေျဖေနတံုးက၊ စစ္တပ္ကေန ေလွ်ာက္လႊာေတြ စာသင္ခန္းထဲအထိ လာေ၀တယ္။ ေမျမိဳ႕ စစ္တကၠသိုလ္ (ဒီအက္စ္ေအ) တက္ဘို႔ စစ္ဗိုလ္ စုေဆာင္းေရးေပါ့။ ၀င္ေျဖတယ္။ ဘာရယ္မဟုတ္ဘူးလို႔ ေျပာရမွာေပါ့။ အဲဒီတံုးက အသက္ ၁၅ ႏွစ္ရွိေသးတာကိုး။ ဆရာ၀န္ ဘြဲ႔ျပီးေတာ့ ၂၄ ႏွစ္ရွိျပီ။ ၁၅ ႏွစ္နဲ႔ ၂၄ ႏွစ္၊ လုပ္ခ်င္တာ-မလုပ္ခ်င္တာေတြ မတူေတာ့ဘူး။ အိမ္ေထာင္က်ျပီးျပီ။ အေျခအေနနဲ႔ ဘ၀လဲ ျခားနား၊ အၾကိဳက္လဲ ေျပာင္းျပီေပါ့။
ေမျမိဳ႕ စစ္တကၠသိုလ္္တက္ဘို႔ ေလွ်ာက္လႊာတင္သူေတြ အဲဒီတံုးက မံုရြာ၊ ခလရ ၁၅ တပ္ထဲ သြားျပီး ေရးေျဖေျဖရတယ္။ လူ ၁၀၀ ေက်ာ္ေလာက္ရွိမွာပါ။ အဲဒါ လနဲနဲ ၾကာေတာ့ ေအာင္သတဲ့။ မွတ္မိသေလာက္ မံုရြာက ၆ ေယာက္ ေအာင္တယ္။ ရန္ကုန္သြားျပီး ေနာက္တဆင့္ ေျဖရမတဲ့။ ေျဖတာေပါ့။ ရထား၊ ကား၊ စရိတ္ျငိမ္းမို႔ ရန္ကုန္သြား ေျဖျဖစ္တာလဲ ဟုတ္ပါတယ္။
အဲဒီတံုးက ျပည္လမ္း၊ ဗိုလ္ရႈခံနဲ႔မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္၊ ဗိုလ္ေရြးအဖြဲ႔လို႔ ေခၚတဲ့ အိုတီတီ တပ္ထဲမွာ ေနျပီး ဗိုလ္ျဖစ္မဲ့သူေတြ ေရးေျဖ၊ ႏႈတ္ေျဖ၊ တျခား ေျဖစရာေတြ ေျဖရတယ္။ တျခားဆိုတာေတြက စိတ္ပိုင္းေမးတာ၊ စစ္ေျမပံုဖတ္တာတို႔၊ ကာယ အလုပ္ေတြက အေတာ္ပါတယ္။ တက္တာ-ဆင္းတာ၊ ေက်ာ္တာ-ျဖတ္တာေတြေပါ့။ ဒုတိယအၾကိမ္ ေအာင္စာရင္း ထုတ္ေတာ့လဲ ေအာင္ျပန္ေရာ။
အံ့ၾသတာက ကြ်န္ေတာ္က ေအာင္လဲ ထူးျပီး စိတ္လႈတ္ရွားတာ မရွိသလို၊ မေအာင္လဲ အသာ အိမ္ျပန္ဘို႔၊ ဒုတိယအဆင့္ မေအာင္လို႔ ငိုသူေတြရွိတာ အံ့ေရာ။ ကြ်န္ေတာ္က သူတို႔ကို ေအာင္ေစခ်င္လိုက္တာ။ စိတ္ပါလက္ပါ လုပ္ခ်င္သူကို ေရြးရင္ ဘယ္ေလာက္ ေကာင္းေလမလဲ။ စိတ္ပိုင္းစစ္ေဆးသူေတြက မသိေလေရာ့သလား မေျပာတတ္ပါ။
ကြ်န္ေတာ္ ညံ့တာ ကိုယ့္ကိုယ္ကို အဲဒီတံုးက မသိဘူး။ သူမ်ားတေတြက ဘာေတြ ေမးမယ္၊ ဘာေတြ ေျဖရမယ္၊ ဘာျပီး ဘာ၊ အေတာ္သိၾကတယ္။ အဲဒါေတြ အားလံုးလဲဘဲ ကြ်န္ေတာ့္အဖို႔ အံ့စရာေတြ။ ကိုယ္ရခ်င္-ျဖစ္ခ်င္တာေတြ ကိုယ္က ၾကိဳသိထားေအာင္ လုပ္တယ္ဆိုတာ အမွန္ကေတာ္တာပါ။ ကြ်န္ေတာ္က အေတာ့ ၈ တန္း၊ ၉ တန္း စာေမးပြဲေတြလို တႏွစ္ တတန္း၊ သင္ခ်ိန္ သင္။ စာက်က္ခ်ိန္ က်က္၊ ေျဖခ်ိန္က် ေျဖ၊ ဒီေလာက္ထက္ ပိုမသိခဲ့ဘူး။
စစ္ထြက္ ဦးေလးတေယာက္ရွိတာ “မင္း ဘာေမးေမး ဦးေအာင္သာေျဖ။ ေၾကာက္မေနနဲ႔” ဆိုတဲ့ အၾကံေကာင္းေလး တခုေတာ့ ေဆာင္သြားတာ၊ စစ္ေျမပံုဖတ္ခိုင္းေတာ့၊ ဦးေလး အၾကံအတိုင္း သူမ်ားေတြထက္ ဦးေအာင္ ကြ်န္ေတာ္ ေျဖတယ္။ ဘယ္ေနရာကို ရဟတ္ယာဥ္နဲ႔ ဆင္းမယ္ဆိုတာ ကြ်န္ေတာ္ အရင္ဆံုး ခပ္တည္တည္ ေျပာလိုက္တယ္။ အမွတ္ေတာ့ရမယ္ ထင္တာဘဲ။ စစ္တဲ့သူက ဆက္ေမးတယ္၊ ေနာက္ျပီးေတာ့ေရာတဲ့။ ကြ်န္ေတာ္ ဘာမွ ဆက္မေျဖ တတ္ေတာ့ပါ။
မေၾကာက္ရဘူး ဆိုတာေတာ့ သတၲိေမြးႏိုင္တယ္၊ မသိတာေတာ့ မေျဖတတ္ဘူး။
တတိယအဆင့္က ေဆးစစ္။ စစ္လိုက္တာ စံုေနတာဘဲ။ မဂၤလာဒံု စစ္ေဆးရံုၾကီးမွာ အေခါက္ေခါက္။ ေနာင္ ႏွစ္အနည္းငယ္ဆို ကြ်န္ေတာ္ ေဆးရံု-ေဆး၀န္ထမ္း ဆိုတဲ့ဘ၀ကို ရမယ္ဆိုတာ ၾကိဳမသိခဲ့ပါ။
ဒါနဲ႔ ေဆးစစ္လဲ ေအာင္တယ္။ အဲ ေနာက္ဆံုးက ဘာစစ္တာမွေတာ့ မရွိေတာ့ဘူး။ ဒါေပမဲ့ ကြ်န္ေတာ္ က်တယ္။ လူ ၁၀၀ လား မသိဘူး ေရြးေခၚတယ္။ ကြ်န္ေတာ္ မပါဘူး။ ကံတရားေပါ့ဗ်ာ။
စစ္တာေဆးတာ အကုန္ေအာင္၊ မစစ္တာကက်။ ေအာင္ျမင္စြာ ဆုတ္ခြါရတယ္ဆိုတာ ဒါမွ အစစ္။
ေမျမိဳ႕စစ္ေဆးရံုမွာ (ေဟာက္စ္) ၀င္လုပ္ၾကရမဲ့ မႏၲေလးက ေအာင္လာၾကတဲ့ ကြ်န္ေတာ္တို႔ သူငယ္ခ်င္းတေတြ အေတာ့္ကို ေဟာင္းႏြမ္း ေဆြးေျမ့ေနတဲ့ စစ္ေဆးရံုထဲက တိုက္အိမ္တလံုးမွာ စုေနၾကရတယ္။ စာေမးပြဲျပီးၾကတာက ၾသဂတ္စ္လ၊ အလုပ္သင္ ၀င္ရတာလဲ မၾကာဘူး၊ ေဆာင္းတြင္း ေရာက္တာနဲ႔ စတယ္။ ေမျမိဳ႔က ေအးလိုက္တာလဲ မေျပာပါနဲ႔။ ကိုယ္က မံုရြာ၊ မႏၲေလးမွာ ေနလာသူဆိုေတာ့ ေမျမိဳ႕ေဆာင္းကို ေၾကာက္တယ္၊ ေရတထပ္ခ်ိဳးဘို႔ ဆိုတာ စြန္႔စားခန္းဘဲ။ ဆရာ၀န္စစ္ဗိုလ္ေတြ အဲဒီမွာ ဘယ္လိုေနႏိုင္ၾကလဲ မသိဘူး။
ေနာက္ အႏွစ္ ၂၀ ေလာက္ၾကာရင္ ဒီထက္ ပိုေအးလွတဲ့ ခ်င္းေတာင္တန္းၾကီးကို ဒီဇင္ဘာလထဲ ၅ ညနဲ႔ ၆ ရက္တိတိ၊ ေျခလ်င္ျဖတ္ျပီး၊ တိုင္းျပည္ကေန ထြက္ခြါရလိမ့္မယ္လို႔ မခဲ့ပါ။
Dr. တင့္ေဆြ
၂၆-၁၀-၀၈ ေန႔ကေရးခဲ့ျပီး ၁၅-၁၁-၀၉ ေန႔က ျပင္ေရးသည္။
ကြ်န္ေတာ္တို႔ဆီမွာ လက္ေထာက္ဆရာ၀န္ မွန္သမွ်ကိုလဲ (ေအအက္စ္) လို႔သာ ေခၚၾကတယ္။ လက္ေထာက္ ခြဲစိတ္ဆရာ၀န္လို႔ အတိအက် ဘာသာျပန္ႏိုင္တာပါ။ ေဆးမွဴး စတဲ့ တျခားေဆးပညာသယ္ေတြနဲ႔ အဓိကမတူတဲ့ အရည္အခ်င္းကေတာ့ ဆရာ၀န္ဟာ လူနာကို ခြဲစိတ္ကုသႏိုင္တာ ျဖစ္လို႔ပါ။
(ေဟာက္ဆာဂ်င္) ၁ ႏွစ္ကို ေမျမိဳ႕စစ္ေဆးရံုမွာ တာ၀န္က်တယ္။ (ေဟာက္)လုပ္ရင္း ေနရာေျပာင္း (ထရန္စဖါ) က်တာ အေတာ္ေတာ့ ရွားမယ္ထင္တယ္။ သူငယ္ခ်င္း ေမျမိဳ႕သူ ေဟာက္ဆာဂ်င္ကို သူ႔မိဘေတြက ေမျမိဳ႕မွာဘဲ လုပ္ေစခ်င္လို႔တဲ့၊ သူငယ္ခ်င္းကေတာ့ မႏၲေလးမွာဘဲ ေနခ်င္တယ္ ေျပာတာဘဲ။ ဒါနဲ႔ ကြ်န္ေတာ္နဲ႔ လဲရတာ ျဖစ္သြားျပီး၊ သူ႔မိဘေတြ ေက်းဇူးနဲ႔ ကြ်န္ေတာ္ ေမျမိဳ႕စစ္ေဆးရံုကေန မႏၲေလးျပည္သူ႕ ေဆးရံုၾကီး ေျပာင္းရတယ္။
ကြ်န္ေတာ့္အၾကိဳက္လဲျဖစ္သြားလို႔ သူ႔့မိဘေတြကို ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။ အၾကိဳက္ ဆိုတာက ကြ်န္ေတာ့္အဖို႔ မႏၲေလးမွာ ပိုအဆင္ေျပတယ္ေလ၊ အမ်ိဳးအေဆြေတြလဲ ရွိတာကိုး။ ပိုအေရးၾကီးတာက ေမျမိဳ႕ စစ္ေဆးရံုမွာ ေဟာက္ဆာဂ်င္ လုပ္တဲ့သူေတြ အထဲကေနမွ စစ္တပ္ဆရာ၀န္လုပ္ဘို႔ ေခၚေလ့ရွိတယ္ မဟုတ္လား။ အမ်ိဳးသားစစ္မႈထမ္း မလုပ္မေနရ ဥပေဒအရေပါ့။ ၃ ႏွစ္ ၀င္လုပ္ရမွာ။ ကြ်န္ေတာ္က အဲဒါမ်ိဳး မလုပ္ခ်င္ခဲ့ဘူး။
စစ္ထဲမ၀င္ခ်င္တာလို႔လဲ အျပတ္ေျပာခ်င္တာ မဟုတ္ပါဘူး၊ ၉ တန္း ေျဖေနတံုးက၊ စစ္တပ္ကေန ေလွ်ာက္လႊာေတြ စာသင္ခန္းထဲအထိ လာေ၀တယ္။ ေမျမိဳ႕ စစ္တကၠသိုလ္ (ဒီအက္စ္ေအ) တက္ဘို႔ စစ္ဗိုလ္ စုေဆာင္းေရးေပါ့။ ၀င္ေျဖတယ္။ ဘာရယ္မဟုတ္ဘူးလို႔ ေျပာရမွာေပါ့။ အဲဒီတံုးက အသက္ ၁၅ ႏွစ္ရွိေသးတာကိုး။ ဆရာ၀န္ ဘြဲ႔ျပီးေတာ့ ၂၄ ႏွစ္ရွိျပီ။ ၁၅ ႏွစ္နဲ႔ ၂၄ ႏွစ္၊ လုပ္ခ်င္တာ-မလုပ္ခ်င္တာေတြ မတူေတာ့ဘူး။ အိမ္ေထာင္က်ျပီးျပီ။ အေျခအေနနဲ႔ ဘ၀လဲ ျခားနား၊ အၾကိဳက္လဲ ေျပာင္းျပီေပါ့။
ေမျမိဳ႕ စစ္တကၠသိုလ္္တက္ဘို႔ ေလွ်ာက္လႊာတင္သူေတြ အဲဒီတံုးက မံုရြာ၊ ခလရ ၁၅ တပ္ထဲ သြားျပီး ေရးေျဖေျဖရတယ္။ လူ ၁၀၀ ေက်ာ္ေလာက္ရွိမွာပါ။ အဲဒါ လနဲနဲ ၾကာေတာ့ ေအာင္သတဲ့။ မွတ္မိသေလာက္ မံုရြာက ၆ ေယာက္ ေအာင္တယ္။ ရန္ကုန္သြားျပီး ေနာက္တဆင့္ ေျဖရမတဲ့။ ေျဖတာေပါ့။ ရထား၊ ကား၊ စရိတ္ျငိမ္းမို႔ ရန္ကုန္သြား ေျဖျဖစ္တာလဲ ဟုတ္ပါတယ္။
အဲဒီတံုးက ျပည္လမ္း၊ ဗိုလ္ရႈခံနဲ႔မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္၊ ဗိုလ္ေရြးအဖြဲ႔လို႔ ေခၚတဲ့ အိုတီတီ တပ္ထဲမွာ ေနျပီး ဗိုလ္ျဖစ္မဲ့သူေတြ ေရးေျဖ၊ ႏႈတ္ေျဖ၊ တျခား ေျဖစရာေတြ ေျဖရတယ္။ တျခားဆိုတာေတြက စိတ္ပိုင္းေမးတာ၊ စစ္ေျမပံုဖတ္တာတို႔၊ ကာယ အလုပ္ေတြက အေတာ္ပါတယ္။ တက္တာ-ဆင္းတာ၊ ေက်ာ္တာ-ျဖတ္တာေတြေပါ့။ ဒုတိယအၾကိမ္ ေအာင္စာရင္း ထုတ္ေတာ့လဲ ေအာင္ျပန္ေရာ။
အံ့ၾသတာက ကြ်န္ေတာ္က ေအာင္လဲ ထူးျပီး စိတ္လႈတ္ရွားတာ မရွိသလို၊ မေအာင္လဲ အသာ အိမ္ျပန္ဘို႔၊ ဒုတိယအဆင့္ မေအာင္လို႔ ငိုသူေတြရွိတာ အံ့ေရာ။ ကြ်န္ေတာ္က သူတို႔ကို ေအာင္ေစခ်င္လိုက္တာ။ စိတ္ပါလက္ပါ လုပ္ခ်င္သူကို ေရြးရင္ ဘယ္ေလာက္ ေကာင္းေလမလဲ။ စိတ္ပိုင္းစစ္ေဆးသူေတြက မသိေလေရာ့သလား မေျပာတတ္ပါ။
ကြ်န္ေတာ္ ညံ့တာ ကိုယ့္ကိုယ္ကို အဲဒီတံုးက မသိဘူး။ သူမ်ားတေတြက ဘာေတြ ေမးမယ္၊ ဘာေတြ ေျဖရမယ္၊ ဘာျပီး ဘာ၊ အေတာ္သိၾကတယ္။ အဲဒါေတြ အားလံုးလဲဘဲ ကြ်န္ေတာ့္အဖို႔ အံ့စရာေတြ။ ကိုယ္ရခ်င္-ျဖစ္ခ်င္တာေတြ ကိုယ္က ၾကိဳသိထားေအာင္ လုပ္တယ္ဆိုတာ အမွန္ကေတာ္တာပါ။ ကြ်န္ေတာ္က အေတာ့ ၈ တန္း၊ ၉ တန္း စာေမးပြဲေတြလို တႏွစ္ တတန္း၊ သင္ခ်ိန္ သင္။ စာက်က္ခ်ိန္ က်က္၊ ေျဖခ်ိန္က် ေျဖ၊ ဒီေလာက္ထက္ ပိုမသိခဲ့ဘူး။
စစ္ထြက္ ဦးေလးတေယာက္ရွိတာ “မင္း ဘာေမးေမး ဦးေအာင္သာေျဖ။ ေၾကာက္မေနနဲ႔” ဆိုတဲ့ အၾကံေကာင္းေလး တခုေတာ့ ေဆာင္သြားတာ၊ စစ္ေျမပံုဖတ္ခိုင္းေတာ့၊ ဦးေလး အၾကံအတိုင္း သူမ်ားေတြထက္ ဦးေအာင္ ကြ်န္ေတာ္ ေျဖတယ္။ ဘယ္ေနရာကို ရဟတ္ယာဥ္နဲ႔ ဆင္းမယ္ဆိုတာ ကြ်န္ေတာ္ အရင္ဆံုး ခပ္တည္တည္ ေျပာလိုက္တယ္။ အမွတ္ေတာ့ရမယ္ ထင္တာဘဲ။ စစ္တဲ့သူက ဆက္ေမးတယ္၊ ေနာက္ျပီးေတာ့ေရာတဲ့။ ကြ်န္ေတာ္ ဘာမွ ဆက္မေျဖ တတ္ေတာ့ပါ။
မေၾကာက္ရဘူး ဆိုတာေတာ့ သတၲိေမြးႏိုင္တယ္၊ မသိတာေတာ့ မေျဖတတ္ဘူး။
တတိယအဆင့္က ေဆးစစ္။ စစ္လိုက္တာ စံုေနတာဘဲ။ မဂၤလာဒံု စစ္ေဆးရံုၾကီးမွာ အေခါက္ေခါက္။ ေနာင္ ႏွစ္အနည္းငယ္ဆို ကြ်န္ေတာ္ ေဆးရံု-ေဆး၀န္ထမ္း ဆိုတဲ့ဘ၀ကို ရမယ္ဆိုတာ ၾကိဳမသိခဲ့ပါ။
ဒါနဲ႔ ေဆးစစ္လဲ ေအာင္တယ္။ အဲ ေနာက္ဆံုးက ဘာစစ္တာမွေတာ့ မရွိေတာ့ဘူး။ ဒါေပမဲ့ ကြ်န္ေတာ္ က်တယ္။ လူ ၁၀၀ လား မသိဘူး ေရြးေခၚတယ္။ ကြ်န္ေတာ္ မပါဘူး။ ကံတရားေပါ့ဗ်ာ။
စစ္တာေဆးတာ အကုန္ေအာင္၊ မစစ္တာကက်။ ေအာင္ျမင္စြာ ဆုတ္ခြါရတယ္ဆိုတာ ဒါမွ အစစ္။
ေမျမိဳ႕စစ္ေဆးရံုမွာ (ေဟာက္စ္) ၀င္လုပ္ၾကရမဲ့ မႏၲေလးက ေအာင္လာၾကတဲ့ ကြ်န္ေတာ္တို႔ သူငယ္ခ်င္းတေတြ အေတာ့္ကို ေဟာင္းႏြမ္း ေဆြးေျမ့ေနတဲ့ စစ္ေဆးရံုထဲက တိုက္အိမ္တလံုးမွာ စုေနၾကရတယ္။ စာေမးပြဲျပီးၾကတာက ၾသဂတ္စ္လ၊ အလုပ္သင္ ၀င္ရတာလဲ မၾကာဘူး၊ ေဆာင္းတြင္း ေရာက္တာနဲ႔ စတယ္။ ေမျမိဳ႔က ေအးလိုက္တာလဲ မေျပာပါနဲ႔။ ကိုယ္က မံုရြာ၊ မႏၲေလးမွာ ေနလာသူဆိုေတာ့ ေမျမိဳ႕ေဆာင္းကို ေၾကာက္တယ္၊ ေရတထပ္ခ်ိဳးဘို႔ ဆိုတာ စြန္႔စားခန္းဘဲ။ ဆရာ၀န္စစ္ဗိုလ္ေတြ အဲဒီမွာ ဘယ္လိုေနႏိုင္ၾကလဲ မသိဘူး။
ေနာက္ အႏွစ္ ၂၀ ေလာက္ၾကာရင္ ဒီထက္ ပိုေအးလွတဲ့ ခ်င္းေတာင္တန္းၾကီးကို ဒီဇင္ဘာလထဲ ၅ ညနဲ႔ ၆ ရက္တိတိ၊ ေျခလ်င္ျဖတ္ျပီး၊ တိုင္းျပည္ကေန ထြက္ခြါရလိမ့္မယ္လို႔ မခဲ့ပါ။
Dr. တင့္ေဆြ
၂၆-၁၀-၀၈ ေန႔ကေရးခဲ့ျပီး ၁၅-၁၁-၀၉ ေန႔က ျပင္ေရးသည္။
Thursday, October 8, 2009
ေဆးရံုလွလွ ေကာင္းေကာင္းမွာ လာတက္ၾကမလား
အိမ္အ၀င္မွာ “ၾကိဳဆိုပါ၏” စာတမ္းေလးခ်ိတ္ထားတာ မဂၤလာရွိလွပါတယ္။ ေဆးရံုလို၊ လူအိုရံုလို၊ ေနရာမွာ (၀ဲလ္-ကမ္း) ဆိုတာ ေရးထားရင္ေတာ့ တမ်ိဳးၾကီး မဟုတ္ပါလား။
ႏိုင္ငံၾကီးမ်ားက ျမိဳ႕ၾကီးမ်ားရဲ႕ ပုဂၢလိကေဆးရံုၾကီးေတြမွာ ေရာဂါရွာေဖြတာ နဲ႔ ေဆးကုသတာေတြမွာ ျမန္လဲျမန္၊ စိတ္လဲ ခ်ရတဲ့ ေခတ္ေရွ႕ေျပး ကရိယာတန္းဆာပလာ မွန္သမွ် တပ္ဆင္ထားၾကပါျပီ။ နည္းပညာအရသာမက လူနာေတြ သက္ေတာင့္ သက္သာ ကိုယ့္အိမ္မွာကိုယ္ ရွိေနသလို ခံစားေစရျပီး၊ ေရာဂါေပ်ာက္လည္း ျမန္ဆန္ေအာင္ စီမံလာထား ေနၾကပါျပီ။
ခြဲစိတ္ကုသျပီးတဲ့ လူနာတေယာက္ရဲ႕ အေရးၾကီးလကၡဏာေတြျဖစ္တဲ့ ေသြးဖိအား၊ ႏွလံုးခုန္ႏွဳန္း၊ အသက္ရွဴႏွဳန္း ေတြကို ဆရာ၀န္က Wireless telemetry ေခၚတဲ့ အေ၀းကေန ထိန္းၾကည္ႏိုင္တဲ့ စနစ္နဲ႔ ေစာင့္ၾကည့္ ႏိုင္ပါတယ္။ အထူးကု ဆရာ၀န္တဦးအဖို႔ အထူးခန္း ICU ထဲကလူနာရဲ႕ အေျခအေနကို ဖုန္းခဏခဏ ဆက္ေမးေနစရာ မလိုပါ။ အဲဒီ Telemetry ဆိုတာဟာ ေခတ္ေရွ႕ေျပးနည္းပညာ တိုးတက္မႈေတြထဲက တခုဘဲ ရွိပါေသးတယ္။
ေဆးရံုေတြက လူနာ သက္ေတာင့္သက္သာရွိျပီး အစစအဆင္ေျပေစေအာင္ အဆက္မျပတ္ ေဆာင္ရြက္ လာၾကပါတယ္။ ေဆးရံုးၾကီးေတြမွာ စာရြက္ မသံုးေတာ့သလို၊ လူနာေတြကလည္း စာရြက္စာတမ္း၊ ဖလင္ျပား၊ ရီပို႔တ္ေတြ သယ္လာဘို႔ မလိုေတာ့ပါ။ သူ႔ (အိုင္ဒီ)နံပါတ္သာ မွတ္ထားရင္ ရျပီ။ ေဆးရံုက အင္တာနက္မွာ အားလံုးကို သိုမွီး သိမ္းဆီးထားပါတယ္။ ေနာက္ျပီး ဆရာ၀န္ကညႊန္းတဲ့ ေဆး၀ါးကိုလဲ (ဖါမဆီ-နက္တ္၀ပ္ခ္)ကို တခါတည္း ပို႔လိုက္တာမို႔ ေဆးဆိုင္ကို သြားေနစရာ မလိုယံုမက ေဆးဆိုင္ကေန အိမ္တိုင္ယာေရာက္ လာပို႔ပါမယ္။
ဓါတ္မွန္ကုိလည္း ကြန္ျပဴတာမ်က္ႏွာျပင္မွာ အခ်ိန္မေရြး ၾကည့္ႏိုင္ပါတယ္။ ေဆးရံုထဲ တေနရာက တေနရာ သယ္ရ-သြားရခ်ိန္ နည္းေစေအာင္ ေလစုပ္အား-ေလဟာနယ္စနစ္ Pneumatic chutes ကို အသံုးျပဳထားလို႔ လူနာရဲ႕ ေသြးနမူနာ စတာေတြကို လူနာေစာင့္က ဓါတ္ခြဲခန္းတို႔ ေသြးဘဏ္တို႔ကို သြားပို႔ေပးစရာ မလိုေတာ့ပါ။
ဆရာ၀န္နဲ႔ေတြ႔ဘို႔ ရက္ခ်ိန္းကိုလည္း (အြန္လိုင္း)ကေန လုပ္ႏိုင္တယ္။ ဆရာ၀န္၊ သူနာျပဳ ခြင့္ရက္ကအစ ကြန္ျပဴတာ (အြန္လိုင္း)မွာ ရွိေနတယ္။
ေရာဂါရွာတာ၊ ကူသမႈေပးတာေတြမွာလည္း တိုးသည္ထက္ တိုးတက္လာပါတယ္။ Digital x-rays, 64 slice CT-scan, MRI, PET-Scan နဲ႔ ၄၀၀၀ ေသာ ဓါတ္ခြဲစမ္းသပ္နည္းေတြကို ပိုမိုတိက်တဲ့ အေျဖရေစကာမို႔ ထိေရာက္ ျမန္ဆန္ လွပါတယ္။ လူ႔အမွားဆိုတာလဲ နည္းေစပါေတာ့တယ္။ Cutting-edge technologies နည္းပညာေတြ ရယူ သံုးစြဲထား ႏိုင္လို႔ပါ။
ဗိုက္ဖြင့္-ရင္ဖြင့္ ခြဲစိတ္နည္းေနရာမွာ ဒါးရာ အနည္းဆံုးနဲ႔ အတြင္းထဲ ထည့္ကရိယာေတြ သံုးလာပါတယ္။ ခြဲစိတ္ဆရာ၀န္မ်ားဟာလည္း လူနာတင္ထားတဲ့ ကုတင္ေဘးမွာ မဟုတ္ဘဲ၊ ခိုင္းသလိုလုပ္ေပးမဲ့ (ရိုးေဘာ့) စက္ရုပ္ေတြကို အမိန္႔ေပးတဲ့ ကြန္ျပဴတာအနားမွာ ထိုင္ရပါတယ္။ လူ႔အမွားနည္း၊ လူ႔အသား ထိခိုက္မႈလည္းနည္း၊ ပိုးအ၀င္လည္း နည္းေစပါတယ္။ အေပ်ာက္လည္း ျမန္ဆန္၊ လူနာ႔အဖို႔ အနာလည္းသက္သာ၊ ေသြးထြက္နည္းျပီး၊ အိမ္ျမန္ျမန္ ျပန္ႏိုင္ေစပါတယ္။ ေကာင္းမွေကာင္း ဆိုတာမ်ိဳးေပါ့။
ေလျပြန္ထဲကရိယာ ထည့္ၾကည့္စစ္ေဆးတဲ့ Endoscopy and Bronchoscopy အတြက္ လူနာကို ေဆးရံုတင္ဘို႔ မလိုေတာ့ပါ။ အရင္က တပါတ္စာအလုပ္ေတြျဖစ္ၾကတဲ့ သည္းေျခအိပ္ထုတ္တာ၊ အူအတက္ထုတ္တာ၊ ေသြးလႊတ္ေၾကာ စစ္ေဆးတာ၊ ေသြးလႊတ္ေၾကာ က်ဥ္းတာကို ကုတာေတြဟာ တေန႔ထည္းျပီး ကိစၥေတြသာ ျဖစ္လာပါေတာ့တယ္။
ေဆးရံုအတြင္းဒီဇိုင္းကိုလည္း (ဖိုက္စတား) ေဟာ္တယ္ေတြလို Aesthetic Interiors နည္းေတြနဲ႔ ျပဳျပင္ တည္ေဆာက္ ထားလို႔ လူနာအဖို႔ ကိုယ့္အိမ္မွာ ေနေနရသလို ခံစားေစေအာင္ လုပ္ေပးတားပါတယ္။ အျမင္၊ အထိအေတြ႔၊ အနံ႔၊ နဲ႔ စိတ္ခံစားမႈ ေလးမ်ိဳးကို အဲလိုေနေအာင္ လုပ္ထားပါတဲ့။
လီယိုနာဒို-ဒါဗင္ခ်ိ၊ အိုက္ဆက္-ႏူတန္ တို႔ေခတ္က စခဲ့တဲ့ (အေရာင္ သီအိုရီ) ေတြ အေျခခံျပီး၊ အေရာင္ေတြရဲ႕ လူ႔စိတ္အေပၚလႊမ္းမိုးမႈ သေဘာတရားကို အသံုးျပဳတာလို႔ ဆိုပါတယ္။ ထံုးစံရိုးရာ ေဆးရံုဆိုရင္ အျဖဴေရာင္အစား အေရာင္ႏုကေလးေတြ သုတ္ျခယ္လာပါတယ္။ ကေလးလူနာေဆာင္၊ သားဖြါးမီးယပ္ေဆာင္ေတြဆိုရင္ အေရာင္ကို ပိုဂရုစိုက္ရပါတယ္။ Loud colors ဆိုတဲ့ အေရာင္စိုစို၊ အရုပ္ထင္းထင္း ပန္းခ်ီရုပ္ေတြ ေရးဆြဲထားပါတယ္။
အျပင္လွမ္းၾကည့္လိုက္ရင္လဲ စိမ္းစိုေနမယ္။ ကေလးေတြ ကစားဘို႔ ေနရာ-ပစၥည္းေတြလဲ ထားတယ္။ ေဆးရံုအဆင္း (ဆူဗီနာ)လက္ေဆာင္၀ယ္သြားဘို႔ ေစ်းဆိုင္ကႏၷားမ်ားလည္း ထားေပးပါတယ္။
ကိုင္း ေရာဂါျဖစ္ခ်င္စရာ ေဆးရံုတက္ခ်င္စရာ ဘယ့္ေလာက္ ေကာင္းပါသလဲ။ မစည္ကားအပ္ေသာ အရပ္ေတြထဲမယ္ ေဆးရံုဆိုတာလဲ ပါမယ္။ အခုလို ေဆးရံုမ်ိဳးေတြမွာ လူသိပ္စည္မယ္ေတာ့ မထင္ပါ။ ေစ်းၾကီးလွလြန္းလို႔။
ဒီလို ေဆးရံုၾကီးမ်ိဳးတခု ကုန္က်စရိတ္ဟာ RHC ေခၚတဲ့ ေက်းလက္က်န္းမာေရးဌာန ၁၀၀ မကကို တိုးတက္ေအာင္ လုပ္ေပးႏိုင္ပါလိမ့္မယ္။ ဒီလိုဌာနမ်ိဳးမွာေတာ့ လူစည္ေစခ်င္ပါတယ္။
Dr. တင့္ေဆြ
ႏိုင္ငံၾကီးမ်ားက ျမိဳ႕ၾကီးမ်ားရဲ႕ ပုဂၢလိကေဆးရံုၾကီးေတြမွာ ေရာဂါရွာေဖြတာ နဲ႔ ေဆးကုသတာေတြမွာ ျမန္လဲျမန္၊ စိတ္လဲ ခ်ရတဲ့ ေခတ္ေရွ႕ေျပး ကရိယာတန္းဆာပလာ မွန္သမွ် တပ္ဆင္ထားၾကပါျပီ။ နည္းပညာအရသာမက လူနာေတြ သက္ေတာင့္ သက္သာ ကိုယ့္အိမ္မွာကိုယ္ ရွိေနသလို ခံစားေစရျပီး၊ ေရာဂါေပ်ာက္လည္း ျမန္ဆန္ေအာင္ စီမံလာထား ေနၾကပါျပီ။
ခြဲစိတ္ကုသျပီးတဲ့ လူနာတေယာက္ရဲ႕ အေရးၾကီးလကၡဏာေတြျဖစ္တဲ့ ေသြးဖိအား၊ ႏွလံုးခုန္ႏွဳန္း၊ အသက္ရွဴႏွဳန္း ေတြကို ဆရာ၀န္က Wireless telemetry ေခၚတဲ့ အေ၀းကေန ထိန္းၾကည္ႏိုင္တဲ့ စနစ္နဲ႔ ေစာင့္ၾကည့္ ႏိုင္ပါတယ္။ အထူးကု ဆရာ၀န္တဦးအဖို႔ အထူးခန္း ICU ထဲကလူနာရဲ႕ အေျခအေနကို ဖုန္းခဏခဏ ဆက္ေမးေနစရာ မလိုပါ။ အဲဒီ Telemetry ဆိုတာဟာ ေခတ္ေရွ႕ေျပးနည္းပညာ တိုးတက္မႈေတြထဲက တခုဘဲ ရွိပါေသးတယ္။
ေဆးရံုေတြက လူနာ သက္ေတာင့္သက္သာရွိျပီး အစစအဆင္ေျပေစေအာင္ အဆက္မျပတ္ ေဆာင္ရြက္ လာၾကပါတယ္။ ေဆးရံုးၾကီးေတြမွာ စာရြက္ မသံုးေတာ့သလို၊ လူနာေတြကလည္း စာရြက္စာတမ္း၊ ဖလင္ျပား၊ ရီပို႔တ္ေတြ သယ္လာဘို႔ မလိုေတာ့ပါ။ သူ႔ (အိုင္ဒီ)နံပါတ္သာ မွတ္ထားရင္ ရျပီ။ ေဆးရံုက အင္တာနက္မွာ အားလံုးကို သိုမွီး သိမ္းဆီးထားပါတယ္။ ေနာက္ျပီး ဆရာ၀န္ကညႊန္းတဲ့ ေဆး၀ါးကိုလဲ (ဖါမဆီ-နက္တ္၀ပ္ခ္)ကို တခါတည္း ပို႔လိုက္တာမို႔ ေဆးဆိုင္ကို သြားေနစရာ မလိုယံုမက ေဆးဆိုင္ကေန အိမ္တိုင္ယာေရာက္ လာပို႔ပါမယ္။
ဓါတ္မွန္ကုိလည္း ကြန္ျပဴတာမ်က္ႏွာျပင္မွာ အခ်ိန္မေရြး ၾကည့္ႏိုင္ပါတယ္။ ေဆးရံုထဲ တေနရာက တေနရာ သယ္ရ-သြားရခ်ိန္ နည္းေစေအာင္ ေလစုပ္အား-ေလဟာနယ္စနစ္ Pneumatic chutes ကို အသံုးျပဳထားလို႔ လူနာရဲ႕ ေသြးနမူနာ စတာေတြကို လူနာေစာင့္က ဓါတ္ခြဲခန္းတို႔ ေသြးဘဏ္တို႔ကို သြားပို႔ေပးစရာ မလိုေတာ့ပါ။
ဆရာ၀န္နဲ႔ေတြ႔ဘို႔ ရက္ခ်ိန္းကိုလည္း (အြန္လိုင္း)ကေန လုပ္ႏိုင္တယ္။ ဆရာ၀န္၊ သူနာျပဳ ခြင့္ရက္ကအစ ကြန္ျပဴတာ (အြန္လိုင္း)မွာ ရွိေနတယ္။
ေရာဂါရွာတာ၊ ကူသမႈေပးတာေတြမွာလည္း တိုးသည္ထက္ တိုးတက္လာပါတယ္။ Digital x-rays, 64 slice CT-scan, MRI, PET-Scan နဲ႔ ၄၀၀၀ ေသာ ဓါတ္ခြဲစမ္းသပ္နည္းေတြကို ပိုမိုတိက်တဲ့ အေျဖရေစကာမို႔ ထိေရာက္ ျမန္ဆန္ လွပါတယ္။ လူ႔အမွားဆိုတာလဲ နည္းေစပါေတာ့တယ္။ Cutting-edge technologies နည္းပညာေတြ ရယူ သံုးစြဲထား ႏိုင္လို႔ပါ။
ဗိုက္ဖြင့္-ရင္ဖြင့္ ခြဲစိတ္နည္းေနရာမွာ ဒါးရာ အနည္းဆံုးနဲ႔ အတြင္းထဲ ထည့္ကရိယာေတြ သံုးလာပါတယ္။ ခြဲစိတ္ဆရာ၀န္မ်ားဟာလည္း လူနာတင္ထားတဲ့ ကုတင္ေဘးမွာ မဟုတ္ဘဲ၊ ခိုင္းသလိုလုပ္ေပးမဲ့ (ရိုးေဘာ့) စက္ရုပ္ေတြကို အမိန္႔ေပးတဲ့ ကြန္ျပဴတာအနားမွာ ထိုင္ရပါတယ္။ လူ႔အမွားနည္း၊ လူ႔အသား ထိခိုက္မႈလည္းနည္း၊ ပိုးအ၀င္လည္း နည္းေစပါတယ္။ အေပ်ာက္လည္း ျမန္ဆန္၊ လူနာ႔အဖို႔ အနာလည္းသက္သာ၊ ေသြးထြက္နည္းျပီး၊ အိမ္ျမန္ျမန္ ျပန္ႏိုင္ေစပါတယ္။ ေကာင္းမွေကာင္း ဆိုတာမ်ိဳးေပါ့။
ေလျပြန္ထဲကရိယာ ထည့္ၾကည့္စစ္ေဆးတဲ့ Endoscopy and Bronchoscopy အတြက္ လူနာကို ေဆးရံုတင္ဘို႔ မလိုေတာ့ပါ။ အရင္က တပါတ္စာအလုပ္ေတြျဖစ္ၾကတဲ့ သည္းေျခအိပ္ထုတ္တာ၊ အူအတက္ထုတ္တာ၊ ေသြးလႊတ္ေၾကာ စစ္ေဆးတာ၊ ေသြးလႊတ္ေၾကာ က်ဥ္းတာကို ကုတာေတြဟာ တေန႔ထည္းျပီး ကိစၥေတြသာ ျဖစ္လာပါေတာ့တယ္။
ေဆးရံုအတြင္းဒီဇိုင္းကိုလည္း (ဖိုက္စတား) ေဟာ္တယ္ေတြလို Aesthetic Interiors နည္းေတြနဲ႔ ျပဳျပင္ တည္ေဆာက္ ထားလို႔ လူနာအဖို႔ ကိုယ့္အိမ္မွာ ေနေနရသလို ခံစားေစေအာင္ လုပ္ေပးတားပါတယ္။ အျမင္၊ အထိအေတြ႔၊ အနံ႔၊ နဲ႔ စိတ္ခံစားမႈ ေလးမ်ိဳးကို အဲလိုေနေအာင္ လုပ္ထားပါတဲ့။
လီယိုနာဒို-ဒါဗင္ခ်ိ၊ အိုက္ဆက္-ႏူတန္ တို႔ေခတ္က စခဲ့တဲ့ (အေရာင္ သီအိုရီ) ေတြ အေျခခံျပီး၊ အေရာင္ေတြရဲ႕ လူ႔စိတ္အေပၚလႊမ္းမိုးမႈ သေဘာတရားကို အသံုးျပဳတာလို႔ ဆိုပါတယ္။ ထံုးစံရိုးရာ ေဆးရံုဆိုရင္ အျဖဴေရာင္အစား အေရာင္ႏုကေလးေတြ သုတ္ျခယ္လာပါတယ္။ ကေလးလူနာေဆာင္၊ သားဖြါးမီးယပ္ေဆာင္ေတြဆိုရင္ အေရာင္ကို ပိုဂရုစိုက္ရပါတယ္။ Loud colors ဆိုတဲ့ အေရာင္စိုစို၊ အရုပ္ထင္းထင္း ပန္းခ်ီရုပ္ေတြ ေရးဆြဲထားပါတယ္။
အျပင္လွမ္းၾကည့္လိုက္ရင္လဲ စိမ္းစိုေနမယ္။ ကေလးေတြ ကစားဘို႔ ေနရာ-ပစၥည္းေတြလဲ ထားတယ္။ ေဆးရံုအဆင္း (ဆူဗီနာ)လက္ေဆာင္၀ယ္သြားဘို႔ ေစ်းဆိုင္ကႏၷားမ်ားလည္း ထားေပးပါတယ္။
ကိုင္း ေရာဂါျဖစ္ခ်င္စရာ ေဆးရံုတက္ခ်င္စရာ ဘယ့္ေလာက္ ေကာင္းပါသလဲ။ မစည္ကားအပ္ေသာ အရပ္ေတြထဲမယ္ ေဆးရံုဆိုတာလဲ ပါမယ္။ အခုလို ေဆးရံုမ်ိဳးေတြမွာ လူသိပ္စည္မယ္ေတာ့ မထင္ပါ။ ေစ်းၾကီးလွလြန္းလို႔။
ဒီလို ေဆးရံုၾကီးမ်ိဳးတခု ကုန္က်စရိတ္ဟာ RHC ေခၚတဲ့ ေက်းလက္က်န္းမာေရးဌာန ၁၀၀ မကကို တိုးတက္ေအာင္ လုပ္ေပးႏိုင္ပါလိမ့္မယ္။ ဒီလိုဌာနမ်ိဳးမွာေတာ့ လူစည္ေစခ်င္ပါတယ္။
Dr. တင့္ေဆြ
Wednesday, October 7, 2009
ကာကြယ္ေရး ႏွင့္ ကုသေရး
ေဆးပညာ စသင္ရေလာက္ကတည္းက ၾကားၾကားေနရ၊ အခုထိ ခိုးလိုးခုလု ရွိတံုးမို႔၊ ေရးခ်င္တာေလးတခုက ကုသေရးနဲ႔ ကာကြယ္ေရး။
သူမ်ားေတြေတာ့ မေျပာတတ္ဘူး၊ ကာကြယ္ေရးႏွင့္ လူမႈေရး ေဆးပညာဆိုတာ သင္ရေတာ့ ကြ်န္ေတာ့္အဖို႔ေတာ့ အေတာ္ ပ်င္းရိခဲ့တဲ့ ဘာသာရပ္ပါ။ သင္ေပးတဲ့ ဆရာအေပၚလဲ တည္ႏိုင္တယ္။ ဘာသာရပ္ရဲ႕ ဆြဲေဆာင္မႈလဲပါမယ္ ထင္တာဘဲ။ ေသျခာတာကေတာ့ အသင္ခံရတဲ့ ေမာင္ေက်ာင္းသားရဲ႕ အခံကိုက အထံုနည္းတာ ျဖစ္မယ္ထင္ပါရဲ႕။ ေနာက္ၾကမွ “ေအာ္ ႕႕႕ ငါ့ကိုယ္ငါၾက ဗီဇအထံု လြဲခ်ျပီး၊ အာစရိယႏြယ္၀င္ သင္ဆရာကိုေတာ့ အသင္အျပ မေကာင္းဘူး ထင္ခဲ့မိတာ အျပစ္ မလြတ္ပါလား” လို႔ သေဘာေပါက္မိပါတယ္။ ကန္ေတာ့ပါ ဆရာ။
ေက်ာင္းျပီးသြားေတာ့ အသီးသီး အသကအသက ေနရာေဒသအမ်ိဳးမ်ိဳး ေရာက္ကုန္ၾကေရာ။ ေဆးကုေပးရတဲ႔ ေဆးရံုဆရာ၀န္တို႔၊ ေရာဂါတိုက္ဖ်က္ေရး လုပ္ေနရတဲ့ စီမံကိန္းဆရာ၀န္တို႔၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးဘက္ ေရာက္သြားတဲ့ ဆရာ၀န္တို႔၊ စသျဖင့္ လိုင္းေတြ ကြဲျပားသြားရေတာ့တယ္။
အဲဒီေခတ္က ကိုယ္ျဖစ္ခ်င္၊ လုပ္ခ်င္တာကို လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ေရြးဘို႔ဆိုတာ သာမန္ေျပာရရင္ မျဖစ္ႏိုင္ခဲ့ဘူး။ အခုေတာ့ မသိပါ။ အနည္းစုဆိုရင္ ဆရာ၀န္ေတာင္ျဖစ္ခ်င္တာ မဟုတ္ဘဲ၊ ေဆးေက်ာင္း ေရာက္လာရတာ ရွိသတဲ့။ ေက်ာင္းျပီး ျပန္ေတာ့လဲ စာဆက္သင္ခ်င္သူေတြ-ဆက္သင္ႏိုင္သူေတြ ရွိသလို၊ မသင္ခ်င္-မသင္ႏိုင္သူေတြလဲ ရွိတာေပါ့။ ဘြဲ႔လြန္ တက္ခ်င္ျပန္အံုးေတာ့ ၀ါသနာ အပထားလို႔၊ ဘာဘြဲ႔လြန္ရရေတာင္ လုပ္မရတာေတြ အမ်ားၾကီးဘဲ။ တျဗစ္ေတာက္ေတာက္ ဘယ္ေလာက္ ေျပာေျပာ၊ ဗမာပီပီ ေနာက္ဆံုးၾက ကံေပါ့ဗ်ာ။
သားေလး ေလးတန္းေအာင္ကတည္းက ေက်ာင္းထုတ္ အလုပ္လုပ္ခိုင္းရသလိုမ်ိဳး၊ ၇ ႏွစ္ျပီးလို႔ အလုပ္လုပ္ရသူဆရာ၀န္က ပိုးမ်ားတယ္။ ဒီခါၾကျပန္ေတာ့ တမ်ိဳး။ နယ္စြန္-နယ္ဖ်ားေရာက္ရသူနဲ႔ ေဆးရံုၾကီးငယ္ေတြ ေရာက္သူနဲ႔။ အကပ္-အယပ္ မေတာ္သူမ်ား၊ ကံတရားဘဲ မဟုတ္ျပန္ပါလား။ စြန္႔စြန္႔စားစားဆိုရမလား၊ ကိုယ္ခံ ေကာင္းသူေတြလို႔ ခ်ီးမြမ္းရမလား၊ တိုင္တပါး ေရာက္သြားသူေတြကလည္း မနည္းပါ။ ဆယ္ႏွစ္၊ အႏွစ္ ႏွစ္ဆယ္ေလာက္မွာ ျပန္ၾကည့္လိုက္ေတာ့ အေရာင္ အေသြးစံုညီ၊ ဘ၀ကိုယ္စီနဲ႔ေပါ့။ နဲနဲ ကဗ်ာဆန္သြားျပီ။
ဘယ္ေနရာေတြ၊ ဘာေတြ၊ ဘယ္လို၊ အမ်ိဳးစံုေနေအာင္ ကြဲျပားေပမဲ့ ခ်ဳပ္လိုက္ရင္ ႏွစ္မ်ိဳးထဲလို႔ ေျပာၾကည့္မယ္။ လူနာကို ေဆးကုေနရသူေတြနဲ႔ တိုက္ရိုက္ေဆးမကုရသူေတြ။ ဒါကလဲ အလုပ္အကိုင္နဲ႔ ခြဲျခားတာမို႔ ျပႆနာလုပ္စရာ မရွိပါ။ ေရးခ်င္တာက အထင္-အျမင္ မတူၾကတာကိုပါ။ ေဆးကုေနသူေတြကို “ေဆးဘဲကုေနတယ္၊ ကာကြယ္ေရး မလုပ္ဘူး” ဆိုၾကတယ္။ ယဥ္ယဥ္ေက်းေက်း ကဲ့ရဲ႕တာလို႔ ေျပာရင္ ေျပာတဲ့လူက ရိုင္းရာၾကမယ္။
က်န္းမာေရးမွာ ကာကြယ္ေရးဆိုတာ အင္မတန္ အေရးၾကီးတာကို လက္ခံပါတယ္ဗ်ာ။ အၾကြင္းမဲ့လို႔ေတာင္ သံုးလိုက္ ခ်င္ေသးတယ္။ ကြ်န္ေတာ္ ေျပာခ်င္ေနတာက ကုသေရးနဲ႔ ကာကြယ္ေရး ဘယ္ဟာက ပိုအေရးပါတယ္-မပါဘူး မဟုတ္ပါ။ ကုသေရးနဲ႔ ကာကြယ္ေရး၊ လိုင္းတခုမွာ လုပ္ေနတဲ့ ဆရာ၀န္ တေယာက္ဟာ ေနာက္လိုင္းကို မလုပ္ဘဲ မေနဘူး ဆိုတာကို ေထာက္ျပပါရေစ။ ဒီအခ်က္ကို သေဘာတူရင္ ဘာလို႔မ်ား အျပစ္ဆိုေနရသလဲ။ ကဲရဲ႕ သၿဂဳႋဟ္ ျပဳေနရသလဲ။
တေန႔ကဘဲ ဆရာ၀န္ေတြ စုေရးေနတဲ့ အင္တာနက္အုပ္စုမွ ဖတ္လိုက္ရတာရွိတယ္။ စပါယ္ရွယ္လစ္ေတြ သူ႔ စပါယ္ရွယ္ မဟုတ္တဲ့ ေရာဂါလူနာေတြကို ကုေပးတာကို ေရးတဲ့ဆရာက (အက္သစ္) ရႈေဒါင့္ကေန ေရးတယ္။ “သိုးမဲ” လို႔ေတာင္ ေခၚလိုက္ေသး။ ဒီေတာ့ (ဂ်နရယ္လိုက္စ္) လုပ္လိုက္ရင္ “ဆရာ၀န္မ်ား ေဆးကုၾကသည္။” ဆက္ခ်င္တာက “ေဆးကုယင္းနဲ႔ ပညာေပး-ကာကြယ္ေရးလဲ လုပ္ၾကသည္”လို႔ ျဖစ္ပါတယ္။
တိုင္းျပည္ အျပင္ေရာက္ေနတဲ့ ဆရာ၀န္ေတြ အမ်ားၾကီးရွိတယ္။ (ေဖၚဂြတ္) ေတာ့ (ေဖၚဂြတ္)ဘဲ။ ကိုယ့္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္နဲ႔ ကိုယ္ ေရြးခ်ယ္ျပီး၊ ေကာင္းဘို႔ ထြက္လာရင္ (ေဖၚဂြတ္)ေပါ့။ ေကာင္းတာ မေကာင္းတာက က႑တခု။ အဲဒီပုဂၢိဳလ္ေတြ အၾကား ေျပာၾကတာက “ေဆးမကုတဲ့ ဆရာ၀န္”၊ “ေဆးဘဲကုေနတဲ့ ဆရာ၀န္”။
ေဆးမကုတဲ့ ဆရာ၀န္ဆိုတာ က်န္းမာေရးနဲ႔ မဆိုင္တဲ့ တျခားတာ၀န္ကို ေရြးလိုက္ၾကလို႔ပါ။ ေဆးဘဲကုေနတဲ့ ဆရာ၀န္ ဆိုတာက ေဆးဘိုး၀ါးခယူျပီး၊ ေဆးကုေနသူေတြကို ဆိုလိုတာ မဟုတ္ျပန္ပါ။ ထြက္လာစဥ္က ရည္ရြယ္ခ်က္အတိုင္း ဆရာ၀န္အလုပ္ မဟုတ္တာ လုပ္ေနရင္းက ရသမွ် အခ်ိန္ကေလးမွာ ေဆးကုေပးေနရသူေတြကို ဆိုလိုတာပါ။ ဒီဆရာ၀န္မ်ိဳးေတြက ေဆးဘဲ ကုေပးေနတယ္၊ ျပည္သူ႔က်န္းမာေရး မလုပ္ဘူလို႔ လက္ညွိဳးထိုးတာကို ေျပာခ်င္တာပါ။
တတ္လဲ တတ္ေလေတာ့ အကိုးအကား၊ အညႊန္းေတြေတာင္ ထည့္ေျပာေသးတယ္။ (အယ္လ္မာတာ) ေၾကညာခ်က္ ၁၉၈၇ ကေန စေျပာတယ္။ အခု ကဇာကစၥတန္ႏိုင္ငံေပၚလာေတာ့ (အယ္လ္မတီ) ျဖစ္သြားျပီေနာ္။ ပန္းသီးတို႔ တိုင္းျပည္ ဆုိဘဲ။ သိေတာ့ သိတာေပါ့ဗ်ာ။ “အားလံုးက်န္းမာ သကၠရာဇ္ ၂၀၀၀ မွာ” ဆိုတာကို ေအာ္ခဲ့၊ လုပ္ခဲ့တာဟာ ဆရာ၀န္တိုင္း မဟုတ္ပါလား။
ေဆးပညာကေန က်န္းမာေရးလို႔ ေခၚလိုက္တာနဲ႔ ႏိုင္ငံေရး ပါလာျပီ။ ႏိုင္ငံေရးဆိုတာက တျခားေတာ့ မထင္ပါနဲ႔၊ ကြန္ျမဴနတီ၊ တိုင္းျပည္၊ ကမာၻ၊ စသျဖင့္ က်ယ္ျပန္႔တဲ့ အတိုင္းအတာကို ထည့္တြက္ရ၊ လုပ္ရတာတို႔၊ ေဆးပညာ သိသူေတြအျပင္ တျခားနယ္ပယ္က ပုဂၢိဳလ္ေတြပါ ပါလာရတာတို႔၊ စီမံခန္႔ခြဲဘို႔ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးက ပုဂၢိဳလ္ေတြပါ ပါလာရတာတို႔၊ ဒါေတြ စုေပါင္း-စပ္ေပါင္း၊ ေဆာင္ရြက္ရတာမ်ိဳးကို ေျပာခ်င္တာပါ။ ဒီအခါမွာ “ဆရာ၀န္မ်ားက ေဆးစကားထက္မက ပိုေျပာလာၾကတယ္။” ကြန္ျမဴနတီ ေခါင္းေဆာင္လို၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ေခါင္းေဆာင္လို ေျပာလာၾကတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ အတူတူခ်င္းကို အတူတူ မဟုတ္ဘူး ထင္ျမင္လာတာ ေနမယ္ထင္ပါတယ္။
သိပ္ ေခတ္ေနာက္က်န္ေနတဲ့ ေနရာေဒသေတြအတြက္ “ဆရာ၀န္မရွိရင္၊ ဘယ္လိုလုပ္မလဲ”။ “အမ်ိဳးသမီးမ်ား ဆရာ၀န္ မရွိရင္ ဘာလုပ္မလဲ”၊ စတဲ့ စာအုပ္ေတြဟာ အၾကိမ္ၾကိမ္ထုတ္၊ ဘာသာေပါင္စံုျပန္ဆိုရတဲ့အထိ ေခတ္စားလာတယ္။ ဗမာျပည္အတြက္လည္း တကယ္ အသံုး၀င္လွပါတယ္။ နယ္စပ္ေတြ၊ ဒုကၡသည္ေတြရွိတဲ့ ေနရာေတြမွာဆို က်န္းမာေရး (ဘိုင္ဘယ္) ျဖစ္ေရာ။ အသံုးေတာ့ အေတာ္၀င္ပါရဲ႕၊ ဒါေပမဲ့ ကြ်န္ေတာ့္အျမင္က သူ႔ေနရာနဲ႔သူ ျဖစ္သင့္တယ္ထင္တယ္။
ဓါတ္ဆားရည္ေဖ်ာ္နည္းဆိုရင္ သိပ္ သင္ဘို႔၊ ေဟာျပာဘို႔ ေကာင္းတဲ့ အေၾကာင္းအရာ တခုပါ။ နဲနဲ အဆီအေငၚ မတည့္တာေလးတခု ေရးရအံုးမယ္။ ႏိုင္ငံၾကီးတခုရဲ႕ ျမိဳ႕ေတာ္မွာ ၀မ္းပ်က္တာကို ဆရာ၀န္ မရွိရင္၊ ဘယ္လိုလုပ္မလဲ စာအုပ္ထဲက ဓါတ္ဆားရည္ေဖ်ာ္နည္းအတိုင္း ဆရာ၀န္က အလုပ္ခိုင္းပါတယ္။ သူ႔လူနာ ဆရာကေတာ္က ျပန္ေျပာတယ္။ “က်မေတာ့ ရွင့္နည္းအတိုင္း လုပ္မေနႏိုင္ဘူး၊ ဆိုင္က ၃ က်ပ္ေပး ၀ယ္ေသာက္မယ္” တဲ့။
ဒီလိုဆရာသမားမ်ိဳးေတြက ျပည္သူ႔က်န္းမာေရး ဆူပါ-စပါယ္ရွယ္လစ္ေတြ ျဖစ္တယ္။ ေဆးကုတဲ့ ဆရာ၀န္ ဆိုရင္ က်ပ္မျပည္တဲ့ လူေတြလို႔ ထင္ေနသလား မေျပာတတ္ဘူး။ (ပေရာဂ်က္) ဆရာေတြ၊ ဟိုေကာ္မတီ၊ ဒီေကာ္မတီမွာ တာ၀န္ရွိဆရာေတြက တမ်ိဳး။ ေဆးကုေနတဲ့ ဆရာ၀န္မ်ိဳးဆိုရင္ အမ်ိဳးသားက်န္းမာေရး အျပင္ဘက္က လူေတြလို႔ အစည္းအေ၀းေတြ၊ သင္တန္းေတြမွာ ပို႔ခ်တတ္တယ္။
က်န္းမာေရးပညာေပးတဲ့ အလုပ္ဆိုတာ အေတာ္ မလြယ္တဲ့ အလုပ္ပါ။ ရိုးရိုး ရွင္းရွင္းေလးနဲ႔ မရတဲ့ အလုပ္မ်ိဳးလို႔ ထင္ပါတယ္။ “ကဲ႕႕႕ လာၾကပါ၊ ပညာေပးေဟာေျပာမယ္” ဆိုတာက နည္းတခုတည္းသာ ျဖစ္တယ္။ ပညာေပးပြဲတခု လုပ္ျပီးျပီလို႔ေတာ့ အစီရင္ခံစာထဲ ထည့္ေရးႏိုင္တာေပါ့။ (ပင္ပလက္)တခု ထုတ္မယ္၊ ေလးေရာင္ျခယ္ ပံုေတြနဲ႔။ ေကာင္းပါတယ္။ ပညာေပး စာအုပ္တအုပ္ ဘာသာျပန္မယ္။ ေကာင္းတာဘဲ။ ကက္ဆက္ ေခတ္ကုန္ျပီ စီဒီ နဲ႔ ထုတ္မယ္။ ဗြီစီဒီ ပိုေကာင္းတာဘဲ။ သင္တန္းေပးမယ္။ တဖြဲ႔က ဘယ္ႏွစ္ေယာက္စီ။ ခြဲတမ္းခ်။ ေကာင္းျပန္ေသးတာပဲ။ အဲ႕႕႕ ႏွစ္ အေတာ္ၾကာလို႔ ျပန္ဆန္းစစ္လိုက္ရင္ ဘယ္ေလာက္ အက်ိဳးမ်ားလာသလဲဆိုတာက ပိုအေရးၾကီးပါလိမ့္မယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ႏိုင္ငံရဲ႕ က်န္းမာေရး အဆင့္ ေျပာရရင္ ရွက္စရာပါဗ်ာ။ ကုိယ့္ေအာက္မွာ ဘယ္ႏွစ္ႏိုင္ငံဘဲ ရွိသလဲ။
ေဆးကုေနသူဆရာ၀န္ဟာ တကယ္ မက်န္းမာသူ လူနာေတြနဲ႔ နဖူးေတြ႔-ဒူးေတြ႔ ေတြ႔ေနရတယ္။ ဆိုပါစို႔ အသဲေရာင္ အသား၀ါလူနာ။ ဆရာက လူနာကို ဘယ္လိုက ဘယ္လိုျဖစ္တာ၊ ဘယ္လိုေနပါ၊ စသျဖင့္ ေျပာရတယ္ မဟုတ္လား။ ႏွစ္ကိုယ္ျခား ေျပာရတာ မဟုတ္ဘူးေလ။ လူနာေစာင့္ေတြလဲ ပါတယ္။ ေဘးမွာလဲ တျခားလူနာေတြ ရွိတယ္။ အဲဒါ ပညာေပးေနတာ မဟုတ္ဘူးလား။ ကာကြယ္ေရးလုပ္ေနတာ မဟုတ္လား။ လူ႔စိတ္ဆိုတာ သိတဲ့အတိုင္း အခုျဖစ္ေနတာကို ပိုအာရံုစိုက္တတ္တယ္။ ေဟာေျပာပြဲလာ နားေထာင္ရတာမ်ိဳးနဲ႔ မတူဘူး။ ဒီဘက္မွာ က်န္းမာေရးေဟာေျပာပြဲလုပ္ရင္ (အင္ဂ်ီအို)က ဆိုက္ကားခေပးမွ၊ ဆရာ၀န္က ေဟာေျပာျပီးရင္ ေဆးကုေပးမွ လူလာတယ္။ ကိုယ့္ေရာဂါအတြက္ ကိုယ့္စရိတ္နဲ႔ကိုယ္ လာတဲ့လူနာကို ဖမ္းျပီး ေျပာျပရတာက ပိုေရာက္တယ္။
အထူးကုဆရာ၀န္တဦးကို ေဆးကုတဲ့ဆရာလို႔ သတ္မွတ္ၾကမယ္ထင္ပါတယ္။ အဲဒီဆရာေတြက က်န္းမာေရး ပညာေပး စာေတြ ေရးမယ္။ ေရဒီယိုနဲ႔ တီဗြီကေန သူ႔ဘာသာရပ္အေၾကာင္း ေဟာေျပာၾကတယ္။ က်န္းမာေရး ပညာေပးတာဟာ ကာကြယ္ေရးအတြက္ လုပ္ေနတာ မဟုတ္ပါလား။
ဆရာ၀န္၊ သူနာျပဳေတြထဲမယ္ စာေရး၀ါသနာပါသူ၊ စာေရးေတာ္တဲ့သူေတြ မနည္းပါ။ သူတို႔တေတြက ေရးရင္ ပရိတ္သတ္ အားေကာင္းလို႔ ပညာေပးတာ ထိေရာက္တယ္။ (ဘေလာ့ခ္)ေတြ ေပၚလာေတာ့ နည္းေပါင္းစံုနဲ႔ ေရးၾကတယ္။ အတံုးလိုက္ အတစ္လိုက္ မဟုတ္ေတာ့ဘူး။ အသံေတြ၊ ရုပ္ေတြ၊ (မူဗြီ)ေတြပါလို႔ ဆြဲေဆာင္မႈ ပိုရွိတယ္။ တခ်ိဳ႕ေတြဆိုရင္ ေဆးကုေနသူလဲ မဟုတ္၊၊ (ပေရာဂ်က္)ဆရာေတြလဲ မဟုတ္ဘူး။ ဆရာ၀န္ ႏွစ္မ်ိဳး ႏွစ္စားမက ျဖစ္သြားေရာ။ ေရာက္ရာ အရပ္ကေန တတ္သိပညာ-မေနသာ ဆိုသလို ေရးတာ၊ ဘာသာျပန္တာ၊ ေဆြးေႏြးတာေတြ လုပ္ေနၾကတယ္။ ဟို(ဘေလာ့ခ္) ကေန ဒီ(ဘေလာ့ခ္) ထပ္ဆင့္ ျဖန္႔ေပးသူရွိရင္ ပရိသတ္ ပိုမ်ားသြားျပီေပါ့။ ရုပ္ရွင္ ၾကိဳက္သူမ်ား အားလပ္ခ်ိန္မွာ ေအာက္နားက ပညာေပးစာေလး ၀င္ဖတ္သြားတတ္သလို၊ ဘာသာေရး (ဘေလာ့ခ္) ထဲက ေရးထားတာေလး ေတြ႕သြားမ်ိဳးလဲ ရွိတယ္လို႔ (စီ-ေဘာ္က္စ္) ကေနသိရတယ္။
ေဆးခန္းေတြကေန (ကြန္ဒြန္) ေ၀တာတို႔၊ ေရသန္႔ေဆးျပားေပးတာတို႔၊ ဆရာမေတြကေန အမ်ိဳးသမီးခ်င္း လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါအေၾကာင္း ေျပာေပးတာတို႔၊ သားဖြါးေပးရင္း မ်ိဳးပြါးပညာ ေျပာျပတာတို႔၊ ဒါေတြဟာ ထိေရာက္ လက္ေတြ႔က်တဲ့ ကာကြယ္ေရး-ပညာေပးေရးေတြပါဘဲ။
ခ်ဳပ္လိုက္ခ်င္တာက ဆရာ၀န္မ်ားသည္ ဆရာ၀န္တို႔ လုပ္အပ္သည္မ်ားကို တတ္စြမ္းသေရြ႕လုပ္ၾကသည္။ ေဆးကု-ကာကြယ္-ပညာေပး၊ အေရးသံုးပါး အားလံုးျဖစ္ပါသည္ ခင္ဗ်ား။
Dr. တင့္ေဆြ
သူမ်ားေတြေတာ့ မေျပာတတ္ဘူး၊ ကာကြယ္ေရးႏွင့္ လူမႈေရး ေဆးပညာဆိုတာ သင္ရေတာ့ ကြ်န္ေတာ့္အဖို႔ေတာ့ အေတာ္ ပ်င္းရိခဲ့တဲ့ ဘာသာရပ္ပါ။ သင္ေပးတဲ့ ဆရာအေပၚလဲ တည္ႏိုင္တယ္။ ဘာသာရပ္ရဲ႕ ဆြဲေဆာင္မႈလဲပါမယ္ ထင္တာဘဲ။ ေသျခာတာကေတာ့ အသင္ခံရတဲ့ ေမာင္ေက်ာင္းသားရဲ႕ အခံကိုက အထံုနည္းတာ ျဖစ္မယ္ထင္ပါရဲ႕။ ေနာက္ၾကမွ “ေအာ္ ႕႕႕ ငါ့ကိုယ္ငါၾက ဗီဇအထံု လြဲခ်ျပီး၊ အာစရိယႏြယ္၀င္ သင္ဆရာကိုေတာ့ အသင္အျပ မေကာင္းဘူး ထင္ခဲ့မိတာ အျပစ္ မလြတ္ပါလား” လို႔ သေဘာေပါက္မိပါတယ္။ ကန္ေတာ့ပါ ဆရာ။
ေက်ာင္းျပီးသြားေတာ့ အသီးသီး အသကအသက ေနရာေဒသအမ်ိဳးမ်ိဳး ေရာက္ကုန္ၾကေရာ။ ေဆးကုေပးရတဲ႔ ေဆးရံုဆရာ၀န္တို႔၊ ေရာဂါတိုက္ဖ်က္ေရး လုပ္ေနရတဲ့ စီမံကိန္းဆရာ၀န္တို႔၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးဘက္ ေရာက္သြားတဲ့ ဆရာ၀န္တို႔၊ စသျဖင့္ လိုင္းေတြ ကြဲျပားသြားရေတာ့တယ္။
အဲဒီေခတ္က ကိုယ္ျဖစ္ခ်င္၊ လုပ္ခ်င္တာကို လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ေရြးဘို႔ဆိုတာ သာမန္ေျပာရရင္ မျဖစ္ႏိုင္ခဲ့ဘူး။ အခုေတာ့ မသိပါ။ အနည္းစုဆိုရင္ ဆရာ၀န္ေတာင္ျဖစ္ခ်င္တာ မဟုတ္ဘဲ၊ ေဆးေက်ာင္း ေရာက္လာရတာ ရွိသတဲ့။ ေက်ာင္းျပီး ျပန္ေတာ့လဲ စာဆက္သင္ခ်င္သူေတြ-ဆက္သင္ႏိုင္သူေတြ ရွိသလို၊ မသင္ခ်င္-မသင္ႏိုင္သူေတြလဲ ရွိတာေပါ့။ ဘြဲ႔လြန္ တက္ခ်င္ျပန္အံုးေတာ့ ၀ါသနာ အပထားလို႔၊ ဘာဘြဲ႔လြန္ရရေတာင္ လုပ္မရတာေတြ အမ်ားၾကီးဘဲ။ တျဗစ္ေတာက္ေတာက္ ဘယ္ေလာက္ ေျပာေျပာ၊ ဗမာပီပီ ေနာက္ဆံုးၾက ကံေပါ့ဗ်ာ။
သားေလး ေလးတန္းေအာင္ကတည္းက ေက်ာင္းထုတ္ အလုပ္လုပ္ခိုင္းရသလိုမ်ိဳး၊ ၇ ႏွစ္ျပီးလို႔ အလုပ္လုပ္ရသူဆရာ၀န္က ပိုးမ်ားတယ္။ ဒီခါၾကျပန္ေတာ့ တမ်ိဳး။ နယ္စြန္-နယ္ဖ်ားေရာက္ရသူနဲ႔ ေဆးရံုၾကီးငယ္ေတြ ေရာက္သူနဲ႔။ အကပ္-အယပ္ မေတာ္သူမ်ား၊ ကံတရားဘဲ မဟုတ္ျပန္ပါလား။ စြန္႔စြန္႔စားစားဆိုရမလား၊ ကိုယ္ခံ ေကာင္းသူေတြလို႔ ခ်ီးမြမ္းရမလား၊ တိုင္တပါး ေရာက္သြားသူေတြကလည္း မနည္းပါ။ ဆယ္ႏွစ္၊ အႏွစ္ ႏွစ္ဆယ္ေလာက္မွာ ျပန္ၾကည့္လိုက္ေတာ့ အေရာင္ အေသြးစံုညီ၊ ဘ၀ကိုယ္စီနဲ႔ေပါ့။ နဲနဲ ကဗ်ာဆန္သြားျပီ။
ဘယ္ေနရာေတြ၊ ဘာေတြ၊ ဘယ္လို၊ အမ်ိဳးစံုေနေအာင္ ကြဲျပားေပမဲ့ ခ်ဳပ္လိုက္ရင္ ႏွစ္မ်ိဳးထဲလို႔ ေျပာၾကည့္မယ္။ လူနာကို ေဆးကုေနရသူေတြနဲ႔ တိုက္ရိုက္ေဆးမကုရသူေတြ။ ဒါကလဲ အလုပ္အကိုင္နဲ႔ ခြဲျခားတာမို႔ ျပႆနာလုပ္စရာ မရွိပါ။ ေရးခ်င္တာက အထင္-အျမင္ မတူၾကတာကိုပါ။ ေဆးကုေနသူေတြကို “ေဆးဘဲကုေနတယ္၊ ကာကြယ္ေရး မလုပ္ဘူး” ဆိုၾကတယ္။ ယဥ္ယဥ္ေက်းေက်း ကဲ့ရဲ႕တာလို႔ ေျပာရင္ ေျပာတဲ့လူက ရိုင္းရာၾကမယ္။
က်န္းမာေရးမွာ ကာကြယ္ေရးဆိုတာ အင္မတန္ အေရးၾကီးတာကို လက္ခံပါတယ္ဗ်ာ။ အၾကြင္းမဲ့လို႔ေတာင္ သံုးလိုက္ ခ်င္ေသးတယ္။ ကြ်န္ေတာ္ ေျပာခ်င္ေနတာက ကုသေရးနဲ႔ ကာကြယ္ေရး ဘယ္ဟာက ပိုအေရးပါတယ္-မပါဘူး မဟုတ္ပါ။ ကုသေရးနဲ႔ ကာကြယ္ေရး၊ လိုင္းတခုမွာ လုပ္ေနတဲ့ ဆရာ၀န္ တေယာက္ဟာ ေနာက္လိုင္းကို မလုပ္ဘဲ မေနဘူး ဆိုတာကို ေထာက္ျပပါရေစ။ ဒီအခ်က္ကို သေဘာတူရင္ ဘာလို႔မ်ား အျပစ္ဆိုေနရသလဲ။ ကဲရဲ႕ သၿဂဳႋဟ္ ျပဳေနရသလဲ။
တေန႔ကဘဲ ဆရာ၀န္ေတြ စုေရးေနတဲ့ အင္တာနက္အုပ္စုမွ ဖတ္လိုက္ရတာရွိတယ္။ စပါယ္ရွယ္လစ္ေတြ သူ႔ စပါယ္ရွယ္ မဟုတ္တဲ့ ေရာဂါလူနာေတြကို ကုေပးတာကို ေရးတဲ့ဆရာက (အက္သစ္) ရႈေဒါင့္ကေန ေရးတယ္။ “သိုးမဲ” လို႔ေတာင္ ေခၚလိုက္ေသး။ ဒီေတာ့ (ဂ်နရယ္လိုက္စ္) လုပ္လိုက္ရင္ “ဆရာ၀န္မ်ား ေဆးကုၾကသည္။” ဆက္ခ်င္တာက “ေဆးကုယင္းနဲ႔ ပညာေပး-ကာကြယ္ေရးလဲ လုပ္ၾကသည္”လို႔ ျဖစ္ပါတယ္။
တိုင္းျပည္ အျပင္ေရာက္ေနတဲ့ ဆရာ၀န္ေတြ အမ်ားၾကီးရွိတယ္။ (ေဖၚဂြတ္) ေတာ့ (ေဖၚဂြတ္)ဘဲ။ ကိုယ့္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္နဲ႔ ကိုယ္ ေရြးခ်ယ္ျပီး၊ ေကာင္းဘို႔ ထြက္လာရင္ (ေဖၚဂြတ္)ေပါ့။ ေကာင္းတာ မေကာင္းတာက က႑တခု။ အဲဒီပုဂၢိဳလ္ေတြ အၾကား ေျပာၾကတာက “ေဆးမကုတဲ့ ဆရာ၀န္”၊ “ေဆးဘဲကုေနတဲ့ ဆရာ၀န္”။
ေဆးမကုတဲ့ ဆရာ၀န္ဆိုတာ က်န္းမာေရးနဲ႔ မဆိုင္တဲ့ တျခားတာ၀န္ကို ေရြးလိုက္ၾကလို႔ပါ။ ေဆးဘဲကုေနတဲ့ ဆရာ၀န္ ဆိုတာက ေဆးဘိုး၀ါးခယူျပီး၊ ေဆးကုေနသူေတြကို ဆိုလိုတာ မဟုတ္ျပန္ပါ။ ထြက္လာစဥ္က ရည္ရြယ္ခ်က္အတိုင္း ဆရာ၀န္အလုပ္ မဟုတ္တာ လုပ္ေနရင္းက ရသမွ် အခ်ိန္ကေလးမွာ ေဆးကုေပးေနရသူေတြကို ဆိုလိုတာပါ။ ဒီဆရာ၀န္မ်ိဳးေတြက ေဆးဘဲ ကုေပးေနတယ္၊ ျပည္သူ႔က်န္းမာေရး မလုပ္ဘူလို႔ လက္ညွိဳးထိုးတာကို ေျပာခ်င္တာပါ။
တတ္လဲ တတ္ေလေတာ့ အကိုးအကား၊ အညႊန္းေတြေတာင္ ထည့္ေျပာေသးတယ္။ (အယ္လ္မာတာ) ေၾကညာခ်က္ ၁၉၈၇ ကေန စေျပာတယ္။ အခု ကဇာကစၥတန္ႏိုင္ငံေပၚလာေတာ့ (အယ္လ္မတီ) ျဖစ္သြားျပီေနာ္။ ပန္းသီးတို႔ တိုင္းျပည္ ဆုိဘဲ။ သိေတာ့ သိတာေပါ့ဗ်ာ။ “အားလံုးက်န္းမာ သကၠရာဇ္ ၂၀၀၀ မွာ” ဆိုတာကို ေအာ္ခဲ့၊ လုပ္ခဲ့တာဟာ ဆရာ၀န္တိုင္း မဟုတ္ပါလား။
ေဆးပညာကေန က်န္းမာေရးလို႔ ေခၚလိုက္တာနဲ႔ ႏိုင္ငံေရး ပါလာျပီ။ ႏိုင္ငံေရးဆိုတာက တျခားေတာ့ မထင္ပါနဲ႔၊ ကြန္ျမဴနတီ၊ တိုင္းျပည္၊ ကမာၻ၊ စသျဖင့္ က်ယ္ျပန္႔တဲ့ အတိုင္းအတာကို ထည့္တြက္ရ၊ လုပ္ရတာတို႔၊ ေဆးပညာ သိသူေတြအျပင္ တျခားနယ္ပယ္က ပုဂၢိဳလ္ေတြပါ ပါလာရတာတို႔၊ စီမံခန္႔ခြဲဘို႔ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးက ပုဂၢိဳလ္ေတြပါ ပါလာရတာတို႔၊ ဒါေတြ စုေပါင္း-စပ္ေပါင္း၊ ေဆာင္ရြက္ရတာမ်ိဳးကို ေျပာခ်င္တာပါ။ ဒီအခါမွာ “ဆရာ၀န္မ်ားက ေဆးစကားထက္မက ပိုေျပာလာၾကတယ္။” ကြန္ျမဴနတီ ေခါင္းေဆာင္လို၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ေခါင္းေဆာင္လို ေျပာလာၾကတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ အတူတူခ်င္းကို အတူတူ မဟုတ္ဘူး ထင္ျမင္လာတာ ေနမယ္ထင္ပါတယ္။
သိပ္ ေခတ္ေနာက္က်န္ေနတဲ့ ေနရာေဒသေတြအတြက္ “ဆရာ၀န္မရွိရင္၊ ဘယ္လိုလုပ္မလဲ”။ “အမ်ိဳးသမီးမ်ား ဆရာ၀န္ မရွိရင္ ဘာလုပ္မလဲ”၊ စတဲ့ စာအုပ္ေတြဟာ အၾကိမ္ၾကိမ္ထုတ္၊ ဘာသာေပါင္စံုျပန္ဆိုရတဲ့အထိ ေခတ္စားလာတယ္။ ဗမာျပည္အတြက္လည္း တကယ္ အသံုး၀င္လွပါတယ္။ နယ္စပ္ေတြ၊ ဒုကၡသည္ေတြရွိတဲ့ ေနရာေတြမွာဆို က်န္းမာေရး (ဘိုင္ဘယ္) ျဖစ္ေရာ။ အသံုးေတာ့ အေတာ္၀င္ပါရဲ႕၊ ဒါေပမဲ့ ကြ်န္ေတာ့္အျမင္က သူ႔ေနရာနဲ႔သူ ျဖစ္သင့္တယ္ထင္တယ္။
ဓါတ္ဆားရည္ေဖ်ာ္နည္းဆိုရင္ သိပ္ သင္ဘို႔၊ ေဟာျပာဘို႔ ေကာင္းတဲ့ အေၾကာင္းအရာ တခုပါ။ နဲနဲ အဆီအေငၚ မတည့္တာေလးတခု ေရးရအံုးမယ္။ ႏိုင္ငံၾကီးတခုရဲ႕ ျမိဳ႕ေတာ္မွာ ၀မ္းပ်က္တာကို ဆရာ၀န္ မရွိရင္၊ ဘယ္လိုလုပ္မလဲ စာအုပ္ထဲက ဓါတ္ဆားရည္ေဖ်ာ္နည္းအတိုင္း ဆရာ၀န္က အလုပ္ခိုင္းပါတယ္။ သူ႔လူနာ ဆရာကေတာ္က ျပန္ေျပာတယ္။ “က်မေတာ့ ရွင့္နည္းအတိုင္း လုပ္မေနႏိုင္ဘူး၊ ဆိုင္က ၃ က်ပ္ေပး ၀ယ္ေသာက္မယ္” တဲ့။
ဒီလိုဆရာသမားမ်ိဳးေတြက ျပည္သူ႔က်န္းမာေရး ဆူပါ-စပါယ္ရွယ္လစ္ေတြ ျဖစ္တယ္။ ေဆးကုတဲ့ ဆရာ၀န္ ဆိုရင္ က်ပ္မျပည္တဲ့ လူေတြလို႔ ထင္ေနသလား မေျပာတတ္ဘူး။ (ပေရာဂ်က္) ဆရာေတြ၊ ဟိုေကာ္မတီ၊ ဒီေကာ္မတီမွာ တာ၀န္ရွိဆရာေတြက တမ်ိဳး။ ေဆးကုေနတဲ့ ဆရာ၀န္မ်ိဳးဆိုရင္ အမ်ိဳးသားက်န္းမာေရး အျပင္ဘက္က လူေတြလို႔ အစည္းအေ၀းေတြ၊ သင္တန္းေတြမွာ ပို႔ခ်တတ္တယ္။
က်န္းမာေရးပညာေပးတဲ့ အလုပ္ဆိုတာ အေတာ္ မလြယ္တဲ့ အလုပ္ပါ။ ရိုးရိုး ရွင္းရွင္းေလးနဲ႔ မရတဲ့ အလုပ္မ်ိဳးလို႔ ထင္ပါတယ္။ “ကဲ႕႕႕ လာၾကပါ၊ ပညာေပးေဟာေျပာမယ္” ဆိုတာက နည္းတခုတည္းသာ ျဖစ္တယ္။ ပညာေပးပြဲတခု လုပ္ျပီးျပီလို႔ေတာ့ အစီရင္ခံစာထဲ ထည့္ေရးႏိုင္တာေပါ့။ (ပင္ပလက္)တခု ထုတ္မယ္၊ ေလးေရာင္ျခယ္ ပံုေတြနဲ႔။ ေကာင္းပါတယ္။ ပညာေပး စာအုပ္တအုပ္ ဘာသာျပန္မယ္။ ေကာင္းတာဘဲ။ ကက္ဆက္ ေခတ္ကုန္ျပီ စီဒီ နဲ႔ ထုတ္မယ္။ ဗြီစီဒီ ပိုေကာင္းတာဘဲ။ သင္တန္းေပးမယ္။ တဖြဲ႔က ဘယ္ႏွစ္ေယာက္စီ။ ခြဲတမ္းခ်။ ေကာင္းျပန္ေသးတာပဲ။ အဲ႕႕႕ ႏွစ္ အေတာ္ၾကာလို႔ ျပန္ဆန္းစစ္လိုက္ရင္ ဘယ္ေလာက္ အက်ိဳးမ်ားလာသလဲဆိုတာက ပိုအေရးၾကီးပါလိမ့္မယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ႏိုင္ငံရဲ႕ က်န္းမာေရး အဆင့္ ေျပာရရင္ ရွက္စရာပါဗ်ာ။ ကုိယ့္ေအာက္မွာ ဘယ္ႏွစ္ႏိုင္ငံဘဲ ရွိသလဲ။
ေဆးကုေနသူဆရာ၀န္ဟာ တကယ္ မက်န္းမာသူ လူနာေတြနဲ႔ နဖူးေတြ႔-ဒူးေတြ႔ ေတြ႔ေနရတယ္။ ဆိုပါစို႔ အသဲေရာင္ အသား၀ါလူနာ။ ဆရာက လူနာကို ဘယ္လိုက ဘယ္လိုျဖစ္တာ၊ ဘယ္လိုေနပါ၊ စသျဖင့္ ေျပာရတယ္ မဟုတ္လား။ ႏွစ္ကိုယ္ျခား ေျပာရတာ မဟုတ္ဘူးေလ။ လူနာေစာင့္ေတြလဲ ပါတယ္။ ေဘးမွာလဲ တျခားလူနာေတြ ရွိတယ္။ အဲဒါ ပညာေပးေနတာ မဟုတ္ဘူးလား။ ကာကြယ္ေရးလုပ္ေနတာ မဟုတ္လား။ လူ႔စိတ္ဆိုတာ သိတဲ့အတိုင္း အခုျဖစ္ေနတာကို ပိုအာရံုစိုက္တတ္တယ္။ ေဟာေျပာပြဲလာ နားေထာင္ရတာမ်ိဳးနဲ႔ မတူဘူး။ ဒီဘက္မွာ က်န္းမာေရးေဟာေျပာပြဲလုပ္ရင္ (အင္ဂ်ီအို)က ဆိုက္ကားခေပးမွ၊ ဆရာ၀န္က ေဟာေျပာျပီးရင္ ေဆးကုေပးမွ လူလာတယ္။ ကိုယ့္ေရာဂါအတြက္ ကိုယ့္စရိတ္နဲ႔ကိုယ္ လာတဲ့လူနာကို ဖမ္းျပီး ေျပာျပရတာက ပိုေရာက္တယ္။
အထူးကုဆရာ၀န္တဦးကို ေဆးကုတဲ့ဆရာလို႔ သတ္မွတ္ၾကမယ္ထင္ပါတယ္။ အဲဒီဆရာေတြက က်န္းမာေရး ပညာေပး စာေတြ ေရးမယ္။ ေရဒီယိုနဲ႔ တီဗြီကေန သူ႔ဘာသာရပ္အေၾကာင္း ေဟာေျပာၾကတယ္။ က်န္းမာေရး ပညာေပးတာဟာ ကာကြယ္ေရးအတြက္ လုပ္ေနတာ မဟုတ္ပါလား။
ဆရာ၀န္၊ သူနာျပဳေတြထဲမယ္ စာေရး၀ါသနာပါသူ၊ စာေရးေတာ္တဲ့သူေတြ မနည္းပါ။ သူတို႔တေတြက ေရးရင္ ပရိတ္သတ္ အားေကာင္းလို႔ ပညာေပးတာ ထိေရာက္တယ္။ (ဘေလာ့ခ္)ေတြ ေပၚလာေတာ့ နည္းေပါင္းစံုနဲ႔ ေရးၾကတယ္။ အတံုးလိုက္ အတစ္လိုက္ မဟုတ္ေတာ့ဘူး။ အသံေတြ၊ ရုပ္ေတြ၊ (မူဗြီ)ေတြပါလို႔ ဆြဲေဆာင္မႈ ပိုရွိတယ္။ တခ်ိဳ႕ေတြဆိုရင္ ေဆးကုေနသူလဲ မဟုတ္၊၊ (ပေရာဂ်က္)ဆရာေတြလဲ မဟုတ္ဘူး။ ဆရာ၀န္ ႏွစ္မ်ိဳး ႏွစ္စားမက ျဖစ္သြားေရာ။ ေရာက္ရာ အရပ္ကေန တတ္သိပညာ-မေနသာ ဆိုသလို ေရးတာ၊ ဘာသာျပန္တာ၊ ေဆြးေႏြးတာေတြ လုပ္ေနၾကတယ္။ ဟို(ဘေလာ့ခ္) ကေန ဒီ(ဘေလာ့ခ္) ထပ္ဆင့္ ျဖန္႔ေပးသူရွိရင္ ပရိသတ္ ပိုမ်ားသြားျပီေပါ့။ ရုပ္ရွင္ ၾကိဳက္သူမ်ား အားလပ္ခ်ိန္မွာ ေအာက္နားက ပညာေပးစာေလး ၀င္ဖတ္သြားတတ္သလို၊ ဘာသာေရး (ဘေလာ့ခ္) ထဲက ေရးထားတာေလး ေတြ႕သြားမ်ိဳးလဲ ရွိတယ္လို႔ (စီ-ေဘာ္က္စ္) ကေနသိရတယ္။
ေဆးခန္းေတြကေန (ကြန္ဒြန္) ေ၀တာတို႔၊ ေရသန္႔ေဆးျပားေပးတာတို႔၊ ဆရာမေတြကေန အမ်ိဳးသမီးခ်င္း လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါအေၾကာင္း ေျပာေပးတာတို႔၊ သားဖြါးေပးရင္း မ်ိဳးပြါးပညာ ေျပာျပတာတို႔၊ ဒါေတြဟာ ထိေရာက္ လက္ေတြ႔က်တဲ့ ကာကြယ္ေရး-ပညာေပးေရးေတြပါဘဲ။
ခ်ဳပ္လိုက္ခ်င္တာက ဆရာ၀န္မ်ားသည္ ဆရာ၀န္တို႔ လုပ္အပ္သည္မ်ားကို တတ္စြမ္းသေရြ႕လုပ္ၾကသည္။ ေဆးကု-ကာကြယ္-ပညာေပး၊ အေရးသံုးပါး အားလံုးျဖစ္ပါသည္ ခင္ဗ်ား။
Dr. တင့္ေဆြ
Sunday, August 23, 2009
Clotho (ကလိုသို) နတ္သမီး
(ကလိုသို) နတ္သမီး သို႔မဟုတ္ ဇာတာထဲကအတိုင္း အသက္ ၁၂၀ ရွည္ခ်င္ပါသလား။
Clotho (ကလိုသို) ဟာ ေရွးေဟာင္း ဂရိ နဲ႔ ေရာမ ဒႏၲာရီမ်ားမွာပါတဲ့ နတ္သမီးတပါးရဲ႕နာမယ္ ျဖစ္ပါတယ္။ ေရာမတို႔အဆိုအရ (အူရန္ႏို) နဲ႔ (ဂီး)တို႔ရဲ႕ သမီး (ႏိုႏို) (ႏိုနာ)လို႔ေခၚျပီး၊ ဂရိအလိုအရ (ဇီးယပ္)ဘုရင္ၾကီးနဲ႔ မိဖုရားၾကီး (ႆီးမီးစ္)တို႔၏ ကံကိုစီမံၾကကုန္ေသာ သမီးေတာ္သံုးပါးအနက္ အေထြးဆံုးပါ။ အသက္ရွည္ျခင္း-တိုျခင္းမွာ သူမ၏ အလိုအရ ျဖစ္ရပါသတဲ့။
(ပရိုတင္း)အားေဆး တခုကို (ကလိုသို)လို႔ နာမယ္ေပးထားတယ္။ ဖိုးသက္ရွည္-ဖြါးသက္ရွည္ျဖစ္ေအာင္ (ကလိုသို) အပါအ၀င္ Life extension drugs ႏွင့္ Anti-aging drugs ေတြဟာ စမ္းသပ္ဆဲ အေျခအေနမွာသာ ရွိပါေသးတယ္။ (အြန္လိုင္း) ေၾကာ္ညာေတြကေတာ့ မ်ားလွပါဘိ။
“အသက္ရွည္စြာ၊ အနာမဲ့ေၾကာင္း” ဆိုတာ ကမၻာဦးအစကတည္းက လူေတြ ရလို၊ ျဖစ္လိုတဲ့ အိပ္မက္ မဟုတ္ပါလား။ သိပၸံစာေရးဆရာမ်ားကလည္း ေရးခဲ့လွပါျပီ။ ဥပမာ (ကြတ္-ဗြန္နဂတ္)၏ နက္ျဖန္-နက္ျဖန္-နက္ျဖန္ ၀တၳဳ။ ေနာက္ ေရွးေဟာင္းဂရိ ၀တၳဳတပုဒ္မွာလည္း (အီယုိ)နတ္သမီးက (တီသိုနီးယပ္စ္)ကို ခ်စ္ၾကြမ္း၀င္ျပီးသကာလ၊ သူ႔ခ်စ္သူကို အသက္မေသသူအျဖစ္ ဖန္ဆင္းေပပါရန္ (ဇီးယစ္) ဘုရင္ၾကီးထံ ေလွ်ာက္ထားတဲ့အခါ၊ (ဇီးယစ္)ကလည္း တလံုးတ၀တည္း ျပည့္၀ေစသတည္း လုပ္ေပးပါသတဲ့။ ေမ့သြားလိုက္တာ တခုကေတာ့ အစဥ္အျမဲ ႏုပ်ိဳေနေအာင္ ဆိုတဲ့ဆု မပါလိုက္လို႔ (တီသိုနီးယပ္စ္)ဟာ မေသေပမဲ့ အို-အို-အိုျပီးသကာလ ႏွံေကာင္ေလာက္သာ အသံထြက္ႏိုင္တဲ့ဘ၀ ေရာက္သြားရပါေတာ့တယ္။
တကယ္တန္း လိုခ်င္သေလာက္ အသက္ရွည္ဘို႔အေရးကေတာ့ အေတာ္ၾကီး ေ၀းပါေသးတယ္။ ၾကြက္ေတြကို စမ္းသပ္ခ်က္အရ (ကလိုသို) မ်ိဳးဗီဇ ဟာ ကယ္လ္စီယံ၏ အလုပ္ေတြကို သက္ေရာက္ေစျပီး၊ (ကလိုသို) မ်ိဳးဗီဇ ေျပာင္းလဲသြားလို႔ ၾကြက္မွာ အိုစာသြားရေၾကာင္း ေတြ႕ရပါတယ္။ ဆက္ျပီးစမ္းေတာ့ (ကလိုသို)ဟာ ဦးေႏွာက္၊ ေက်ာက္ကပ္၊ (ပါရာသိုင္းရြိဳက္-ဂလင္း) တို႔မွာလည္း ပံုမွန္မဟုတ္ ျဖစ္လာေၾကာင္း ေတြ႕ရျပန္ပါတယ္။
လူေတြဟာ အသက္ၾကီးလာတာနဲ႔ (ကလိုသို)ေလ်ာ့နည္းလာၾကတယ္။ (ကလိုသို)ဟာ ေသြးတိုးကို ထိန္းဘို႔ အသံုးခ်ႏိုင္ပံုရတာကို ခုရက္ပိုင္းေလးမွာ သိလာရတယ္။ (ကလိုသို)ကို ထိုးေဆးတလံုး ထိုးေပးတာနဲ႔ ေသြးတိုးကို ၃ လေလာက္ၾကာေအာင္ ထိန္းထားႏိုင္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ေစ်းကြက္ထဲ ေရာက္လာရင္ အေတာ္ေကာင္းမွာပါ။
(ကလိုသို) မ်ိဳးဗီဇျဖစ္ျပီး၊ သူ႔ကိုဆြေပးတဲ့အခါ အသက္ၾကီးျခင္းရဲ႔ လကၡဏာေတြျဖစ္တဲ့ အရိုးအားနည္းလာတာ၊ ေသြးလႊတ္ေၾကာမ်ားအတြင္း ေသြးသြားလာမႈ ေႏွးေကြးလာတာ၊ ၾကြက္သားမ်ား အားယုတ္လာတာတို႔ကို သက္ေရာက္ေစတာ ေတြ႕လာရတယ္။ (ကလိုသို) ကို ပိုမိုတက္ၾကြေအာင္ လုပ္ေပးလိုက္တဲ့ ၾကြက္ဟာ သာမန္ၾကြက္ထက္ အသက္ ၂၀% မွ ၃၀% ပုိရွည္တာကို ေတြ႕ရပါေတာ့တယ္။ ဒါ့ေပမဲ့ ကေလးရတာေတာ့ နည္းသြားပါသတဲ့။ ေနာက္ဆိုးတာတခုက သၾကားဓါတ္ထိန္းေပးတဲ့ (အင္စူလင္)ကိုလည္း သက္ေရာက္တာမို႔ "ဖိုးသက္ရွည္ ဆီးခ်ိဳသမား" ျဖစ္သြားႏိုင္ပါသတဲ့။
Clotho (ကလိုသို) ဟာ ေရွးေဟာင္း ဂရိ နဲ႔ ေရာမ ဒႏၲာရီမ်ားမွာပါတဲ့ နတ္သမီးတပါးရဲ႕နာမယ္ ျဖစ္ပါတယ္။ ေရာမတို႔အဆိုအရ (အူရန္ႏို) နဲ႔ (ဂီး)တို႔ရဲ႕ သမီး (ႏိုႏို) (ႏိုနာ)လို႔ေခၚျပီး၊ ဂရိအလိုအရ (ဇီးယပ္)ဘုရင္ၾကီးနဲ႔ မိဖုရားၾကီး (ႆီးမီးစ္)တို႔၏ ကံကိုစီမံၾကကုန္ေသာ သမီးေတာ္သံုးပါးအနက္ အေထြးဆံုးပါ။ အသက္ရွည္ျခင္း-တိုျခင္းမွာ သူမ၏ အလိုအရ ျဖစ္ရပါသတဲ့။
(ပရိုတင္း)အားေဆး တခုကို (ကလိုသို)လို႔ နာမယ္ေပးထားတယ္။ ဖိုးသက္ရွည္-ဖြါးသက္ရွည္ျဖစ္ေအာင္ (ကလိုသို) အပါအ၀င္ Life extension drugs ႏွင့္ Anti-aging drugs ေတြဟာ စမ္းသပ္ဆဲ အေျခအေနမွာသာ ရွိပါေသးတယ္။ (အြန္လိုင္း) ေၾကာ္ညာေတြကေတာ့ မ်ားလွပါဘိ။
“အသက္ရွည္စြာ၊ အနာမဲ့ေၾကာင္း” ဆိုတာ ကမၻာဦးအစကတည္းက လူေတြ ရလို၊ ျဖစ္လိုတဲ့ အိပ္မက္ မဟုတ္ပါလား။ သိပၸံစာေရးဆရာမ်ားကလည္း ေရးခဲ့လွပါျပီ။ ဥပမာ (ကြတ္-ဗြန္နဂတ္)၏ နက္ျဖန္-နက္ျဖန္-နက္ျဖန္ ၀တၳဳ။ ေနာက္ ေရွးေဟာင္းဂရိ ၀တၳဳတပုဒ္မွာလည္း (အီယုိ)နတ္သမီးက (တီသိုနီးယပ္စ္)ကို ခ်စ္ၾကြမ္း၀င္ျပီးသကာလ၊ သူ႔ခ်စ္သူကို အသက္မေသသူအျဖစ္ ဖန္ဆင္းေပပါရန္ (ဇီးယစ္) ဘုရင္ၾကီးထံ ေလွ်ာက္ထားတဲ့အခါ၊ (ဇီးယစ္)ကလည္း တလံုးတ၀တည္း ျပည့္၀ေစသတည္း လုပ္ေပးပါသတဲ့။ ေမ့သြားလိုက္တာ တခုကေတာ့ အစဥ္အျမဲ ႏုပ်ိဳေနေအာင္ ဆိုတဲ့ဆု မပါလိုက္လို႔ (တီသိုနီးယပ္စ္)ဟာ မေသေပမဲ့ အို-အို-အိုျပီးသကာလ ႏွံေကာင္ေလာက္သာ အသံထြက္ႏိုင္တဲ့ဘ၀ ေရာက္သြားရပါေတာ့တယ္။
တကယ္တန္း လိုခ်င္သေလာက္ အသက္ရွည္ဘို႔အေရးကေတာ့ အေတာ္ၾကီး ေ၀းပါေသးတယ္။ ၾကြက္ေတြကို စမ္းသပ္ခ်က္အရ (ကလိုသို) မ်ိဳးဗီဇ ဟာ ကယ္လ္စီယံ၏ အလုပ္ေတြကို သက္ေရာက္ေစျပီး၊ (ကလိုသို) မ်ိဳးဗီဇ ေျပာင္းလဲသြားလို႔ ၾကြက္မွာ အိုစာသြားရေၾကာင္း ေတြ႕ရပါတယ္။ ဆက္ျပီးစမ္းေတာ့ (ကလိုသို)ဟာ ဦးေႏွာက္၊ ေက်ာက္ကပ္၊ (ပါရာသိုင္းရြိဳက္-ဂလင္း) တို႔မွာလည္း ပံုမွန္မဟုတ္ ျဖစ္လာေၾကာင္း ေတြ႕ရျပန္ပါတယ္။
လူေတြဟာ အသက္ၾကီးလာတာနဲ႔ (ကလိုသို)ေလ်ာ့နည္းလာၾကတယ္။ (ကလိုသို)ဟာ ေသြးတိုးကို ထိန္းဘို႔ အသံုးခ်ႏိုင္ပံုရတာကို ခုရက္ပိုင္းေလးမွာ သိလာရတယ္။ (ကလိုသို)ကို ထိုးေဆးတလံုး ထိုးေပးတာနဲ႔ ေသြးတိုးကို ၃ လေလာက္ၾကာေအာင္ ထိန္းထားႏိုင္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ေစ်းကြက္ထဲ ေရာက္လာရင္ အေတာ္ေကာင္းမွာပါ။
(ကလိုသို) မ်ိဳးဗီဇျဖစ္ျပီး၊ သူ႔ကိုဆြေပးတဲ့အခါ အသက္ၾကီးျခင္းရဲ႔ လကၡဏာေတြျဖစ္တဲ့ အရိုးအားနည္းလာတာ၊ ေသြးလႊတ္ေၾကာမ်ားအတြင္း ေသြးသြားလာမႈ ေႏွးေကြးလာတာ၊ ၾကြက္သားမ်ား အားယုတ္လာတာတို႔ကို သက္ေရာက္ေစတာ ေတြ႕လာရတယ္။ (ကလိုသို) ကို ပိုမိုတက္ၾကြေအာင္ လုပ္ေပးလိုက္တဲ့ ၾကြက္ဟာ သာမန္ၾကြက္ထက္ အသက္ ၂၀% မွ ၃၀% ပုိရွည္တာကို ေတြ႕ရပါေတာ့တယ္။ ဒါ့ေပမဲ့ ကေလးရတာေတာ့ နည္းသြားပါသတဲ့။ ေနာက္ဆိုးတာတခုက သၾကားဓါတ္ထိန္းေပးတဲ့ (အင္စူလင္)ကိုလည္း သက္ေရာက္တာမို႔ "ဖိုးသက္ရွည္ ဆီးခ်ိဳသမား" ျဖစ္သြားႏိုင္ပါသတဲ့။
Thursday, August 6, 2009
လွယံုမက ၀ခ်င္ေသးရင္
ကိုယ္အေလးခ်ိန္ တိုးခ်င္တာ လြယ္တဲ့ကိစၥေတာ့ မဟုတ္ပါ။ ေမြးရာပါ မ်ိဳးဗီဇကိုက skinny body type ခပ္ပိန္ပိန္ သမားမ်ားအတြက္ ပိုခက္ပါမည္။ ငါးက်ီးေျခာက္ၾကပ္တင္လို႔၊ ငါးေဖါင္ရိုးေျခာက္လို႔ အေခၚခံေနရႏိုင္တယ္။ ငါးမ်ားမွာေတာင္ ပိန္ရင္ ငါးရာ-လူရာ မသြင္းဘူးထင္ပါရဲ႕။ ကဲ ဘယ္လို အ၀တိုးၾကမလဲ။
၀ခ်င္ပါရင္ အရင္ဆံုးေရာဂါဘယေတြ ကင္းေနဘို႔လိုပါတယ္။ သိတဲ့အတိုင္း နာတာရွည္ေရာဂါေတြက လူကို ပိန္သြား ေစပါတယ္။ HIV-AIDS ကင္ဆာ၊ တီဘီ၊ လည္ပင္ၾကီးေဟာ္မုန္းမ်ားေနသူ စသူေတြပါ။ တီဘီ ျဖစ္ေနသူတေယာက္ ေဆးပါတ္လည္လို႔ ေပ်ာက္လာရင္ ေသျခာေပါက္ ၀လာပါတယ္။ တိတိက်က်ဆိုရရင္ ညိဳျပီး ၀လာတာပါ။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ခိ်န္ၾကည့္တာ ေကာင္းတဲ့အက်င့္ျဖစ္လို႔ ေဟာ္တယ္ေတြက ေရခ်ိဳးခန္းထဲမယ္ weighing machine ထားေပးတတ္တာေပါ့။ ေနေကာင္းပါလ်က္ ၀မလာတာသူေတြအတြက္ ဒီစာေရးတာပါ။ ၀ေနလ်က္ကနဲ႔ ေနမေကာင္းသူေတြလဲရွိတာကိုး။
ခပ္ျမန္ျမန္ သေဘာေပါက္ေအာင္ေျပာရရင္ ၀ခ်င္ရင္ ၾကီးၾကီးၾကံပါေလ။ မ်ားမ်ားၾကီးစားပါ။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ အိႏၵိယကို ေရာက္ခါစ ဦးမာသီရိ ဆိုတဲ့ စာေပဆုရဘူးသူ မိတ္ေဆြၾကီးကေပးတဲ့ အၾကံတခုက ဘာလဲဆိုေတာ့ “တံငါျဖစ္မွေတာ့ ငါးၾကီးၾကီးမွ်ားပါ”တဲ့။ တခါစားလဲ မ်ားမ်ား၊ အၾကိမ္လဲမ်ားမ်ား၊ ထမင္းလုပ္ၾကီးၾကီး၊ ထမင္းပန္းကန္အစား ဇလံု၊ ေယာက္ခ်ိဳလို ဇြန္းၾကီးၾကီးသံုးပါ။ အေတြ႔အၾကံဳအရေျပာရရင္ လူေကာင္ၾကီးသူေတြ လက္ေရးလက္သားေသးေသး၊ လက္မွတ္က ငယ္ငယ္ေလးျဖစ္တတ္တယ္။ အဲေတာ့ လက္ေရးပါေျပာင္းခ်င္ေျပာင္းလို႔ အၾကံေပးရမလားဘဲ။
၀ခ်င္ရင္ အေလး(၀ိတ္)မ ခိုင္းတာ ျငင္းစရာေတာ့မရွိပါ။ မ်ားမ်ားစားဘို႔ေလာက္ေတာ့ မထိေရာက္ပါ။ ပိန္သူေတြရဲ႕ ဇီ၀ကမၼ ဆိုတဲ့ သက္ရွိတို႔ထံုးစံလုပ္ေပးေနရတဲ့ ျဖစ္စဥ္ကုိယ္၌က ျမန္ျမန္ၾကီး လုပ္ေနသူေတြျဖစ္လို႔ (ကယ္လိုရီ)ေတြ ပိုရဘို႔ လိုပါတယ္။ စာသင္သလို ေျပာရရင္ အဆင့္ ၅ ဆင့္။
၁။ ခါတိုင္း တေန႔မွာ (ကယ္လိုရီ)ဘယ္ေလာက္စားေနသလဲ။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ခ်ိန္ထားပါ။
၂။ စားေနတာထက္ ၅၀၀ (ကယ္လိုရီ)ပိုစားပါ။ စားႏိုင္ေအာင္ ခါတိုင္း တေန႔ ၃ ထပ္ကေန ၄-၅ ထပ္စားျပစ္လိုက္ပါ။
၃။ (၀ိတ္)မ ပါ။ gym သြားခ်င္သြား၊ အိမ္မွာဘဲ လုပ္လုပ္။
၄။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ျပန္ခ်ိန္ပါ။ တပါတ္အျပီး ၁-၂ ေပါင္တိုးရင္ ေကာင္းတယ္။ ၁၀ ေပါင္မတိုးခ်င္ပါနဲ႔။ က်န္းမာေရးအရ အေကာင္း မဟုတ္ပါ။ ၁ လကုန္ရင္ ၅-၈ ေပါင္တိုးတာ ေကာင္းတယ္။
၅။ အေလးခ်ိန္ ဆက္မတိုးရင္ ေနာက္ထပ္ (ကယ္လိုရီ) ၂၅၀ ပိုစားပါေလ။
တေန႔ (ကယ္လိုရီ)ဘယ္ေလာက္လိုတာကို ဦးတိက်ေတြအတြက္ ေဖၚျမဴလာရွိတယ္။ အရင္ဆံုး ဘာမွမလုပ္ဘဲ ေနတဲ့အခ်ိန္မ်ိဳးမွာ လိုမဲ့ႏွဳန္းထားကို တြက္ရတယ္။ Resting Metabolic Rate (RMR) လဲေခၚတယ္ Basal Metabolic Rate (BMR) လဲေခၚတယ္။ လမ္းလဲမေလ်ာက္၊ ေျပးလဲမေျပး၊ အသားေလးေနတံုး ကိုယ္ခႏၶာက အသက္ရွဴဘို႔၊ ႏွလံုးခုန္ဘို႔၊ အစာေျခေနဘို႔ စတာေတြရဲ႕ ဇီ၀အလုပ္ေတြအတြက္ လိုအပ္ခ်က္ကို ေျပာတာပါဘဲ။
ပ်င္းေတာ့ ပ်င္းစရာၾကီး။ သခ်ၤာလို ထပ္ရွင္းရအုန္းမယ္။
RMR = 9.99w + 6.25h - 4.92a + 166g-161
w = ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ကီလိုဂရမ္၊ h = အရပ္ စင္တီမီတာ၊ a = အသက္ ႏွစ္၊ g = က်ား-မ၊ (က်ား = 1 မ = 0)
တေန႔တာလိုမဲ့ (ကယ္လိုရီ) သိဘို႔ RMR ကို 1.25 နဲ႔ ေျမွာက္လိုက္ပါ။ ဘယ္အစားက (ကလိုရီ)ဘယ္ေလာက္ဆိုတာ စာရွည္မွာစိုးလို႔ မထည့္ေတာ့ပါ။ သီးျခားစာမွာ ဖတ္ပါေလ။
ပိုျပီးစားႏိုင္ေအာင္ စားပံုစားနည္း ေျပာင္းသင့္ရင္ ေျပာင္းရမယ္။ အ၀စား ၃ ခါနဲ႔ အဆာေျပ၊ သြားရည္စာ ၂ ခါ၊ ၃ ခါ စားပါ။ ေကာ္ဖီ၊ လက္ဘက္ရည္ ေသာက္မဲ့အစား၊ ႏြားႏို႔၊ သစ္သီးေဖ်ာ္ရည္ ေသာက္ပါ။ ေပါင္မံု႔စားရင္ အညိဳက အျဖဴထက္ ပိုတယ္။ အသီးအရြက္မွာလဲ ေရမ်ားမ်ားပါတာမ်ိဳးျဖစ္တဲ့ ေဂၚဖီ၊ ပဲစိမ္းစားဥ၊ သခြါးသီးတို႔ထက္ အာလူး၊ ပဲမ်ိဳးစံု၊ မံုလာဥနီ၊ ေျပာင္းဖူးတို႔က သာတယ္။ အသီးေတြဆိုရင္ လိမ္ေမာ္၊ ပိခ်္၊ ဇီးသီး၊ ဖရဲသီးေတြထက္ ငွက္ေပ်ာသီး၊ သစ္ေတာ့သီး၊ ေထာပတ္သီး၊ နာနတ္သီး၊ ပန္းသီးေတြက သာတယ္။ (ဆု-ပ္)ဆိုတဲ့ ဟင္းရည္ဆိုရင္ (ခရင္)ပါတာက အၾကည္ရည္ထက္ သာတယ္။
ျဖစ္ႏိုင္သမွ်အစားအေသာက္ေတြထဲမယ္ စားသံုးဆီထည့္ရပါမယ္။ သံလြင္ဆီ၊ အုန္းဆီ၊ ေထာပတ္ဆီတို႔က ေနၾကာေစ့ဆီ၊ ပဲဆီတို႔ထက္ သာတယ္။ သာတယ္ဆိုတာ (ကယ္လိုရီ)ပိုရတာကို ေျပာတာပါ။
မျဖစ္မေနစားရမွာက (ပရိုတင္း)ဓါတ္ပါအစာေတြျဖစ္တယ္။ အသားမ်ိဳးစံု၊ ငါးမ်ိဳးစံု။ စားႏိုင္တဲ့ အသားအမ်ိဳးမ်ိဳးအျပင္ (ကယ္လိုရီ) မ်ားမ်ားပါတဲ့ ေထာပတ္၊ ဒိန္၊ (ေအာလစ္ဖ္)ဆီ၊ (ခရင္မ္)ဆိုတာေတြ ထပ္ျဖည့္ပါ။ အသားမစားသူေတြလဲ ၀ႏိုင္တာပါ။ ၾကြက္သားေတြ မာတင္းျပီး သန္ခ်င္ရင္ေတာ့ အသားစားသူမ်ားက ပိုသာပါတယ္။
ေရွာင္သင့္တာေတြကေတာ့ က်န္းမာေရးနဲ႔မကိုက္တဲ့ trans-fats ေတြမ်ားတဲ့ (ပက္စထရီ)၊ ကိတ္၊ ကြတ္ကီး၊ ျပဳျပင္ထားတဲ့ အသား-ငါး၊ (မာဂ်ရင္)၊ အလြယ္၀ယ္ရတဲ့အစားအစာေတြပါ။
စိတ္လႈတ္ရွားမႈေတြဟာ (ကလ္လိုရီ)အေတာ္ျဖဳန္းျပစ္တယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ စိတ္ေအးေအးထားႏိုင္ေအာင္ လြမ္းစရာ၀တၱဳေတြ မဖတ္နဲ႕။ ေဟာလိ၀ုဒ္က သရဲကား၊ (ေအလီယန္)ကား၊ (အက္ရွင္)ကားေတြ မၾကည္နဲ႔၊ ဇာတ္ မနာနာေအာင္ရိုက္ထားတဲ့ ကိုရီးယားကား၊ ကုလားကားေတြ မၾကည့္နဲ႕။
စာခိုင္းတာေတာ့ ဟုတ္ပါျပီ၊ စားခ်င္စိတ္ ပိုေကာင္းေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္မလဲ။ ဗီတာမင္ ဘီအုပ္စုစားေဆး၊ ေသာက္ေဆး၊ ထိုးေဆးေတြက အေထာက္အပံ့ ျပဳပါမယ္။ Cyproheptadine (Cypon) ဆိုတဲ့ေဆးက (အလာဂ်ီ) စတာေတြအတြက္ ေဆးျဖစ္ေပမဲ့ anorexia nervosa ေခၚတဲ့ စားခ်င္ေသာက္ခ်င္စိတ္ နဲေနသူေတြအတြက္လဲ ေပးႏိုင္ပါတယ္။ ကေလးေတြဟာ နဲနဲျဖစ္လိုက္တာနဲ႔ က်သြား၊ ပိန္သြားျဖစ္တတ္တယ္။ (Cypon) တိုက္ရင္လဲ ခဏနဲ႔ ျပန္စားခ်င္ လာၾကတယ္။ ေနာက္တခုက အစပ္စားတဲ့လူ၊ (မဆလာ)ၾကိဳက္သူ၊ အခ်ဥ္ပါမွဆိုသူေတြ ခံတြင္းေတြ႕ရင္ စားသာစားပါေလ။ အစပ္တို႔၊ ဟင္းခပ္အေမႊးအၾကိဳင္တို႔ဆိုတာ စားခ်င္လာေအာင္လုပ္ေပးတဲ့တန္ဘိုးရွိတာေတြပါ။ တရူပ္နံနံ(ၾကံမဆိုင္) ခပ္ထားတဲ့ ဟင္းခ်ိဳရည္က ပိုခ်ိဳးသလိုမဟုတ္လား။
ကိုယ္ခႏၶာၾကီးထြားေစတဲ့ ေဟာ္မုန္းဆိုတာ လူ႔ဦးေႏွာက္ကေန ထုတ္ေပးေနတယ္။ အေလးမသူမ်ား ၾကြက္သားေတြ သန္မာလာတာ သူ႔အစြမ္းပါ။ သဘာ၀မဟုတ္ဘဲ အပိုေဆာင္းခ်င္သူေတြအတြက္ (စတီရြိဳက္)ေဟာ္မုန္းေဆးေတြလဲ ရွိေနပါတယ္။ Growth hormone (GH), Growth factors and Testosterone-based analogs ဆိုတာေတြပါ။ ဒီေဆးေတြကို အရြယ္လြန္သူ ေယာက္်ားေတြအတြက္ေရာ အားကစားသမားမ်ားအတြက္ေရာ သံုးေနၾကေပမဲ့၊ သန္လာ၊ ၾကီးလာေအာင္လုပ္တာက အဓိကပါ။ ဒါေပမဲ့ ေဟာ္မုန္းဆိုတာ အစြမ္းၾကီးေပမဲ့ သတိၾကီးၾကီးထား သံုးရတာမ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။
ခ်ဳပ္လိုက္ရင္ ေရာဂါကင္ရွင္း၊ ထမင္းဟင္းမ်ားမ်ား၊ ေဆး၀ါးလဲစား၊ အေလးလဲ မပါခင္ဗ်ား။
ဆူမိုနည္း က်န္သြားတာ ထပ္ျဖည့္ပါရေစ။
ဆူမိုနပမ္းသမားနည္းက (ကယ္လိုရီ)မ်ားတဲ့အစာေတြစား၊ အဆီမ်ားေစနဲ႔။ (အင္စူလင္)ဆိုတဲ့ သၾကားဓါတ္ထိန္းတဲ့ ေဟာ္မုန္းကို ဆြေပးေစတယ္။ (ကယ္လိုရီ)မ်ားရင္ သိမ္းထားတဲ့ အဆီကို ထုတ္မသံုးစရာမလိုေတာ့ဘူး။ တခါတည္းမ်ားမ်ားစားႏိုင္ေအာင္ တခ်ိဳ႕ မနက္ေစာေစာစာ မစားဘဲေနတယ္။ ဆူမိုနပမ္းသမားေတြ တေန႔ကို (ကယ္လိုရီ) ၆၀၀၀ ကေန ၂၀၀၀၀ အထိစားသတဲ့။ သူလိုကိုယ္လိုေတြက တေန႔မွ ၂၀၀၀-၃၀၀၀ သာစားတယ္။ အရက္ (ဘီယာ)လဲ ေသာက္ပါတဲ့။ တထိုင္ထဲ ဘီယာ ဗူး ၁၀၀ ကုန္သူဆိုတာ ရွိဆိုဘဲ။ ေလ့က်င့္ခန္းပို ျပင္းျပင္းထံထံ ေန႔တိုင္းလုပ္တာေၾကာင့္ အစားစားခ်င္စိတ္ေတြ ပိုလာတယ္။
ကေန႔က်န္းမာေရးသတင္း အသစ္စက္စက္တခုက ဘာေျပာလဲဆိုေတာ့ ေမ်ာက္ေတြကို စုထားျပီး စမ္းတဲ့အခါ အေကာင္ၾကီးသူေတြက ႏိုင္ခ်င္လို႔ စိတ္ညစ္တဲ့ေမ်ာက္ေတြမွာ အဆီစုျပီး ၀မ္းေခါင္းက်ယ္လာသတဲ့။ ေကာက္ခ်က္ဆြဲရင္ လူမႈစိတ္ဒုကၡေတြေၾကာင့္ ၀ေစတယ္ ဆိုဘဲ။ ႏိုင္လိုမင္းထက္ အႏွိပ္စက္ခံေနရသူမ်ား အေတာ္ဘဲေပါ့။
၀ခ်င္ပါရင္ အရင္ဆံုးေရာဂါဘယေတြ ကင္းေနဘို႔လိုပါတယ္။ သိတဲ့အတိုင္း နာတာရွည္ေရာဂါေတြက လူကို ပိန္သြား ေစပါတယ္။ HIV-AIDS ကင္ဆာ၊ တီဘီ၊ လည္ပင္ၾကီးေဟာ္မုန္းမ်ားေနသူ စသူေတြပါ။ တီဘီ ျဖစ္ေနသူတေယာက္ ေဆးပါတ္လည္လို႔ ေပ်ာက္လာရင္ ေသျခာေပါက္ ၀လာပါတယ္။ တိတိက်က်ဆိုရရင္ ညိဳျပီး ၀လာတာပါ။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ခိ်န္ၾကည့္တာ ေကာင္းတဲ့အက်င့္ျဖစ္လို႔ ေဟာ္တယ္ေတြက ေရခ်ိဳးခန္းထဲမယ္ weighing machine ထားေပးတတ္တာေပါ့။ ေနေကာင္းပါလ်က္ ၀မလာတာသူေတြအတြက္ ဒီစာေရးတာပါ။ ၀ေနလ်က္ကနဲ႔ ေနမေကာင္းသူေတြလဲရွိတာကိုး။
ခပ္ျမန္ျမန္ သေဘာေပါက္ေအာင္ေျပာရရင္ ၀ခ်င္ရင္ ၾကီးၾကီးၾကံပါေလ။ မ်ားမ်ားၾကီးစားပါ။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ အိႏၵိယကို ေရာက္ခါစ ဦးမာသီရိ ဆိုတဲ့ စာေပဆုရဘူးသူ မိတ္ေဆြၾကီးကေပးတဲ့ အၾကံတခုက ဘာလဲဆိုေတာ့ “တံငါျဖစ္မွေတာ့ ငါးၾကီးၾကီးမွ်ားပါ”တဲ့။ တခါစားလဲ မ်ားမ်ား၊ အၾကိမ္လဲမ်ားမ်ား၊ ထမင္းလုပ္ၾကီးၾကီး၊ ထမင္းပန္းကန္အစား ဇလံု၊ ေယာက္ခ်ိဳလို ဇြန္းၾကီးၾကီးသံုးပါ။ အေတြ႔အၾကံဳအရေျပာရရင္ လူေကာင္ၾကီးသူေတြ လက္ေရးလက္သားေသးေသး၊ လက္မွတ္က ငယ္ငယ္ေလးျဖစ္တတ္တယ္။ အဲေတာ့ လက္ေရးပါေျပာင္းခ်င္ေျပာင္းလို႔ အၾကံေပးရမလားဘဲ။
၀ခ်င္ရင္ အေလး(၀ိတ္)မ ခိုင္းတာ ျငင္းစရာေတာ့မရွိပါ။ မ်ားမ်ားစားဘို႔ေလာက္ေတာ့ မထိေရာက္ပါ။ ပိန္သူေတြရဲ႕ ဇီ၀ကမၼ ဆိုတဲ့ သက္ရွိတို႔ထံုးစံလုပ္ေပးေနရတဲ့ ျဖစ္စဥ္ကုိယ္၌က ျမန္ျမန္ၾကီး လုပ္ေနသူေတြျဖစ္လို႔ (ကယ္လိုရီ)ေတြ ပိုရဘို႔ လိုပါတယ္။ စာသင္သလို ေျပာရရင္ အဆင့္ ၅ ဆင့္။
၁။ ခါတိုင္း တေန႔မွာ (ကယ္လိုရီ)ဘယ္ေလာက္စားေနသလဲ။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ခ်ိန္ထားပါ။
၂။ စားေနတာထက္ ၅၀၀ (ကယ္လိုရီ)ပိုစားပါ။ စားႏိုင္ေအာင္ ခါတိုင္း တေန႔ ၃ ထပ္ကေန ၄-၅ ထပ္စားျပစ္လိုက္ပါ။
၃။ (၀ိတ္)မ ပါ။ gym သြားခ်င္သြား၊ အိမ္မွာဘဲ လုပ္လုပ္။
၄။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ျပန္ခ်ိန္ပါ။ တပါတ္အျပီး ၁-၂ ေပါင္တိုးရင္ ေကာင္းတယ္။ ၁၀ ေပါင္မတိုးခ်င္ပါနဲ႔။ က်န္းမာေရးအရ အေကာင္း မဟုတ္ပါ။ ၁ လကုန္ရင္ ၅-၈ ေပါင္တိုးတာ ေကာင္းတယ္။
၅။ အေလးခ်ိန္ ဆက္မတိုးရင္ ေနာက္ထပ္ (ကယ္လိုရီ) ၂၅၀ ပိုစားပါေလ။
တေန႔ (ကယ္လိုရီ)ဘယ္ေလာက္လိုတာကို ဦးတိက်ေတြအတြက္ ေဖၚျမဴလာရွိတယ္။ အရင္ဆံုး ဘာမွမလုပ္ဘဲ ေနတဲ့အခ်ိန္မ်ိဳးမွာ လိုမဲ့ႏွဳန္းထားကို တြက္ရတယ္။ Resting Metabolic Rate (RMR) လဲေခၚတယ္ Basal Metabolic Rate (BMR) လဲေခၚတယ္။ လမ္းလဲမေလ်ာက္၊ ေျပးလဲမေျပး၊ အသားေလးေနတံုး ကိုယ္ခႏၶာက အသက္ရွဴဘို႔၊ ႏွလံုးခုန္ဘို႔၊ အစာေျခေနဘို႔ စတာေတြရဲ႕ ဇီ၀အလုပ္ေတြအတြက္ လိုအပ္ခ်က္ကို ေျပာတာပါဘဲ။
ပ်င္းေတာ့ ပ်င္းစရာၾကီး။ သခ်ၤာလို ထပ္ရွင္းရအုန္းမယ္။
RMR = 9.99w + 6.25h - 4.92a + 166g-161
w = ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ကီလိုဂရမ္၊ h = အရပ္ စင္တီမီတာ၊ a = အသက္ ႏွစ္၊ g = က်ား-မ၊ (က်ား = 1 မ = 0)
တေန႔တာလိုမဲ့ (ကယ္လိုရီ) သိဘို႔ RMR ကို 1.25 နဲ႔ ေျမွာက္လိုက္ပါ။ ဘယ္အစားက (ကလိုရီ)ဘယ္ေလာက္ဆိုတာ စာရွည္မွာစိုးလို႔ မထည့္ေတာ့ပါ။ သီးျခားစာမွာ ဖတ္ပါေလ။
ပိုျပီးစားႏိုင္ေအာင္ စားပံုစားနည္း ေျပာင္းသင့္ရင္ ေျပာင္းရမယ္။ အ၀စား ၃ ခါနဲ႔ အဆာေျပ၊ သြားရည္စာ ၂ ခါ၊ ၃ ခါ စားပါ။ ေကာ္ဖီ၊ လက္ဘက္ရည္ ေသာက္မဲ့အစား၊ ႏြားႏို႔၊ သစ္သီးေဖ်ာ္ရည္ ေသာက္ပါ။ ေပါင္မံု႔စားရင္ အညိဳက အျဖဴထက္ ပိုတယ္။ အသီးအရြက္မွာလဲ ေရမ်ားမ်ားပါတာမ်ိဳးျဖစ္တဲ့ ေဂၚဖီ၊ ပဲစိမ္းစားဥ၊ သခြါးသီးတို႔ထက္ အာလူး၊ ပဲမ်ိဳးစံု၊ မံုလာဥနီ၊ ေျပာင္းဖူးတို႔က သာတယ္။ အသီးေတြဆိုရင္ လိမ္ေမာ္၊ ပိခ်္၊ ဇီးသီး၊ ဖရဲသီးေတြထက္ ငွက္ေပ်ာသီး၊ သစ္ေတာ့သီး၊ ေထာပတ္သီး၊ နာနတ္သီး၊ ပန္းသီးေတြက သာတယ္။ (ဆု-ပ္)ဆိုတဲ့ ဟင္းရည္ဆိုရင္ (ခရင္)ပါတာက အၾကည္ရည္ထက္ သာတယ္။
ျဖစ္ႏိုင္သမွ်အစားအေသာက္ေတြထဲမယ္ စားသံုးဆီထည့္ရပါမယ္။ သံလြင္ဆီ၊ အုန္းဆီ၊ ေထာပတ္ဆီတို႔က ေနၾကာေစ့ဆီ၊ ပဲဆီတို႔ထက္ သာတယ္။ သာတယ္ဆိုတာ (ကယ္လိုရီ)ပိုရတာကို ေျပာတာပါ။
မျဖစ္မေနစားရမွာက (ပရိုတင္း)ဓါတ္ပါအစာေတြျဖစ္တယ္။ အသားမ်ိဳးစံု၊ ငါးမ်ိဳးစံု။ စားႏိုင္တဲ့ အသားအမ်ိဳးမ်ိဳးအျပင္ (ကယ္လိုရီ) မ်ားမ်ားပါတဲ့ ေထာပတ္၊ ဒိန္၊ (ေအာလစ္ဖ္)ဆီ၊ (ခရင္မ္)ဆိုတာေတြ ထပ္ျဖည့္ပါ။ အသားမစားသူေတြလဲ ၀ႏိုင္တာပါ။ ၾကြက္သားေတြ မာတင္းျပီး သန္ခ်င္ရင္ေတာ့ အသားစားသူမ်ားက ပိုသာပါတယ္။
ေရွာင္သင့္တာေတြကေတာ့ က်န္းမာေရးနဲ႔မကိုက္တဲ့ trans-fats ေတြမ်ားတဲ့ (ပက္စထရီ)၊ ကိတ္၊ ကြတ္ကီး၊ ျပဳျပင္ထားတဲ့ အသား-ငါး၊ (မာဂ်ရင္)၊ အလြယ္၀ယ္ရတဲ့အစားအစာေတြပါ။
စိတ္လႈတ္ရွားမႈေတြဟာ (ကလ္လိုရီ)အေတာ္ျဖဳန္းျပစ္တယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ စိတ္ေအးေအးထားႏိုင္ေအာင္ လြမ္းစရာ၀တၱဳေတြ မဖတ္နဲ႕။ ေဟာလိ၀ုဒ္က သရဲကား၊ (ေအလီယန္)ကား၊ (အက္ရွင္)ကားေတြ မၾကည္နဲ႔၊ ဇာတ္ မနာနာေအာင္ရိုက္ထားတဲ့ ကိုရီးယားကား၊ ကုလားကားေတြ မၾကည့္နဲ႕။
စာခိုင္းတာေတာ့ ဟုတ္ပါျပီ၊ စားခ်င္စိတ္ ပိုေကာင္းေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္မလဲ။ ဗီတာမင္ ဘီအုပ္စုစားေဆး၊ ေသာက္ေဆး၊ ထိုးေဆးေတြက အေထာက္အပံ့ ျပဳပါမယ္။ Cyproheptadine (Cypon) ဆိုတဲ့ေဆးက (အလာဂ်ီ) စတာေတြအတြက္ ေဆးျဖစ္ေပမဲ့ anorexia nervosa ေခၚတဲ့ စားခ်င္ေသာက္ခ်င္စိတ္ နဲေနသူေတြအတြက္လဲ ေပးႏိုင္ပါတယ္။ ကေလးေတြဟာ နဲနဲျဖစ္လိုက္တာနဲ႔ က်သြား၊ ပိန္သြားျဖစ္တတ္တယ္။ (Cypon) တိုက္ရင္လဲ ခဏနဲ႔ ျပန္စားခ်င္ လာၾကတယ္။ ေနာက္တခုက အစပ္စားတဲ့လူ၊ (မဆလာ)ၾကိဳက္သူ၊ အခ်ဥ္ပါမွဆိုသူေတြ ခံတြင္းေတြ႕ရင္ စားသာစားပါေလ။ အစပ္တို႔၊ ဟင္းခပ္အေမႊးအၾကိဳင္တို႔ဆိုတာ စားခ်င္လာေအာင္လုပ္ေပးတဲ့တန္ဘိုးရွိတာေတြပါ။ တရူပ္နံနံ(ၾကံမဆိုင္) ခပ္ထားတဲ့ ဟင္းခ်ိဳရည္က ပိုခ်ိဳးသလိုမဟုတ္လား။
ကိုယ္ခႏၶာၾကီးထြားေစတဲ့ ေဟာ္မုန္းဆိုတာ လူ႔ဦးေႏွာက္ကေန ထုတ္ေပးေနတယ္။ အေလးမသူမ်ား ၾကြက္သားေတြ သန္မာလာတာ သူ႔အစြမ္းပါ။ သဘာ၀မဟုတ္ဘဲ အပိုေဆာင္းခ်င္သူေတြအတြက္ (စတီရြိဳက္)ေဟာ္မုန္းေဆးေတြလဲ ရွိေနပါတယ္။ Growth hormone (GH), Growth factors and Testosterone-based analogs ဆိုတာေတြပါ။ ဒီေဆးေတြကို အရြယ္လြန္သူ ေယာက္်ားေတြအတြက္ေရာ အားကစားသမားမ်ားအတြက္ေရာ သံုးေနၾကေပမဲ့၊ သန္လာ၊ ၾကီးလာေအာင္လုပ္တာက အဓိကပါ။ ဒါေပမဲ့ ေဟာ္မုန္းဆိုတာ အစြမ္းၾကီးေပမဲ့ သတိၾကီးၾကီးထား သံုးရတာမ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။
ခ်ဳပ္လိုက္ရင္ ေရာဂါကင္ရွင္း၊ ထမင္းဟင္းမ်ားမ်ား၊ ေဆး၀ါးလဲစား၊ အေလးလဲ မပါခင္ဗ်ား။
ဆူမိုနည္း က်န္သြားတာ ထပ္ျဖည့္ပါရေစ။
ဆူမိုနပမ္းသမားနည္းက (ကယ္လိုရီ)မ်ားတဲ့အစာေတြစား၊ အဆီမ်ားေစနဲ႔။ (အင္စူလင္)ဆိုတဲ့ သၾကားဓါတ္ထိန္းတဲ့ ေဟာ္မုန္းကို ဆြေပးေစတယ္။ (ကယ္လိုရီ)မ်ားရင္ သိမ္းထားတဲ့ အဆီကို ထုတ္မသံုးစရာမလိုေတာ့ဘူး။ တခါတည္းမ်ားမ်ားစားႏိုင္ေအာင္ တခ်ိဳ႕ မနက္ေစာေစာစာ မစားဘဲေနတယ္။ ဆူမိုနပမ္းသမားေတြ တေန႔ကို (ကယ္လိုရီ) ၆၀၀၀ ကေန ၂၀၀၀၀ အထိစားသတဲ့။ သူလိုကိုယ္လိုေတြက တေန႔မွ ၂၀၀၀-၃၀၀၀ သာစားတယ္။ အရက္ (ဘီယာ)လဲ ေသာက္ပါတဲ့။ တထိုင္ထဲ ဘီယာ ဗူး ၁၀၀ ကုန္သူဆိုတာ ရွိဆိုဘဲ။ ေလ့က်င့္ခန္းပို ျပင္းျပင္းထံထံ ေန႔တိုင္းလုပ္တာေၾကာင့္ အစားစားခ်င္စိတ္ေတြ ပိုလာတယ္။
ကေန႔က်န္းမာေရးသတင္း အသစ္စက္စက္တခုက ဘာေျပာလဲဆိုေတာ့ ေမ်ာက္ေတြကို စုထားျပီး စမ္းတဲ့အခါ အေကာင္ၾကီးသူေတြက ႏိုင္ခ်င္လို႔ စိတ္ညစ္တဲ့ေမ်ာက္ေတြမွာ အဆီစုျပီး ၀မ္းေခါင္းက်ယ္လာသတဲ့။ ေကာက္ခ်က္ဆြဲရင္ လူမႈစိတ္ဒုကၡေတြေၾကာင့္ ၀ေစတယ္ ဆိုဘဲ။ ႏိုင္လိုမင္းထက္ အႏွိပ္စက္ခံေနရသူမ်ား အေတာ္ဘဲေပါ့။